๑๐. ปุราเภทสูตร เล่ม ๒๕

บุคคลมีทัสสนะ อย่างไร มีศีล อย่างไร

จึงเรียกว่า เป็นผู้สงบ แล้ว

ข้าแต่พระโคตมะ ข้าพระองค์ทูลถามแล้ว

ขอพระองค์โปรดตรัสบอกนรชนผู้สูงสุดนั้นแก่ข้าพระองค์เถิด

(พระผู้มีพระภาคตรัสตอบดังนี้)

ก่อนดับขันธปรินิพพาน พระอรหันต์เป็นผู้คลายตัณหา

ไม่ติดอยู่กับความเพลิดเพลินที่มีอยู่ในส่วนเบื้องต้น

ใคร ๆ กำหนดไม่ได้ในส่วนท่ามกลาง

พระอรหันต์นั้นมิได้มุ่งหวังถึงตัณหาและทิฏฐิ (ในส่วนเบื้องปลาย)

บุคคลผู้ไม่โกรธ ไม่สะดุ้ง ไม่โอ้อวด

ไม่คะนอง พูดด้วยปัญญา ไม่ฟุ้งซ่าน

เป็นผู้สำรวมวาจานั้นแล ชื่อว่า เป็นมุนี

บุคคลผู้ไม่มีตัณหาเครื่องเหนี่ยวรั้งในอนาคต

ไม่เศร้าโศกถึงสิ่งที่ล่วงไปแล้ว

ผู้เห็นวิเวกในผัสสะทั้งหลาย

ย่อมไม่ถูกนำไปในทิฏฐิทั้งหลาย

บุคคลนั้นเป็นผู้หลีกเร้น

ไม่หลอกลวง ไม่ทะเยอทะยาน

ไม่ตระหนี่ ไม่คะนอง ไม่เป็นที่น่ารังเกียจ

และไม่ประกอบในความเป็นผู้มีวาจาส่อเสียด

บุคคลผู้ไม่ยินดีในสิ่งที่น่ายินดี

ไม่ประกอบในความดูหมิ่น

ละเอียดอ่อน มีปฏิภาณ

ไม่ต้องเชื่อใคร และไม่ต้องคลายกำหนัด

บุคคลไม่ศึกษาเพราะอยากได้ลาภ

ไม่โกรธเพราะไม่ได้ลาภ

ไม่เดือดดาลและไม่ยินดีในรสเพราะตัณหา

บุคคลเป็นผู้วางเฉย มีสติทุกเมื่อ

ไม่สำคัญว่าเสมอเขา ไม่สำคัญว่าเลิศกว่าเขา

ไม่สำคัญว่าด้อยกว่าเขา ในโลก

กิเลสหนาย่อมไม่มีแก่บุคคลนั้น

บุคคลใดไม่มีที่อาศัย

ไม่มีตัณหาในภพหรือในวิภพ

บุคคลนั้นรู้ธรรมแล้วไม่ต้องอาศัย

เราเรียกบุคคลนั้นผู้ไม่มุ่งหวังในกามทั้งหลายว่า

เป็นผู้เข้าไปสงบ บุคคลนั้นไม่มีกิเลสเครื่องร้อยรัด

ข้ามตัณหาที่ชื่อว่า วิสัตติกา ได้แล้ว

บุคคลนั้นไม่มีบุตร สัตว์เลี้ยง นา ไร่ และที่ดิน

ทิฏฐิว่า มีอัตตา หรือทิฏฐิว่า ไม่มีอัตตา หาไม่ได้ในบุคคลนั้น

เหล่าปุถุชน หรือสมณพราหมณ์

พึงกล่าวหาบุคคลนั้นด้วยโทษ ใด

โทษนั้น ไม่เชิดชูบุคคลนั้นเลย

เพราะฉะนั้น บุคคลนั้นจึงไม่หวั่นไหวในเพราะวาทะทั้งหลาย

บุคคลผู้เป็นมุนี เป็นผู้คลายความยินดี ไม่ตระหนี่

ย่อมไม่กล่าวในเรื่องเลิศกว่าเขา

ไม่กล่าวในเรื่องเสมอเขา ไม่กล่าวในเรื่องด้อยกว่าเขา

เป็นผู้ไม่มีความกำหนด ย่อมไม่ถึงความกำหนด

บุคคลใดไม่มีความถือว่าเป็นของตนในโลก

เมื่อไม่มีความถือว่าเป็นของตน ย่อมไม่เศร้าโศก

ไม่ถึงความลำเอียงในธรรมทั้งหลาย

บุคคลนั้นแล เรียกว่า ผู้สงบ

ปุราเภทสูตรที่ ๑๐ จบ