สัจนิทเทส เล่ม ๓๑

อากิญจัญญายตนสมาบัติ เนวสัญญานาสัญญายตนสมาบัติ อวิชชา (ความไม่รู้สภาพจริง) สังขาร (สภาพปรุงแต่ง) วิญญาณ (ความรู้แจ้งอารมณ์) นามรูป สฬายตนะ (อายตนะ ๖) ผัสสะ (ความกระทบอารมณ์) เวทนา (ความเสวยอารมณ์) ตัณหา (ความทะยานอยาก) อุปาทาน (ความถือมั่น) ภพ (ภาวะชีวิต) ชาติ (ความเกิด) ชรา (ความแก่) มรณะ (ความตาย) ควรรู้ยิ่งทุกอย่าง{๑๐} [๑๐] ทุกข์ควรรู้ยิ่ง ทุกขสมุทัย (เหตุเกิดขึ้นแห่งทุกข์) ทุกขนิโรธ

(ความดับแห่งทุกข์) ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา (ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งทุกข์) รูป รูปสมุทัย (เหตุเกิดขึ้นแห่งรูป) รูปนิโรธ (ความดับแห่งรูป) รูปนิโรธคามินีปฏิปทา (ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งรูป) เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ จักขุ ... ชรามรณะ ชรามรณสมุทัย (เหตุเกิดขึ้นแห่งชราและมรณะ) ชรามรณนิโรธ (ความดับแห่งชราและมรณะ) ชรามรณ

นิโรธคามินีปฏิปทา (ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งชราและมรณะ) ควรรู้ยิ่งทุกอย่าง

{๑๑} [๑๑] สภาพที่ควรกำหนดรู้แห่งทุกข์ควรรู้ยิ่ง สภาพที่ควรละแห่งทุกขสมุทัย สภาพที่ควรทำให้แจ้งแห่งทุกขนิโรธ สภาพที่ควรเจริญแห่งทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา สภาพที่ควรกำหนดรู้แห่งรูป สภาพที่ควรละแห่งรูปสมุทัย สภาพที่ควรทำให้แจ้งแห่งรูปนิโรธ สภาพที่ควรเจริญแห่งรูปนิโรธคามินีปฏิปทา สภาพที่ควรกำหนดรู้แห่งเวทนา ... สัญญา ... สังขาร... วิญญาณ ... แห่งจักขุ ... สภาพที่ควรกำหนดรู้แห่งชรามรณะ สภาพที่ควรละแห่งชรามรณสมุทัย สภาพที่ควรทำให้แจ้งแห่งชรามรณนิโรธ สภาพที่ควรเจริญแห่งชรามรณนิโรธคามินีปฏิปทาควรรู้ยิ่งทุกอย่าง{๑๒} [๑๒] สภาพที่แทงตลอดด้วยการกำหนดรู้ทุกข์ควรรู้ยิ่ง สภาพที่แทงตลอดด้วยการละทุกขสมุทัย

สภาพที่แทงตลอดด้วยการทำให้แจ้งทุกขนิโรธ สภาพที่แทงตลอดด้วยการเจริญทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา สภาพที่แทงตลอดด้วยการกำหนดรู้รูป สภาพที่แทงตลอดด้วยการละรูปสมุทัย สภาพที่แทงตลอดด้วยการทำให้แจ้งรูปนิโรธ สภาพที่แทงตลอดด้วยการเจริญรูปนิโรธคามินีปฏิปทา สภาพที่แทงตลอดด้วยการเจริญเวทนา ... สัญญา... สังขาร ... วิญญาณ ... จักขุ ... สภาพที่แทงตลอดด้วยการกำหนดรู้ชรามรณะ สภาพที่แทงตลอดด้วยการละชรามรณสมุทัย สภาพที่แทงตลอดด้วยการทำให้แจ้งชรามรณนิโรธ สภาพที่แทงตลอดด้วยการเจริญชรามรณนิโรธคามินีปฏิปทา ควรรู้ยิ่งทุกอย่าง{๑๓} [๑๓] ทุกข์ควรรู้ยิ่ง เหตุให้เกิดทุกข์ ความดับทุกข์ ความดับเหตุให้เกิดทุกข์ ความดับฉันทราคะ(ความพอใจยินดี)ในทุกข์ ความยินดีในทุกข์โทษแห่งทุกข์ อุบายเครื่องสลัดออกแห่งทุกข์ รูป เหตุให้เกิดรูป ความดับเหตุให้เกิดรูป ความยินดีในรูป โทษแห่งรูป อุบายเครื่องสลัดออกแห่งรูป แห่งเวทนา ... แห่งสัญญา ... แห่งสังขาร ... แห่งวิญญาณ ... แห่งจักขุ

... ชราและมรณะ เหตุให้เกิดชราและมรณะ ความดับชราและมรณะ ความดับเหตุให้เกิดชราและมรณะ ความดับฉันทราคะในชราและมรณะ ความยินดีในชราและมรณะ โทษแห่งชราและมรณะ อุบายเครื่องสลัดออกแห่งชราและมรณะควรรู้ยิ่งทุกอย่าง

{๑๔} [๑๔] ทุกข์ควรรู้ยิ่ง ทุกขสมุทัย ทุกขนิโรธ ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา ความยินดีในทุกข์ โทษแห่งทุกข์ อุบายเครื่องสลัดออกแห่งทุกข์ รูป เหตุให้เกิดรูป ความดับรูป ปฏิปทาอันให้ถึงความดับรูป ความยินดีในรูป โทษแห่งรูป อุบายเครื่องสลัดออกแห่งรูป เวทนา .. สัญญา ... สังขาร ... วิญญาณ... จักขุ ... ชราและมรณะ เหตุให้เกิดชราและมรณะ ความดับชราและมรณะ ปฏิปทาอันให้ถึงความดับชราและมรณะ ความยินดีในชราและมรณะ โทษแห่งชราและมรณะ อุบายเครื่องสลัดออกแห่งชราและมรณะควรรู้ยิ่งทุกอย่าง

{๑๕} [๑๕] การพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงควรรู้ยิ่ง การพิจารณาเห็นทุกข์ การพิจารณาเห็นอนัตตา การพิจารณาเห็นด้วยความเบื่อหน่าย การพิจารณาเห็นด้วยความคลายกำหนัด การพิจารณาเห็นด้วยความดับ การพิจารณาเห็นด้วยความสละคืน การพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงในรูป การพิจารณาเห็นความทุกข์ในรูป การพิจารณาเห็นอนัตตาในรูป การพิจารณาเห็นด้วยความเบื่อหน่ายในรูป การพิจารณาเห็นด้วยความคลายกำหนัดในรูป การพิจารณาเห็นด้วยความดับในรูป การพิจารณาเห็นด้วยความสละคืนในรูป การพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงในเวทนา ... ในสัญญา ... ในสังขาร ... ในวิญญาณ ... ในจักขุ การพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงในชราและมรณะ การพิจารณาเห็นทุกข์ในชราและมรณะ การพิจารณาเห็นอนัตตาในชราและมรณะ การพิจารณาเห็นด้วยความเบื่อหน่ายในชราและมรณะ การพิจารณาเห็นด้วยความคลายกำหนัดในชราและมรณะ การพิจารณาเห็น

ความดับในชราและมรณะ การพิจารณาเห็นด้วยความสละคืนในชราและมรณะควรรู้ยิ่งทุกอย่าง

{๑๖} [๑๖] ความเกิดขึ้นควรรู้ยิ่ง ความเป็นไป เครื่องหมาย ความประมวลมา ความสืบต่อ ความไป ความบังเกิด ความอุบัติ ความเกิด ความแก่ ความป่วยไข้ ความตาย ความเศร้าโศก ความรำพัน ความคับแค้นใจ ควรรู้ยิ่งทุกอย่าง

ความไม่เกิดขึ้น ความไม่เป็นไป ความไม่มีเครื่องหมาย ความไม่ประมวลมา ความไม่สืบต่อ ความไม่ไป ความไม่บังเกิด ความไม่อุบัติ ความไม่เกิด ความไม่แก่ ความไม่ป่วยไข้ ความไม่ตาย ความไม่เศร้าโศก ความไม่รำพัน ความไม่คับแค้นใจควรรู้ยิ่งทุกอย่าง

{๑๗} [๑๗] ความเกิดขึ้นควรรู้ยิ่ง ความไม่เกิดขึ้น ความเป็นไป ความไม่เป็นไป เครื่องหมาย ความไม่มีเครื่องหมาย ความประมวลมา ความไม่ประมวลมา ความสืบต่อ ความไม่สืบต่อ ความไป ความไม่ไป ความบังเกิด ความไม่บังเกิด ความอุบัติ ความไม่อุบัติ ความเกิด ความไม่เกิด ความแก่ ความไม่แก่ ความป่วยไข้ ความไม่ป่วยไข้ ความตาย ความไม่ตาย ความเศร้าโศก ความไม่เศร้าโศก ความรำพัน ความไม่รำพัน ความคับแค้นใจ ความไม่คับแค้นใจควรรู้ยิ่งทุกอย่าง{๑๘} [๑๘] ควรรู้ยิ่งว่า “ความเกิดขึ้นเป็นทุกข์ ความเป็นไปเป็นทุกข์ เครื่องหมายเป็นทุกข์ ความประมวลมาเป็นทุกข์ ความสืบต่อเป็นทุกข์ ความไปเป็นทุกข์ ความบังเกิดเป็นทุกข์ ความอุบัติเป็นทุกข์ ความเกิดเป็นทุกข์ ความแก่เป็นทุกข์ ความป่วยไข้เป็นทุกข์ ความตายเป็นทุกข์ ความเศร้าโศกเป็นทุกข์ ความรำพันเป็นทุกข์ ความคับแค้นใจเป็นทุกข์”

{๑๙} [๑๙] ควรรู้ยิ่งว่า “ความไม่เกิดขึ้นเป็นสุข ความไม่เป็นไปเป็นสุข ความไม่มีเครื่องหมายเป็นสุข ความไม่ประมวลมาเป็นสุข ความไม่สืบต่อ

เป็นสุข ความไม่ไปเป็นสุข ความไม่บังเกิดเป็นสุข ความไม่อุบัติเป็นสุข ความไม่เกิดเป็นสุข ความไม่แก่เป็นสุข ความไม่ป่วยไข้เป็นสุข ความไม่ตายเป็นสุข ความไม่เศร้าโศกเป็นสุข ความไม่รำพันเป็นสุข ความไม่คับแค้นใจเป็นสุข”

{๒๐} [๒๐] ควรรู้ยิ่งว่า “ความเกิดขึ้นเป็นทุกข์ ความไม่เกิดขึ้นเป็นสุข ความเป็นไปเป็นทุกข์ ความไม่เป็นไปเป็นสุข เครื่องหมายเป็นทุกข์ ความไม่มีเครื่องหมายเป็นสุข ความประมวลมาเป็นทุกข์ ความไม่ประมวลมาเป็นสุข ความสืบต่อเป็นทุกข์ ความไม่สืบต่อเป็นสุข ความไปเป็นทุกข์ ความไม่ไปเป็นสุข ความบังเกิดเป็นทุกข์ ความไม่บังเกิดเป็นสุข ความอุบัติเป็นทุกข์ ความไม่อุบัติเป็นสุข ความเกิดเป็นทุกข์ ความไม่เกิดเป็นสุข ความแก่เป็นทุกข์ ความไม่แก่เป็นสุข ความป่วยไข้เป็นทุกข์ ความไม่ป่วยไข้เป็นสุข ความตายเป็นทุกข์ ความไม่ตายเป็นสุข ความเศร้าโศกเป็นทุกข์ ความไม่เศร้าโศกเป็นสุข ความรำพันเป็นทุกข์ ความไม่รำพันเป็นสุข ความคับแค้นใจเป็นทุกข์ ความไม่คับแค้นใจเป็นสุข”{๒๑} [๒๑] ควรรู้ยิ่งว่า “ความเกิดขึ้นเป็นภัย ความเป็นไปเป็นภัย เครื่องหมายเป็นภัย ความประมวลมาเป็นภัย ความสืบต่อเป็นภัย ความไปเป็นภัย ความบังเกิดเป็นภัย ความอุบัติเป็นภัย ความเกิดเป็นภัย ความแก่เป็นภัย ความป่วยไข้เป็นภัย ความตายเป็นภัย ความเศร้าโศกเป็นภัย ความรำพันเป็นภัย ความคับแค้นใจเป็นภัย”

{๒๒} [๒๒] ควรรู้ยิ่งว่า “ความไม่เกิดขึ้นเป็นความปลอดภัย ความไม่เป็นไปเป็นความปลอดภัย ความไม่มีเครื่องหมายเป็นความปลอดภัย ความไม่ประมวลมาเป็นความปลอดภัย ความไม่สืบต่อเป็นความปลอดภัย ความไม่ไปเป็นความปลอดภัย ความไม่บังเกิดเป็นความปลอดภัย ความไม่อุบัติเป็นความปลอดภัย ความไม่เกิดเป็นความปลอดภัย ความไม่แก่เป็นความปลอดภัย ความไม่ป่วยไข้เป็นความปลอดภัย ความไม่ตายเป็นความ

ปลอดภัย ความไม่เศร้าโศกเป็นความปลอดภัย ความไม่รำพันเป็นความปลอดภัย ความไม่คับแค้นใจเป็นความปลอดภัย”

{๒๓} [๒๓] ควรรู้ยิ่งว่า “ความเกิดขึ้นเป็นภัย ความไม่เกิดขึ้นเป็นความปลอดภัย ความเป็นไปเป็นภัย ความไม่เป็นไปเป็นความปลอดภัย เครื่องหมายเป็นภัย ความไม่มีเครื่องหมายเป็นความปลอดภัย ความประมวลมาเป็นภัย ความไม่ประมวลมาเป็นความปลอดภัย ความสืบต่อเป็นภัย ความไม่สืบต่อเป็นความปลอดภัย ความไปเป็นภัย ความไม่ไปเป็นความปลอดภัย ความบังเกิดเป็นภัย ความไม่บังเกิดเป็นความปลอดภัย ความอุบัติเป็นภัย ความไม่อุบัติเป็นความปลอดภัย ความเกิดเป็นภัย ความไม่เกิดเป็นความปลอดภัย ความแก่เป็นภัย ความไม่แก่เป็นความปลอดภัย ความป่วยไข้เป็นภัย ความไม่ป่วยไข้เป็นความปลอดภัย ความตายเป็นภัย ความไม่ตายเป็นความปลอดภัย

ความเศร้าโศกเป็นภัย ความไม่เศร้าโศกเป็นความปลอดภัย ความรำพันเป็นภัย ความไม่รำพันเป็นความปลอดภัย ความคับแค้นใจเป็นภัย ความไม่คับแค้นใจเป็นความปลอดภัย”{๒๔} [๒๔] ควรรู้ยิ่งว่า “ความเกิดขึ้นมีอามิส ความเป็นไปมีอามิส เครื่องหมายมีอามิส ความประมวลมามีอามิส ความสืบต่อมีอามิส ความไปมีอามิส ความบังเกิดมีอามิส ความอุบัติมีอามิส ความเกิดมีอามิส ความแก่มีอามิส ความป่วยไข้มีอามิส ความตายมีอามิส ความเศร้าโศกมีอามิส ความรำพันมีอามิส ความคับแค้นใจมีอามิส”

{๒๕} [๒๕] ควรรู้ยิ่งว่า “ความไม่เกิดขึ้นไม่มีอามิส ความไม่เป็นไปไม่มีอามิส ความไม่มีเครื่องหมายไม่มีอามิส ความไม่ประมวลมาไม่มีอามิส ความไม่สืบต่อไม่มีอามิส ความไม่ไปไม่มีอามิส ความไม่บังเกิดไม่มีอามิส ความไม่อุบัติไม่มีอามิส ความไม่เกิดไม่มีอามิส ความไม่แก่ไม่มีอามิส

ความไม่ป่วยไข้ไม่มีอามิส ความไม่ตายไม่มีอามิส ความไม่เศร้าโศกไม่มีอามิส ความไม่รำพันไม่มีอามิส ความไม่คับแค้นใจไม่มีอามิส”

{๒๖} [๒๖] ควรรู้ยิ่งว่า “ความเกิดขึ้นมีอามิส ความไม่เกิดขึ้นไม่มีอามิส ความเป็นไปมีอามิส ความไม่เป็นไปไม่มีอามิส เครื่องหมายมีอามิส ความไม่มีเครื่องหมายไม่มีอามิส ความประมวลมามีอามิส ความไม่ประมวลมาไม่มีอามิส ความสืบต่อมีอามิส ความไม่สืบต่อไม่มีอามิส ความไปมีอามิส ความไม่ไปไม่มีอามิส ความบังเกิดมีอามิส ความไม่บังเกิดไม่มีอามิส ความอุบัติมีอามิส ความไม่อุบัติไม่มีอามิส ความเกิดมีอามิส ความไม่เกิดไม่มีอามิส ความแก่มีอามิส ความไม่แก่ไม่มีอามิส ความป่วยไข้มีอามิส ความไม่ป่วยไข้ไม่มีอามิส ความตายมีอามิส ความไม่ตายไม่มีอามิส ความเศร้าโศกมีอามิส ความไม่เศร้าโศกไม่มีอามิส

ความรำพันมีอามิส ความไม่รำพันไม่มีอามิส ความคับแค้นใจมีอามิส ความไม่คับแค้นใจไม่มีอามิส”{๒๗} [๒๗] ควรรู้ยิ่งว่า “ความเกิดขึ้นเป็นสังขาร ความเป็นไปเป็นสังขาร เครื่องหมายเป็นสังขาร ความประมวลมาเป็นสังขาร ความสืบต่อเป็นสังขาร ความไปเป็นสังขาร ความบังเกิดเป็นสังขาร ความอุบัติเป็นสังขาร ความเกิดเป็นสังขาร ความแก่เป็นสังขาร ความป่วยไข้เป็นสังขาร ความตายเป็นสังขาร ความเศร้าโศกเป็นสังขาร ความรำพันเป็นสังขาร ความคับแค้นใจเป็นสังขาร”

{๒๘} [๒๘] ควรรู้ยิ่งว่า “ความไม่เกิดขึ้นเป็นนิพพาน ความไม่เป็นไปเป็นนิพพาน ความไม่มีเครื่องหมายเป็นนิพพาน ความไม่ประมวลมาเป็นนิพพาน ความไม่สืบต่อเป็นนิพพาน ความไม่ไปเป็นนิพพาน ความไม่บังเกิดเป็นนิพพาน ความไม่อุบัติเป็นนิพพาน ความไม่เกิดเป็นนิพพาน ความไม่แก่เป็นนิพพาน ความไม่ป่วยไข้เป็นนิพพาน ความไม่ตายเป็น

นิพพาน ความไม่เศร้าโศกเป็นนิพพาน ความไม่รำพันเป็นนิพพาน ความไม่คับแค้นใจเป็นนิพพาน”

{๒๙} [๒๙] ควรรู้ยิ่งว่า “ความเกิดขึ้นเป็นสังขาร ความไม่เกิดขึ้นเป็นนิพพาน ความเป็นไปเป็นสังขาร ความไม่เป็นไปเป็นนิพพาน เครื่องหมายเป็นสังขาร ความไม่มีเครื่องหมายเป็นนิพพาน ความประมวลมาเป็นสังขาร ความไม่ประมวลมาเป็นนิพพาน ความสืบต่อเป็นสังขาร ความไม่สืบต่อเป็นนิพพาน ความไปเป็นสังขาร ความไม่ไปเป็นนิพพาน ความบังเกิดเป็นสังขาร ความไม่บังเกิดเป็นนิพพาน ความอุบัติเป็นสังขาร ความไม่อุบัติเป็นนิพพาน ความเกิดเป็นสังขาร ความไม่เกิดเป็นนิพพาน ความแก่เป็นสังขาร ความไม่แก่เป็นนิพพาน ความป่วยไข้เป็นสังขาร ความไม่ป่วยไข้เป็นนิพพาน ความตายเป็นสังขาร ความไม่ตายเป็นนิพพาน ความเศร้าโศกเป็นสังขาร ความไม่เศร้าโศกเป็นนิพพาน ความรำพันเป็นสังขาร ความไม่รำพันเป็นนิพพาน ความคับแค้นใจเป็นสังขาร ความไม่คับแค้นใจเป็นนิพพาน”

จบ ปฐมภาณวาร

{๓๐} [๓๐] สภาพแห่งธรรมที่ควรกำหนดถือเอาควรรู้ยิ่ง สภาพแห่งธรรมที่เป็นบริวาร สภาพแห่งธรรมที่เต็มรอบ สภาพแห่งสมาธิที่มีอารมณ์อย่างเดียว สภาพแห่งสมาธิที่ไม่มีความฟุ้งซ่าน สภาพแห่งธรรมที่ประคองไว้ สภาพแห่งธรรมที่ไม่กระจายไป สภาพแห่งจิตที่ไม่ขุ่นมัว สภาพแห่งจิตที่