๓. เขมาเถรีคาถา เล่ม ๒๖

[๑๓๗] เราฟังธรรมของพระองค์แล้วออกจากเรือนมาบวช เพียร พยายามในคำสั่งสอนของพระองค์ ได้ทำให้แจ้งซึ่งบทอันปลอดโปร่งคือพระนิพพานแล้ว[๑๓๘]เราตัดความเศร้าโศกทั้งปวงได้แล้ว ละความเศร้าโศก อันมีอรหัตตผลนี้เป็นที่สุดได้แล้ว เพราะเรากำหนดรู้ที่ตั้งและเหตุเกิดแห่งความเศร้าโศกทั้งหลายได้แล้ว

๓. เขมาเถรีคาถา

สุภาษิตโต้มาร

(มารเข้าไปหาพระเขมาเถรีผู้นั่งพักกลางวันที่โคนไม้แห่งหนึ่ง เมื่อประเล้าประโลมด้วยกามทั้งหลาย จึงกล่าวเป็นคาถาว่า)

{๔๕๓}[๑๓๙] เธอยังเป็นสาวมีรูปงาม และฉันเองก็ยังหนุ่มแน่น มาเถิด แม่เขมา เรามาร่วมอภิรมย์ด้วยดนตรีเครื่องห้ากันเกิด

(พระเขมาเถรีเมื่อประกาศว่าตนหมดความยินดีในกามทั้งหลายและในสิ่งทั้งปวง จึงภาษิตคาถาเหล่านี้ ความว่า)

[๑๔๐] เราอึดอัดระอาด้วยกายเน่าซึ่งมีแต่จะแตกทำลายเปื่อย พังไปนี้อยู่ กามตัณหาเราถอนได้แล้ว

[๑๔๑] กามทั้งหลายมีอุปมาดังหอกและหลาว เป็นฝีร้ายแห่งขันธ์ทั้งหลาย บัดนี้เราไม่ไยดีถึงความยินดีในกาม ที่ท่านกล่าวถึงนั้น

[๑๔๒] เรากำจัดความเพลิดเพลินในสิ่งทั้งปวงได้แล้ว ทำลายกองแห่งความมืดได้แล้ว ดูก่อนมารใจบาป ท่านจงรู้อย่างนี้ ถึงตัวท่านเองก็ถูกเรากำจัดได้แล้ว[๑๔๓] คนโง่เมื่อไม่รู้ตามความเป็นจริงจึงพากันไหว้ดวงดาวทั้งหลาย บูชาไฟอยู่ในป่า สำคัญว่าเป็นความบริสุทธิ์

[๑๔๔] ส่วนเราแลไหว้แต่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้เป็นอุดมบุรุษ จึงพ้นแล้วจากทุกข์ทั้งปวง เป็นผู้ทำตามคำสั่งสอนของพระศาสดา

๔. สุชาตาเถรีคาถา

สุภาษิตชี้ผลการฟังธรรม

(พระสุชาตาเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วพิจารณาดูข้อปฏิบัติของตน ได้ภาษิตอุทานคาถา ๖ คาถาเหล่านี้ ความว่า)

{๔๕๔}[๑๔๕] เมื่อเราเป็นฆราวาส ได้ตกแต่งร่างกาย นุ่งห่มผ้าอันงาม ทัดทรงดอกไม้ ลูบไล้ด้วยจุรณจันทน์ ปกคลุมด้วย อาภรณ์ทั้งปวง ห้อมล้อมด้วยหมู่นางทาสี[๑๔๖] ได้นำเอาข้าว นํ้า ของเคี้ยว ของบริโภคไม่น้อยออก จากเรือนไปยังอุทยาน

[๑๔๗] รื่นรมย์เล่นอยูในสวนนั้นแล้ว เมื่อกลับมาเรือนของตน ได้เข้าไปชมวิหารในป่าอัญชนวัน ใกล้เมืองสาเกต