๑. ปัญจสตาปฏาจาราเถรีคาถา เล่ม ๒๖

ยสฺส มคฺคํ น ชานาสิ อาคตสฺส คตสฺส วา

ตํ กุโต อาคตํ ปุตฺตํ (๑) มม ปุตฺโตติ โรทสิ.

ท่านไม่รู้ทางของสัตว์ใดผู้มาแล้วหรือไปแล้ว

เหตุไฉน ท่านจึงร้องไห้ถึงสัตว์ที่มาแล้วนั้นว่า บุตรของเรา

มคฺคญฺจ โขสฺส ชานาสิ อาคตสฺส คตสฺส วา

น นํ สมนุโสเจสิ เอวํธมฺมา หิ ปาณิโน.

ถึงท่านจะรู้ทางของเขาผู้มาแล้วหรือไปแล้ว

ก็ไม่ควรเศร้าโศกถึงเขาเลย

เพราะว่าสัตว์ทั้งหลายย่อมมีอย่างนี้เป็นธรรมดา

อยาจิโต ตโตคจฺฉิ (๑) อนนุญฺญาโต (๒) อิโต คโต

กุโตปิ (๓) นูน อาคนฺตฺวา วสิตฺวา กติปาหกํ

อิโตปิ อญฺเญนาคโต (๔) ตโต อญฺเญน (๕) คจฺฉติ.

สัตว์ผู้ใคร ๆ มิได้เชื้อเชิญก็มาจากปรโลกนั้น

ใคร ๆ ยังมิได้อนุญาตก็ไปจากโลกนี้

เขามาจากที่ไหนกันแน่หนอ อยู่ได้ ๒-๓ วัน

แล้วก็ไปจากภพนี้สู่ภพอื่นก็มี จากภพนั้นไปสู่ภพอื่นก็มี

เปโต มนุสฺสรูเปน สํสรนฺโต คมิสฺสติ

ยถาคโต ตถา คโต กา ตตฺถ ปริเทวนา.

เขาละไปแล้ว จะท่องเที่ยวไปโดยรูปร่างของมนุษย์

เขามาอย่างใด ก็ไปอย่างนั้น

ในเพราะเหตุนั้นจะร่ำไห้ไปทำไม

(พระเถรีประมาณ ๕๐๐ รูป กล่าวทีละรูปด้วยภาษิตเหล่านี้ว่า)

อพฺพุยฺหิ (๑) วต เม สลฺลํ ทุทฺทสํ หทยนิสฺสิตํ (๒) ยา เม โสกปเรตาย ปุตฺตโสกํ พฺยปานุทิ.

ท่านได้บรรเทาความโศกถึงบุตรของดิฉันซึ่งถูกความโศกครอบงำ

นับว่าได้ช่วยถอนลูกศรคือความโศกที่เห็นได้ยาก

ซึ่งเสียบที่หทัยของดิฉันขึ้นแล้วหนอ

สาชฺช อพฺพูฬฺหสลฺลาหํ นิจฺฉาตา ปรินิพฺพุตา

พุทฺธํ ธมฺมญฺจ สํฆญฺจ อุเปมิ สรณํ มุนึ.

วันนี้ ดิฉันช่วยถอนลูกศรคือความโศกขึ้นได้แล้ว

หายอยาก ดับสนิทแล้ว

ขอถึงพระมุนีพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ว่าเป็นที่พึ่งที่ระลึก