arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

โลกิยทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๒๕–๑๑๓๙ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ โลกิยทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๓๖๙–๓๗๕

หน้า ๓๖๙

โลกิยทุกกุสลติกะ

(๑๒. โลกิยทุกะ ๑. กุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๑๒๕] ๑. กุศลธรรมที่เป็นโลกิยธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่เป็นโลกิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. กุศลธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่เป็นโลกุตตรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๑๑๒๖] ๑. กุศลธรรมที่เป็นโลกิยธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่เป็นโลกิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

๒. กุศลธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่เป็นโลกุตตรธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๑๒๗] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอวิคต-ปัจจัย มี ๒ วาระ.

หน้า ๓๗๐

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๑๒๘] ในนอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในนอาเสวนปัจจัย มี

๑ วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดีสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

กุศลบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๑๒๙] ๑. กุศลธรรมที่เป็นโลกิยธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศล

ธรรมที่เป็นโลกิยธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒.กุศลธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม เป็นปัจจัยแก่

กุศลธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

[๑๑๓๐] ๑. กุศลธรรมที่เป็นโลกิยธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศล-

ธรรมที่เป็นโลกิยธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒.กุศลธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม เป็นปัจจัยแก่

กุศลธรรมที่เป็นโลกิยธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

หน้า ๓๗๑

๓. อธิปติปัจจัย

[๑๑๓๑] ๑. กุศลธรรมที่เป็นโลกิยธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศล-

ธรรมที่เป็นโลกิยธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ

๒. กุศลธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม เป็นปัจจัยแก่

กุศลธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือที่เป็น สหชาตาธิปติ

๓. กุศลธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม เป็นปัจจัยแก่

กุศลธรรมที่เป็นโลกิยธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๑๓๒] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๒ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระในอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๒วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.

หน้า ๓๗๒

อกุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๑๓๓] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นโลกิยธรรม อาศัยอกุศลธรรม

ที่เป็นโลกิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๑๓๔] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี เหมือนกันทุกปัจจัย.

อัพยากตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๑๓๕] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นโลกิยธรรม อาศัยอัพยากต-

ธรรมที่เป็นโลกิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อัพยากตธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม อาศัย

อัพยากตธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ

(วาระที่ ๓-๔)

หน้า ๓๗๓

๕. อัพยากตธรรมที่เป็นโลกิยธรรม อาศัยอัพยากต-

ธรรมที่เป็นโลกิยธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรมด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๑๓๖] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ

ฯลฯ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๕ วาระ ในวิปากปัจจัยมี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย ที่ ๕ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๑๓๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๔ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในนกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปาก-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในนมัคคปัจจัย มี ๓วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี

สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

หน้า ๓๗๔

อัพยากตบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๑๓๘] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นโลกิยธรรม เป็นปัจจัยแก่

อัพยากตธรรมที่เป็นโลกิยธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อัพยากตธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม เป็นปัจจัยแก่

อัพยากตธรรมที่เป็นโลกุตตรธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๑๓๙] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในสหชาตปัจจัยมี ๕ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๗ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัยมี ๒ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ ในวิปาก-ปัจจัย มี ๔ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในมัคคปัจจัย มี ๔ วาระในสัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัตถิปัจจัยมี ๗ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.

อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-

นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

โลกิยทุกกุสลติกะ จบ

หน้า ๓๗๕

เกนจิวิญเญยยทุกกุสลติกะ

(๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ ๑. กุสลติกะ)<

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๑๔๐] ๑. กุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม อาศัยกุศล-

ธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. กุศลธรรมที่เป็นเกนจินวิญเญยยธรรม อาศัย

กุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. กุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม และกุศล-

ธรรมที่เป็นเกนจินวิญเญยยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญ-เญยยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๑๔๑] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. นอธิปติปัจจัย

[๑๑๔๒] ๑. กุศลธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม อาศัยกุศล-ธรรมที่เป็นเกนจิวิญเญยยธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย ฯลฯ

จบ โลกิยทุกกุสลัตติกะ