พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
เหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๓๕–๙๗๕ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๓๐๖–๓๑๙
เหตุสัมปยุตตทุกกุสลติกะ
(๑. เหตุสัมปยุตตทุกะ ๓. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๙๓๕] ๑. กุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยกุศล-
ธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๙๓๖] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๙๓๗] ในนอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในนกัมม-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๙๓๘] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๙๓๙] เพราะนอธิปติปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ. . . ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี
สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.
กุศลบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๙๔๐] ๑. กุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๙๔๑] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ใน
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี๑ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๙๔๒] ๑. กุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตตธรรม เป็นปัจจัยแก่กุสลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย,
เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๙๔๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๙๔๔] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๙๔๕] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี วาระ... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียา-นุโลมนัยก็ดี แห่งปัญหาวาระในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๙๔๖] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตต-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๙๔๗] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรมอาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
๕. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตต-ธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
๓. อธิปติปัจจัย
[๙๔๘] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๙๔๙] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ใน
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี๕ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๕ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี๕ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๕ วาระ ในอาหาร-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๕ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๕ วาระในมัคคปัจจัย มี ๕ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัยมี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๙๕๐] ๑. อกุศลธรรที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. นอธิปติปัจจัย
[๙๕๑] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ<
[๙๕๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ
ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๕ วาระในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๙๕๓] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๙๕๔] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี
สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.
อกุศลบทปัญหาวาระ<
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๙๕๕] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยมี ๒ วาระ.
๒. อารัมมณปัจจัย
[๙๕๖] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัย
แก่อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัย
แก่อกุศลธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม และอกุศล-ธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๙๕๗] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๕ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัยมี ๓ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ในสัมปยุตต-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๙๕๘] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัย
แก่อกุศลธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๙๕๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๙๖๐] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๙๖๑] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุ-โลมนัยก็ดี แห่งปัญหาวาระในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
อัพยากตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๙๖๒] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุวิปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นเหตุ-วิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๙๖๓] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๔ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ในปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอาเสวนปัจจัย ๒ วาระ ในกัมมปัจจัย มี๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๙๖๔] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย
๒. นอารัมมณปัจจัย
[๙๖๕] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณ-ปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๙๖๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในนสมนันตรปัจจัยมี ๓ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๕ วาระในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัยมี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในโนวิคตปัจจัยมี ๓ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๙๖๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๙๖๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดีสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.
อัพยากตบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๙๖๙] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรมเป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.
๒. อารัมมณปัจจัย
[๙๗๐] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรมเป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๙๗๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๔ วาระ ในกัมมปัจจัยมี ๔ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๙๗๒] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-
ปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๙๗๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ
ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๙๗๔] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๙๗๕] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยกดี ปัจจนียานุ-โลมนัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
เหตุสัมปยุตตทุกกุสลติกะ จบ
เหตุสเหตุกทุกกุสลติกะ
(๔. เหตุสเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๙๗๖] ๑. กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. กุศลธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม
อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม อาศัย
กุศลธรรมที่เป็นเหตุธรรม, สเหตุกธรรม และกุศลธรรมที่เป็นสเหตุก-ธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ(วาระที่ ๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๙๗๗] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคต-ปัจจัย มี ๙ วาระ.
จบ เหตุสัมปยุตตทุกกุสลัตติกะ