พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
เหตุทุกอุปาทินนัตติกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๘๔–๒๒๙ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เหตุทุกอุปาทินนัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๖๘–๘๔
เหตุทุกอุปาทินนติกะ
(๑. เหตุทุกะ ๔. อุปาทินนติกะ)
อุปาทินนุปาทานิยบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๘๔] ๑. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอุปาทิน-
นุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอุปาทิน-
นุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอุปาทิน-
นุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ และอุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๘๕] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัยมี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๑๘๖] ๑. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอุปาทิน-
นุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. นอารัมมณปัจจัย
[๑๘๗] ๑. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอุปาทิน-
นุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
๒. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอุปาทิน-นุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
๓. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอุปาทิน-นุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ และอุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
๓. นอธิปติปัจจัย
[๑๘๘] ๑. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอุปาทิน-
นุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ.
๑๑. นวิปากปัจจัย ๑๒. นอาหารปัจจัย
[๑๘๙] ๑. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอุปาทิน-
นุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย
เพราะนอาหารปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๑๙๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในนสมนันตร-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย มี๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอาหารปัจจัยมี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัยมี ๙ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๑๙๑] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๑๙๒] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี
สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.
อุปาทินนุปาทานิยบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๙๓] ๑. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่
อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุ ปัจจัย มี ๓ วาระ
๒. อารัมมณปัจจัย
[๑๙๔] ๑. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่
อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ.
๔. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่
อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ
๗. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ และอุปาทิน-
นุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๙๕] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ใน
อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย
มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉาชาต-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัยมี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิคต-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๑๙๖] ๑. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่
อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย,เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ.
๒. อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่
อุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย,เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสยปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย, เป็นปัจจัยด้วยอำนาจของปัจฉาชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอาหารปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอินทริยปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๑๙๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๑๙๘] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๑๙๙] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาร... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
อนุปาทินนุปาทานิยบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๐๐] ๑. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอนุปา-ทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ(วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัย
อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอนุปา-
ทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ และอนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗ -๘ -๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๐๑] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปาก-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัตถิปัจจัยมี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัยมี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๒๐๒] ๑. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอนุปา-
ทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ.
๒. นอารัมมณปัจจัย
[๒๐๓] ๑. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอนุปา-
ทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
๒. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอนุปา-
ทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
๓. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอนุปา-
ทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ และอนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๐๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอันนตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในนสมนันตรปัจจัยมี ๓ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัยมี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในโนวิคตปัจจัยมี ๓ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๒๐๕] เพราะเหตุ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ. . . ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๒๐๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี
สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.
อนุปาทินนุปาทานิยบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๐๗] ๑. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.
๒. อารัมมณปัจจัย
[๒๐๘] ๑. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ.
๔. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัย
แก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย มี ๙ วาระ.
๓. อธิปติปัจจัย
[๒๐๙] ๑. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่
อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓วาระ ฯลฯ
๒. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๙วาระ.
๙. อุปนิสสยปัจจัย
[๒๑๐] ๑. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย
มี ๓ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ และปกตูปนิสสยะ มี ๙ วาระ.
๑๐. ปุเรชาตปัจจัย
[๒๑๑] ๑. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัย
แก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของปุเรชาต-ปัจจัย
มีอย่างเดียว คือที่เป็น อารัมมณปุเรชาตะ มี ๓ วาระ ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๑๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๙วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสย-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัยมี ๓ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัยมี ๙ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๒๑๓] ๑. อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย,
เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๑๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๒๑๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๒๑๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ.
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
อนุปาทินนอนุปาทานิยบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๑๗] ๑. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ อาศัย
อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัย
อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๘-๕-๖)
๗. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ อาศัย
อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ และอนุปาทินนอนุปาทานิย-
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๑๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัยมี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ. ในฌาน-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๔ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระในวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
ปัจจนียนัย
๑. นอธิปติปัจจัย
[๒๑๙] ๑. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ อาศัย
อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
๒. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัย
อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
๓. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัย
อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
๔. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ อาศัย
อุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
๕. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ อาศัย
อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ และอนุปาทินนอนุปาทานิย-ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
๖. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัย
อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ และอนุปาทินนอนุปาทานิย-ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๒๐] ในนอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมม-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๒๒๑] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๒๒๒] เพราะนอธิปติปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี
สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.
อนุปาทินนอนุปาทานิยบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๒๓] ๑. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.
๒. อารัมมณปัจจัย
[๒๒๔] ๑. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็น
ปัจจัยแก่อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๒๕] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย ๓
วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัยมี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในสัมปยุตต-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๒๒๖] ๑. อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัย
แก่อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของสหชาต-ปัจจัย, เป็นปัจจัยด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๒๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๒๘] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๒๒๙] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
เหตุทุกอุปาทินนติกะ จบ
เหตุทุกสังกิลิฏฐติกะ
(๑. เหตุทุกะ ๕. สังกิลิฏฐติกะ)
สังกิลิฏฐสังกิเลสิกบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๓๐] ๑. สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสังกิลิฏฐ-
สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๑-๒-๓)
๔. สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัย
สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๕. สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสังกิลิฏฐ-
สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ และสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๓๑] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
จบ เหตุทุกอุปาทินนัตติกะ