เหตุทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

พระไตรปิฎกภาษาไทย

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

ปัฏฐาน

[ปัญจมภาค]

ฉบับเฉลิมพระเกียรติ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

เนื่องในการจัดงานฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี

พุทธศักราช ๒๕๔๙

มหาเถรสมาคม จัดพิมพ์

๔๔

--------------------------------------

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

ธัมมานุโลม ทุกติกปัฏฐาน

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. เหตุทุกะ ๑. กุสลติกะ

๑. กุสลปทะ ๑. ปฏิจจวาร

ปัจจยจตุกกะ - เหตุปัจจัย

{๑} [๑] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่ง เป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)

[๒] อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศลสภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่ง เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่ง เป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกศล <*> เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)![๓] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่ง เป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวที่เป็นธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่ง เป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๒} [๔] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย (ย่อ)

{๓} [๕] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในอนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสมนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสหชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในอัญญมัญญปัจจัย ” ๙ ”

ในนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในปุเรชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในกัมมปัจจัย ” ๙ ”

ในอาหารปัจจจัย ” ๙ ”

ในอินทริยปัจจัย ” ๙ ”

ในฌานปัจจัย ” ๙ ”

ในมัคคปัจจัย ” ๙ ”

ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาร

ในวิปปยุตตปัจจัย ” ๙ ”

ในอัตถิปัจจจัย ” ๙ ”

ในนัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในวิคตปัจจจัย ” ๙ ”

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

(อนุโลมะ)

นอธิปติปัจจัย

{๔} [๖] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย (๓)![๗] อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย มี ๓ วารอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาร

นปุเรชาตาทิปัจจัย

{๕} [๘] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาร เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาร เพราะนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาร

นกัมมปัจจัย

{๖} [๙] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย (๑)อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย (๑)อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

นวิปากาทิปัจจัย

{๗} [๑๐] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย มี ๙ วาร ... เพราะนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาร

{๘} [๑๑] ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาร

ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในปัจฉาชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในนอาเสวนาปัจจัย ” ๙ ”

ในนกัมมปัจจัย ” ๓ ”

ในนวิปากปัจจัย ” ๙ ”

ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๙ ”

(ปัจจนียะ)

{๙} ในนอธิปติปัจจัยกับเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

(ย่อ อนุโลมปัจจนียะ)

{๑๐} ในเหตุปัจจัย กับนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาร

ในอรรัมมณปัจจัย มี ๙ วาร

(ย่อ ปัจจนียานุโลมะ)

(สหชาตวารก็ดี ปัจจัยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๑. กุสลปทะ ๗. ปัญหาวาร

ปัจจยจตุกกะ - เหตุปัจจัย

{๑๑} [๑๒] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย (๓)

อารัมมณาทิปัจจัย

{๑๒} [๑๓] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร{๑๓} [๑๔] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย มี ๓ วาร

อนันตราทิปัจจัย

{๑๔} [๑๕] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอนันตรปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอัญญมปัญญปัจจัย เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย{๑๕} [๑๖] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอุปนิสสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๖} สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาร เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาร{๑๗} [๑๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยกัมมปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น เหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยกัมมปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น เหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยกัมมปัจจัย (๓)

อาหาราทิปัจจัย

{๑๘} [๑๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอาหารปัจจัย มี ๓ วาร{๑๙} [๑๙] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอินทริยปัจจัย มี ๙ วาร{๒๐} [๒๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยฌานปัจจัย มี ๓ วาร{๒๑} [๒๑] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยมัคคปัจจัย มี ๙ วาร

{๒๒} [๒๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในอนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสมนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสหชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในอัญญมปัญญปัจจัย ” ๙ ”

ในนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาร

ในอาหารปัจจัย ” ๓ ”

ในอินทริยปัจจัย ” ๙ ”

ในฌานปัจจัย ” ๓ ”

ในมัคคปจจัย ” ๙ ”

ในสัมปยุตตปัจจัย ” ๙ ”

ในอัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในนัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในวิคตปัจจัย ” ๙ ”

ในอวิคตตปัจจัย ” ๙ ”

ปัจจนียุทธาระ

{๒๓} [๒๓] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาร (๓)[๒๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น เหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัย โดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

[๒๕] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็น กุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาร (๓)

{๒๔} [๒๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในนอธิปติปัจจัย ” ๙ ” ...

ในโนอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

(ย่อ ปัจจนียะ)

{๒๕} ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร ...

ในโนนัตถิปัจจัย ” ” ๓ ”

ในโนวิคตปัจจัย ” ” ๓ ”

(ย่อ อนุโลมปัจจนียะ)

{๒๖} ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร ...

ในอวิคตปัจจัย ” ” ๙ ”

(ย่อ ปัจจนียานุโลมะ)

(อนุโลมะก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมะก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลติกะ นับไว้แล้วอย่างไร พึงนับอย่างนั้น)

๒. อกุสลปทะ ๑. ปฏิจจวาร

ปัจจยจตุกกะ - เหตุปัจจัย

{๒๗} [๒๗] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่ง เป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)[๒๘] อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)[๒๙] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็น อกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)

{๒๘} [๓๐] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”...

ในกัมมปัจจจัย ” ๙ ”

ในอาหารปัจจัย ” ๙ ”...

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

(ย่อ อนุโลมะ)

นเหตุปัจจัย

{๒๙} [๓๑] อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย (๑)

นอธิปัตยาทิปัจจัย

{๓๐} [๓๒] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาร ...

{๓๑} อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย (๑)อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย (๑)อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็น อกุศล สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย (๑) (ย่อ)

{๓๒} [๓๓] ในนเป็นเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในนอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในนกัมมปัจจัย ” ๓ ”

ในนวิปากปัจจัย ” ๙ ”

ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๙ ”

(ปัจจนียะ)

{๓๓} ในนอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัยมี ๙ วาร

(ย่อ อนุโลมปัจจนียะ)

{๓๔} ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

(ย่อ ปัจจนียานุโลมะ)

(สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๒. อกุสลปทะ ๗. ปัญหาวาร

ปัจจยจตุกกะ - เหตุปัจจัย

{๓๕} [๓๔] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย (๓)

อารัมมณาทิปัจจัย

{๓๖} [๓๕] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศลโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร

{๓๗} [๓๖] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยอธิปติปัจจัย มี อย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย มี ๓ วาร ...

{๓๘} [๓๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยกัมมปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยกัมมปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยกัมมปัจจัยมี ๓ วาร (๓)

อาหาราทิปัจจัย

{๓๙} [๓๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยอาหารปัจจัย มี ๓ วาร

{๔๐} [๓๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยอินทริยปัจจัย มี ๓ วาร

{๔๑} [๔๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยฌานปัจจัย มี ๓ วาร (ย่อ)

{๔๒} [๔๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในอนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสมนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสหชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในอัญญมัญญปัจจัย ” ๙ ”

ในนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในกัมมปัจจัย ” ๓ ”

ในอาหารปัจจัย ” ๓ ”

ในอินทริยปัจจัย ” ๓ ”

ในฌานปัจจัย ” ๓ ”

ในมัคคปัจจัย ” ๓ ”

ในสัมปยุตตปัจจัย ” ๙ ”

ในอัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในนัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในวิคตปัจจัย ” ๙ ”

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

ปัจจนียุทธาระ

{๔๓} [๔๒] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (ย่อ)

{๔๔} [๔๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในนอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในนอนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในนสมนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในนสหชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในนอัญญมัญญปัจจัย ” ๙ ”...

ในโนนอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

(ปัจจนียะ)

{๔๕} ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

(ย่อ อนุโลมปัจจนียะ)

{๔๖} ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

(ย่อ ปัจจนียานุโลมะ)

(อนุโลมะก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียาโลมะก็ดี แห่งปัญหาวาร ในกุสลติกะ นับไว้แล้วอย่างไร พึงนับอย่างนั้น)

๓. อัพยากตปทะ ๑. ปฎิจจวาระ

ปัจจยจตุกกะ - เหตวาทิปัจจัย

{๔๗} [๔๔] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)

[๔๕] อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต และที่ไม่เป็นเหตุซึ่ง เป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะ เหตุปัจจัยมี ๓ วาร{๔๘} [๔๖] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย (ย่อ)

{๔๙} [๔๗] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในอนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสมนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสหชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในอัญญมัญญปัจจัย ” ๙ ”

ในนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในปุเรชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในกัมมปัจจัย ” ๙ ”

ในวิปากปัจจัย ” ๙ ”

ในอาหารปัจจัย ” ๙ ”

ในอินทริยปัจจัย ” ๙ ”

ในฌานปัจจัย ” ๙ ”

ในมัคคปัจจัย ” ๙ ”

ในสัมปยุตตปัจจัย ” ๙ ”

ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาร

ในอัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในนัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในวิคตปัจจัย ” ๙ ”

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

(อนุโลมะ)

นเหตุปัจจัยและนอารัมมณปัจจัย

{๕๐} [๔๘] อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย (๑){๕๑} [๔๙] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย (๑)อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย (๑)อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย (๑)

นอธิปัตยาทิปัจจัย

{๕๒} [๕๐] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาร ...

{๕๓} [๕๑] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย (๑)

อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤตสภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจย (๑)อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่ง เป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย (๑){๕๔} [๕๒] อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอัพยากฤต สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากกฤต เกิดขึ้น เพราะนอาหารปัจจัย เพราะนอินทริยปัจจัย เพราะนฌานปัจจัย (ย่อ)

{๕๕} [๕๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ”

ในนอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในนอนันตรปัจจัย ” ๓ ”

ในนสมนันตรปัจจัย ” ๓ ”

ในนอัญญมัญญปัจจัย ” ๓ ”

ในนอุปนิสสยปัจจัย ” ๓ ”

ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในนอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในนกัมมปัจจัย ” ๓ ”

ในนวิปากปัจจัย ” ๙ ”

ในนอาหารปัจจัย ” ๑ ”

ในนอินทริยปัจจัย ” ๑ ”

ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”

ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”

ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ๓ ”

ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาร

ในโนนัตถิปัจจัย ” ๓ ”

ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”

(ปัจจนียะ)

{๕๖} ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ” ๙ ’’

(ย่อ อนุโลมปัจจนียะ)

{๕๗} ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

(ย่อ ปัจจนียานุโลมะ)

สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๓. พยากตปทะ ๗. ปัญหาวาร

ปัจจยจตุกกะ - เหตุปัจจัย

{๕๘} [๕๔] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย (๓)

อารัมมณาทิปัจจัย

{๕๙} [๕๕] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาร

{๖๐} [๕๖] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็น อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย มี ๓ วาร ...

ปุเรชาตาทิปัจจัย

{๖๑} [๕๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาร

{๖๒} [๕๘] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยปัจฉาชาตปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยปัจฉาชาตปัจจัยย (๑)

สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็น อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยปัจฉาชาตปัจจัย (๑)

{๖๓} [๕๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยกัมมปัจจัย มี ๓ วาร{๖๔} [๖๐] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยวิปากปัจจัย มี ๙ วาร{๖๕} [๖๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจจัย เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย

วิปปยุตตปัจจัย

{๖๖} [๖๒] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยวิปปยุตตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็น อัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยวิปปยุตตปัจจัย (๑) (ย่อ)

{๖๗} [๖๓] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในอนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสมนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสหชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในอัญญมัญญปัจจัย ” ๙ ”

ในนิสสยปัจจัยย มี ๙ วาร

ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในปุเรชาตปัจจัย ” ๓ ”

ในปัจฉาชาตปัจจัย ” ๓ ”

ในอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในกัมมปัจจัย ” ๓ ”

ในวิปากปัจจัย ” ๙ ”

ในอาหารปัจจัย ” ๓ ”

ในอินทริยปัจจัย ” ๙ ”

ในฌานปัจจัย ” ๓ ”

ในมัคคปัจจัย ” ๙ ”

ในสัมปยุตตปัจจัย ” ๙ ”

ในวิปปยุตตปัจจัย ” ๕ ”

ในอัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในนัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในวิคตปัจจัย ” ๙ ”

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

ปัจจนียุทธาระ

{๖๘} [๖๔] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)[๖๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย

{๖๙} [๖๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในนอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

(ย่อ ปัจจนียะ)

{๗๐} ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

(ย่อ อนุโลมปัจจนียะ)

{๗๑} ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

(ย่อ ปัจจนียานุโลมะ)

[อนุโลมะก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมะก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลติกะ นับไว้แล้วอย่างไร พึงนับอย่างนั้น)

จบ เหตุทุกกุสลติกะ

๑. เหตุทุกะ ๒. เวทนาติกะ

๑. สุขายเวทนายสัมปยุตตปทะ ๑. ปฏิจจวาร

ปัจจยจตุกกะ – เหตุปัจจัย

{๗๒} [๖๗] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา สภาวธรรมที่ ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย (๓)[๖๘] อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา สภาวธรรม ที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา สภาวธรรม ที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)[๖๙] อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา และที่ ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย