พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
เหตุกอตีตารัมมณัตติกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๖๗–๘๑๑ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เหตุกอตีตารัมมณัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๒๔๙–๒๖๔
เหตุทุกอตีตารัมมณติกะ
(๑. เหตุทุกะ ๑๙. อตีตารัมมณติกะ)
อตีตารัมมบทปฏิจจาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๗๖๗] ๑. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอตีตารัมมณ-
ธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อตีตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอตีตารัมมณ-
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอตีตารัมมณ-
ธรรมที่เป็นเหตุ และอตีตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๗๖๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๗๖๙] ๑. อตีตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอตีตารัมมณ-
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอตีตารัมมณ-
ธรรมที่ไม่ใช่ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. นอธิปติปัจจัย
[๗๗๐] ๑. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอตีตารัมมณ-
ธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
๒. นธิปติปัจจัย
[๗๗๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๗๗๒] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๗๗๓] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี
สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.
อตีตารัมมณบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๗๗๔] ๑. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อตีตา-รัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๒. อารัมมณปัจจัย
[๗๗๕] ๑. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อตีตา-รัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ.
๓. อธิปติปัจจัย
[๗๗๖] ๑. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อตีตา-รัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓
วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อตีตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อตีตา-
รัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมณาธิปติ และสหชาตาธิปติ มี ๓ วาระ
๗. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ และอตีตารัมมณ-
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของธิปติปัจจัย
มีอย่างเดียว คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ มี ๓ วาระ ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๗๗๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหาร-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๗๗๘] ๑. อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อตีตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย, เป็นปัจจัยด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสย-ปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๗๗๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๗๘๐] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๗๘๑] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
อนาคตารัมมณบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๗๘๒] ๑. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอนาคตา-
รัมณธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๑-๒-๓)
๔. อนาคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอนาคตา-
รัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๔-๕-๖)
๗. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอนาคตา-
รัมมณธรรมที่เป็นเหตุ และอนาคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๗๘๓] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๗๘๔] ๑. อนาคตารัมมธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอนาคตา-รัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอนาคตา-
รัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. นอธิปติปัจจัย
[๗๘๕] ๑. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอนาคตา-
รัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๗๘๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๗๘๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๗๘๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ. . . ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดีสัมปยุตตควาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.
อนาคตารัมมณบท ปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๗๘๙] ๑. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่
อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๒. อารัมมณปัจจัย
[๗๙๐] ๑. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่
อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๙ วาระ.
๓. อธิปติปัจจัย
[๗๙๑] ๑. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่
อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อนาคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่
อนาคตารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓
วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ และอนาคตา-
รัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มีอย่างเดียว คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-
๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๗๙๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระในอินทริยปัจจัย มี ๓ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๓วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๗๙๓] ๑. อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่
อนาคตารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ<
[๗๙๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๗๙๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๗๙๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
ปัจจุปปันนารัมมณบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๗๙๗] ๑. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยปัจจุป-ปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ(วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยปัจจุป-
ปันนารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ(วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยปัจจุป-
ปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ และปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๗๙๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๗๙๙] ๑. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยปัจจุป-ปันนารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหต. อาศัยปัจจุป-
ปันนารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
๒. นอธิปติปัจจัย
[๘๐๐] ๑. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยปัจจุป-ปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๘๐๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัยมี ๘ วาระ ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๘๐๒] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๘๐๓] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดีสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.
ปัจจุปปันนารัมมณบทปัญหา วาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๘๐๔] ๑. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.
๒. อารัมมณปัจจัย
[๘๐๕] ๑. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๙ วาระ.
๓. อธิปติปัจจัย
[๘๐๖] ๑. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ปัจจุปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัย
แก่ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓ วาระ(วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ และปัจจุป-
ปันนารัมมณธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มีอย่างเดียว คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ มี ๙ วาระ (วาระที่ ๗-
๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๘๐๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหาร-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๘๐๘] ๑. ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่
ปัจจุปปันนารัมมณธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย,เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๘๐๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๘๑๐] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๘๑๑] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาร...
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
เหตุทุกอตีตารัมมณติกะ จบ
เหตุทุกอัชฌัตตติกะ
(๑. เหตุทุกะ ๒๐. อัชฌัตตติกะ)
อัชฌัตตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๘๑๒] ๑. อัชฌัตตธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอัชฌัตตธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. อัชฌัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอัชฌัตตธรรม
ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. อัชฌัตตธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอัชฌัตตธรรม
ที่เป็นเหตุ และอัชฌัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๘๑๓] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัยมี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
จบ เหตุกอตีตารัมมณัตติกะ