พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
อุปาทานอุปาทานิยทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๘๐–๑๕๘๕ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อุปาทานอุปาทานิยทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๕๕๒–๕๕๕
อุปาทานอุปาทานิยทุกกุสลติกะ
(๗๒. อุปาทานอุปาทานิยทุกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๕๘๐] ๑. กุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๕๘๑] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๕๘๒] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และอุปาทา-นิยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และอุปาทานิย-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่
อุปาทานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๕. อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และ
อุปาทานิยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และอุปาทานิยธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๕๘๓] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
บาลีนี้เหมือนกับอุปาทานทุกอกุศลบท.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.
อัพยากตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
เหตุปัจจัย
[๑๕๘๔] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่
อุปาทานธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทานิยธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๕๘๕] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
อุปาทานอุปาทานิยทุกกุสลติกะ จบ
อุปาทานอุปาทานสัมปยุตตทุกกุสลติกะ
(๗๓. อุปทานอุปาทานสัมปยุตตทุกะ ๑ กุสลติกะ)
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๕๘๖] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และอุปาทานสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรมและอุปาทานสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. อกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานสัมปยุตตธรรม แต่
ไม่ใช่อุปาทานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทานสัมปยุตตธรรมแต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๗. อกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรม และ
อุปาทานสัมปยุตตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งอุปาทานธรรมและอุปาทานสัมปยุตตธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นอุปาทาน-สัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่อุปาทานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.
จบ อุปาทานอุปาทานิยทุกกุสลัตติกะ