พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
ปรามาสปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๐๕–๑๔๑๒ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ ปรามาสปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๔๗๒–๔๗๕
ปรามาสปรามัฏฐทุกกุสลติกะ
(๕๓. ปรามาสปรามัฏฐทุกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
[๑๔๐๕] ๑. กุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่
ปรามาสธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๐๖] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๔๐๗] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่
ปรามาสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งปรามาสธรรม และปรา-มัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ.
๒. อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรา-
มาสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาส-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๕. อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรา-
มาสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งปรามาสธรรม และปรามัฏฐ-ธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๐๘] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.
อกุศลบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๔๐๙] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรา-
มาสธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๑๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
อัพยากตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๔๑๑] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นปรมัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่
ปรามาสธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๑๒] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ในสหชาตาวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
ปรามาสปรามัฏฐทุกกุสลติกะ จบ
ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐทุกกุสลติกะ
(๕๔. ปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐทุกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๔๑๓] ๑. กุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรมอาศัยกุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. กุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตอปรามัฏฐธรรมอาศัยกุศลธรรมที่เป็นปรามาสวิปปยุตตอปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๑๔] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
เหมือนกับโลกิยโลกุตตรทุกะ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.
จบ ปรามาสปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ