จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน กุสโล จ โนจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน กุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ โนจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ กุสลญฺจ โนจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ กุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตต-สังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

กุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐ-สมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐ-สมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

กุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐ-สมุฏฐานธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ

ยถา มหนฺตรทุเก เจตสิกทุกกุสลสทิสํ ตตฺตกาเอว ปญฺหา ฯ

สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

______________

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๕

ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

เหมือนกับเจตสิกทุกกุศลในมหันตรทุกะ วาระก็มีเท่ากัน

สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร

ปฏิจฺจวาโร

จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ โนจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ อกุสลญฺจ โนจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ อกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ปฏิจจวาร

อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตต-สังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐ-สมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐ-สมุฏฐานธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ

เจตสิกทุกอกุสลสทิสํ ฯ

สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

______________

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๕

ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

เหมือนกับเจตสิกทุกอกุศล

สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร

ปฏิจฺจวาโร

จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ โนจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ โนจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ อพฺยากตญฺจ โนจิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ปฏิจจวาร

อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐ-สมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐ-สมุฏฐานธรรม และอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว ฯเปฯ ปุเรชาเต ปญฺจ อาเสวเน ปญฺจ กมฺเม นว ฯเปฯ อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๕

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๕

ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ ตีณิ ฯเปฯ นกมฺเม จตฺตาริ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน ฉ นมคฺเค นว นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต ฉ โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ

สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓ ฯลฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร

ปญฺหาวาโร

จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐาโน อพฺยากโต ธมฺโม จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ปัญหาวาร

อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นจิตตสังสัฏฐสมุฏฐานธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว: เอตฺถ ฉสุ สหชาตาธิปติ อนนฺตเร นว สพฺพตฺถ นว ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร นว อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค ตีณิ สมฺปยุตฺเต ปญฺจ วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙

ในอธิปติปัจจัย มีวาระ ๙ เป็นสหชาตาธิปติ

ในที่นี้มีปัญหา ๖ ข้อ

ในอนันตรปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๙

ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๓

ในปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓

ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙

ในกัมมปัจจัย มี " ๓

ในวิปากปัจจัย มี " ๙

ในอาหารปัจจัย มี " ๙

ในอินทริยปัจจัย มี " ๙

ในฌานปัจจัย มี " ๓

ในมัคคปัจจัย มี " ๓

ในสัมปยุตตปัจจัย มีวาระ ๕

ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๕

ในอัตถิปัจจัย มี " ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ

อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

จิตฺตสํสฏฺฐสมุฏฺฐานทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัยมีวาระ ๙

อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น

จิตตสังสัฏฐสมุฏฐานทุกกุสลัตติกะ จบ