พลกถา เล่ม ๓๗

๓. ตติยวรรค

(๒๑) ๑. พลกถา

ว่าด้วยกำลังของพระตถาคต

{๖๙๖} [๓๕๔] สกวาทีถามว่า กำลังของพระตถาคตทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. กำลังของพระตถาคตก็คีอ<*>กำลังของพระสาวก กำลังของพระสาวกก็คือกำลังของพระตถาคตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๙๗} ส. กำลังของพระตถาคตทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กำลังของพระตถาคตอันนั้น กำลังของพระสาวกก็อันนั้นแหละ กำลังของพระสาวกอันนั้น กำลังของพระตถาคตก็อันนั้นแหละหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๙๘} ส. กำลังของพระตถาคตทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กำลังของพระตถาคตเช่นใด กำลังของพระสาวกก็เช่นนั้น กำลังของพระสาวกเช่นใด กำลังของพระตถาคตก็เช่นนั้นหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๙๙} ส. กำลังของพระตถาคตทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุรพประโยค บุรพจริยา การกล่าวธรรม การแสดงธรรมของพระตถาคตเช่นใด บุรพประโยค บุรพจริยา การกล่าวธรรม การแสดงธรรมของพระสาวกก็เช่นนั้นหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๐๐} ส. กำลังของพระตถาคตทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระตถาคตคือพระชินเจ้า พระศาสดา พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระสัพพัญญู พระสัพพทัสสาวี พระธรรมสามี พระธรรมปฏิสรณะหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสาวก ก็คือ พระชินเจ้า พระศาสดา พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระสัพพัญญู พระสัพพทัสสาวี พระธรรมสามี พระธรรมปฏิสรณะหรือ

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๐๑} ส. กำลังของพระตถาคตทั่วไปแก่พระสาวกหรือ

ป. ถูกแล้ว

ส. พระตถาคตเป็นผู้ยังมรรคที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น เป็นผู้ยังมรรคที่ยังไม่ปรากฏให้ปรากฏขึ้น เป็นผู้กล่าวมรรคที่ใคร ๆ ไม่เคยได้กล่าว เป็นผู้รู้มรรค เป็นผู้รู้แจ้งมรรค เป็นผู้ฉลาดในมรรคหรือป. ถูกแล้ว

ส. พระสาวกก็เป็นผู้ยังมรรคที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น เป็นผู้ยังมรรคที่ยังไม่ปรากฏให้ปรากฏขึ้น เป็นผู้กล่าวมรรคที่ใคร ๆ ไม่เคยได้กล่าว เป็นผู้รู้มรรค เป็นผู้รู้แจ้งมรรค เป็นผู้ฉลาดในมรรคหรือป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๐๒} ส. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งความยิ่งและหย่อนแห่งอินทรีย์ของสัตว์มีทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสาวกเป็นพระสัพพัญญู เป็นพระสัพพทัสสาวีหรือ

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๐๓} [๓๕๕] ป. พระสาวกรู้ฐานะและอฐานะหรือ

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่าพระสาวกรู้ฐานะและอฐานะ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งฐานะและอฐานะมีทั่วไปแก่พระสาวก”{๗๐๔} ป. พระสาวกรู้วิบากแห่งกรรมสมาทานทั้งที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบันโดยฐานะ โดยเหตุหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่าพระสาวกรู้วิบากแห่งกรรมสมาทานทั้งที่เป็นอดีต อนาคตและปัจจุบันโดยฐานะ โดยเหตุ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งวิบากแห่งกรรมสมาทาน ทั้งที่เป็นอดีต อนาคต และปัจจุบันโดยฐานะ โดยเหตุ มีทั่วไปแก่พระสาวก”{๗๐๕} ป. พระสาวกรู้ปฏิปทาอันนำไปสู่คติทั้งปวงหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่าพระสาวกรู้ปฏิปทาอันนำไปสู่คติทั้งปวง ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งปฏิปทาอันนำไปสู่คติทั้งปวงมีทั่วไปแก่พระสาวก”

{๗๐๖} ป. พระสาวกรู้โลกอันมีธาตุต่าง ๆ มีธาตุมิใช่น้อยหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่าพระสาวกรู้โลกอันมีธาตุต่าง ๆ มีธาตุมิใช่น้อย ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งโลกอันมีธาตุต่าง ๆ มีธาตุมิใช่น้อยมีทั่วไปแก่พระสาวก”{๗๐๗} ป. พระสาวกรู้ความที่สัตว์ทั้งหลายเป็นผู้มีอธิมุตติต่าง ๆ กันหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่าพระสาวกรู้ความที่สัตว์ทั้งหลายเป็นผู้มีอธิมุตติต่าง ๆ กัน ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งความที่สัตว์ทั้งหลายเป็นผู้มีอธิมุตติต่าง ๆ กันมีทั่วไปแก่พระสาวก”{๗๐๘} ป. พระสาวกรู้ความเศร้าหมอง ความผ่องแผ้ว การออกแห่งฌาน วิโมกข์ สมาธิ และสมาบัติหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่าพระสาวกรู้ความเศร้าหมอง ความผ่องแผ้ว การออกแห่งฌาน วิโมกข์ สมาธิ และสมาบัติ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งความเศร้าหมอง ความผ่องแผ้ว การออกแห่งฌาน วิโมกข์ สมาธิ และสมาบัติ มีทั่วไปแก่พระสาวก”{๗๐๙} ป. พระสาวกรู้การระลึกถึงขันธ์ที่อาศัยอยู่ในชาติก่อนได้หรือ

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่าพระสาวกรู้การระลึกถึงขันธ์ที่อาศัยอยู่ในชาติก่อนได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับกล่าวว่า “กำลังของพระตถาคตคือการรู้

ตามความเป็นจริงซึ่งการระลึกถึงขันธ์ที่อาศัยอยู่ในชาติก่อนได้ มีทั่วไปแก่พระสาวก”

{๗๑๐} ป. พระสาวกรู้จุติและอุบัติของสัตว์ทั้งหลายหรือ

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่าพระสาวกรู้จุติและอุบัติของสัตว์ทั้งหลาย ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งจุติและอุบัติของสัตว์ทั้งหลายมีทั่วไปแก่พระสาวก”{๗๑๑} ป. อาสวะทั้งหลายทั้งของพระตถาคต ทั้งของพระสาวกต่างก็สิ้นไปแล้วมิใช่หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. มีเหตุอะไร ๆ ที่ทำให้ต่างกันในระหว่างความสิ้นอาสวะแห่งพระตถาคตกับความสิ้นอาสวะแห่งพระสาวก หรือในระหว่างความหลุดพ้นแห่งพระตถาคต กับความหลุดพ้นแห่งพระสาวกหรือส. ไม่มี

ป. หากว่าไม่มีเหตุอะไร ๆ ที่ทำให้ต่างกันในระหว่างความสิ้นอาสวะแห่งพระตถาคต กับความสิ้นอาสวะแห่งพระสาวก หรือในระหว่างความหลุดพ้นแห่งพระตถาคต กับความหลุดพ้นแห่งพระสาวก ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายมีทั่วไปแก่พระสาวก{๗๑๒} [๓๕๖] ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายมีทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในฐานะและอฐานะทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๑๓} ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายมีทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งจุติและอุบัติของสัตว์ทั้งหลายมีทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๑๔} ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในฐานะและอฐานะไม่ทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายไม่ทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๑๕} ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งจุติและอุบัติของสัตว์ทั้งหลายไม่ทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายไม่ทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๑๖} ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งความยิ่งและหย่อนแห่งอินทรีย์ของสัตว์ไม่ทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในฐานะและอฐานะไม่ทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๑๗} ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งความยิ่งและหย่อนแห่งอินทรีย์ของสัตว์ไม่ทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายไม่ทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๑๘} ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในฐานะและอฐานะมีทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งความยิ่งและหย่อนแห่งอินทรีย์ของสัตว์มีทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๑๙} ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายมีทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงซึ่งความยิ่งและหย่อนแห่งอินทรีย์ของสัตว์มีทั่วไปแก่พระสาวกหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

จบ พลกถา

(๒๒) ๒. อริยันติกถา

ว่าด้วยกำลังของพระตถาคตเป็นอริยะทั้งหมด

{๗๒๐} [๓๕๗] สกวาทีถามว่า กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในฐานะและอฐานะเป็นอริยะหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. เป็นมรรค เป็นผล เป็นนิพพาน เป็นโสดาปัตติมรรค เป็นโสดาปัตติผล เป็นสกทาคามิมรรค เป็นสกทาคามิผล เป็นอนาคามิมรรค เป็นอนาคามิผล เป็นอรหัตตมรรค เป็นอรหัตตผล เป็นสติปัฏฐาน เป็นสัมมัปปธาน เป็นอิทธิบาท เป็นอินทรีย์ เป็นพละ เป็นโพชฌงค์หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๗๒๑} ส. กำลังของพระตถาคตคือการรู้ตามความเป็นจริงในฐานะและอฐานะเป็นอริยะหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. มีสุญญตะเป็นอารมณ์หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. มีสุญญตะเป็นอารมณ์หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระตถาคตทรงทำซึ่งฐานะและอฐานะไว้ในพระทัยด้วย ทรงทำซึ่งสุญญตะไว้ในพระหัยด้วยหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...