พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๒๓
เอกาธิปปายกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๘๘๒–๑๘๘๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๖ ในวรรคที่ ๒๓มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๒๓ เอกาธิปปายกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๑๐๑๔–๑๐๑๕
๒๓. เตวีสติมวรรค
(๒๑๘) ๑. เอกาธิปปายกถา
ว่าด้วยเรื่องเสพเมถุนธรรมด้วยความประสงค์อย่างเดียวกัน
{๑๘๘๒} [๙๐๘] สกวาทีถามว่า บุคคลพึงเสพเมถุนธรรมด้วยความประสงค์อย่างเดียวกันหรือ ?
ส. พึงเป็นผู้มิใช่สมณะ พึงเป็นผู้มิใช่ภิกษุ พึงเป็นผู้มีรากอันขาดแล้ว พึงเป็นปาราชิกด้วยความประสงค์อย่างเดียวกันหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๘๘๓} ส. บุคคลพึงเสพเมถุนธรรมด้วยความประสงค์อย่างเดียวกันหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พึงฆ่าสัตว์ พึงลักทรัพย์ พึงพูดเท็จ พึงพูดส่อเสียด พึงพูดคำหยาบ พึงพูดเพ้อเจ้อ พึงตัดที่ต่อ พึงปล้นสะดม พึงปล้นเฉพาะเรือนหลังเดียว พึงดักปล้นที่ทางเปลี่ยว พึงประพฤตผิดในภรรยาของผู้อื่น พึงทำการฆ่าชาวบ้าน พึงทำการฆ่าชาวนิคมด้วยความประสงค์อย่างเดียวกันหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
จบ เอกาธิปปายกถา
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะและนิกายเวตุลลกะ ซึ่งมีความเห็นว่า ในการเสพเมถุนธรรม คนสองคน (ชายกับหญิง) ต้องมีความประสงค์หรือมีความปรารถนาเป็นอย่างเดียวกัน เช่น มีความประสงค์ด้วยความรู้สึกเห็นใจกัน หรือมีความประสงค์ด้วยการทำพุทธบูชาเป็นต้นแล้วตั้งจิตอธิษฐานว่าจะอยู่ร่วมกันในชาติหน้า (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๒๓) หากชายที่เป็นภิกษุมีความประสงค์ ร่วมกับหญิงเช่นนี้ ก็สามารถเสพเมถุนธรรมได้
(๒๑๙) ๒. อรหันตวัณณกถา
ว่าด้วยเรื่องพวกอมนุษย์เสพเมถุนธรรมโดยเพศแห่งพระอรหันต์
{๑๘๘๔} [๙๐๙] สกวาทีถามว่า อมนุษย์ทั้งหลายเสพเมถุนธรรมโดยเพศแห่งพระอรหันต์ทั้งหลายได้หรือ ?
ส. อมนุษย์ทั้งหลายฆ่าสัตว์ ... ลักทรัพย์ ... พูดเท็จ ... พูดส่อเสียด ... พูดคำหยาบ ... พูดเพ้อเจ้อ ... ตัดที่ต่อ ... ปล้นสะดม ปล้นเฉพาะเรือนหลังเดียว ... ดักปล้นที่ทางเปลี่ยว ... ประพฤติผิดในภรรยาของผู้อื่น ... ทำการฆ่าชาวบ้าน ... ทำการฆ่าชาวนิคมโดยเพศแห่งพระอรหันต์ได้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
จบ อรหันตวัณณกถา
(๒๒๐-๒๒๔) ๓-๗. อิสสริยกามการิกากถา
ว่าด้วยเรื่องพระโพธิสัตว์อาจทำตามอำนาจความปรารถนาได้
{๑๘๘๕} [๙๑๐] สกวาทีถามว่า พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาตได้เพราะเหตุทำตามความปรารถนาในความเป็นใหญ่หรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะบางพวกซึ่งมีความเห็นว่า พวกอมนุษย์สามารถแปลงร่างเป็นพระอรหันต์เสพเมถุนธรรมได้ เพราะเห็นพวกภิกษุชั่วที่ลวงว่าเป็นพระอรหันต์เสพเมถุนธรรม จึงเชื่อว่าพระอรหันต์อาจเสพเมถุนธรรมได้ ถ้าอมนุษย์สั่งให้เสพ (อภิ.ปญจ.อ. ๓๒๓)
- ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะ ซึ่งมีความเห็นว่า พระโพธิสัตว์สามารถตกสู่วินิบาต (ที่ซึ่งเหล่าสัตว์ผู้มักทำกรรมชั่วตกไปหมดอำนาจ หมายถึงอบาย ๔ คือ นรก สัตว์ดิรัจฉานแดนเปรต และอสุรกาย : ขุ.สุ.อ. ๒/๑๒๒) ถือปฏิสนธิในครรภ์ บำเพ็ญทุกกรกิริยา บำเพ็ญตบะอื่น อุทิศนับถือศาสดาอื่นเพราะเหตุทำตามอำนาจความปรารถนาที่จะเป็นใหญ่ได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๒๔)
จบ เอกาธิปปายกถา