ขณิกกถา เล่ม ๓๗

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ความเป็นอาเสวนปัจจัยบางอย่างก็ต้องมีอยู่

{๑๘๗๗} ส. ความเป็นอาเสวนปัจจัยบางอย่างไม่มีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัมมาสังกัปปะอันบุคคลซ่องเสพแล้ว เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ... สัมมาสมาธิอันบุคคลซ่องเสพแล้ว เจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมหยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นเบื้องหน้า มีอมตะเป็นที่สุด” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ความเป็นอาเสวนปัจจัยบางอย่างก็ต้องมีอยู่

จบ อาเสวนปัจจยตากถา

(๒๑๗) ๑๐. ขณิกกถา

ว่าด้วยเรื่องสภาวธรรมทั้งปวงเป็นไปชั่วขณะจิตหนึ่ง

{๑๘๗๘} [๙๐๖] สกวาทีถามว่า สภาวธรรมทั้งปวงเป็นไปชั่วขณะจิตหนึ่งหรือ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. มหาปฐพี มหาสมุทร ขุนเขาสิเนรุ นํ้า ไฟ ลม หญ้า ไม้ และไม้เจ้าป่าล้วนดำรงอยู่ในจิตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๘๗๙} ส. สภาวธรรมทั้งปวงเป็นไปชั่วขณะจิตหนึ่งหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. จักขายตนะเกิดพร้อมกับจักขุวิญญาณหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. จักขายตนะเกิดพร้อมกับจิกขุวิญญาณหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวคำนี้ไว้ว่า “ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย หากว่าจักขุซึ่งเป็นอายตนะภายในไม่แตกทำลาย และรูปซึ่งเป็นอายตนะภายนอกไม่มาสู่คลองจักขุ ทั้งความใส่ใจอันเกิดแต่จักขุและรูปนั้นก็ไม่มี ความปรากฏแห่งส่วนวิญญาณอันเกิดแต่จักขุและรูปนั้นก็จะยังมีไม่ได้ก่อนดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย ถึงหากว่าจักขุซึ่งเป็นอายตนะภายในไม่แตกทำลาย และรูปซึ่งเป็นอายตนะภายนอกก็มาสู่คลองจักขุ แต่ความใส่ใจอันเกิดแต่จักขุและรูปนั้นไม่มี ความปรากฏแห่งส่วนวิญญาณอันเกิดแต่จักขุ และรูปนั้นก็จะยังมีไม่ได้ก่อนเช่นกัน แต่ว่าในกาลใด จักขุซึ่งเป็นอายตนะภายในไม่แตกทำลาย และรูปซึ่งเป็นอายตนะภายนอกมาสู่คลองจักขุ ทั้งความใส่ใจอันเกิดแต่จักขุและรูปก็มีอยู่ ในกาลนั้น ความปรากฏแห่งส่วนวิญญาณอันเกิดแต่จักขุและรูปนั้นย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “จักขายตนะเกิดพร้อมกับจักขุวิญญาณ”

{๑๘๘๐} ส. โสตายตนะ ... ฆานายตนะ ... ชิวหายตนะ ... กายายตนะ เกิดพร้อมกับกายวิญญาณหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. กายายตนะเกิดพร้อมกับกายวิญญาณหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวคำนี้ไว้ว่า “ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย หากว่ากายซึ่งเป็นอายตนะภายในไม่แตกทำลาย และโผฏฐัพพะซึ่งเป็นอายตนะภายนอกไม่มาสู่คลองจักขุ (ทั้งความใส่ใจอันเกิดแต่กายและโผฏฐัพพะนั้นก็ไม่มี) ...

ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย ถึงหากว่ากายซึ่งเป็นอายตนะภายในไม่แตกทำลาย และโผฏฐัพพะซึ่งเป็นอายตนะภายนอกก็มาสู่คลองจักขุ แต่ความใส่ใจอันเกิดแต่จักขุและรูปนั้นไม่มี ... แต่ว่าในกาลใด กายซึ่งเป็นอายตนะภายในไม่แตกทำลาย และโผฏฐัพพะซึ่งเป็นอายตนะภายนอกมาสู่คลองจักขุ ทั้งความใส่ใจอันเกิดแต่กายและโผฏฐัพพะนั้นก็มีอยู่ ในกาลนั้น ความปรากฏแห่งส่วนวิญญาณอันเกิดแต่กายและโผฏฐัพพะนั้นย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้” ด้งนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “กายายตนะเกิดพร้อมกับกายวิญญาณ”

{๑๘๘๑} [๙๐๗] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “สภาวธรรมทั้งปวงเป็นไปชั่วขณะจิตหนึ่ง” หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. สภาวธรรมทั้งปวงเที่ยง ยั่งยืน แน่นอน มีอันไม่แปรปรวนไปเป็นธรรมดาหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ป. ถ้าอย่างนั้น สภาวธรรมทั้งปวงก็ต้องเป็นไปชั่วขณะจิตหนึ่ง

จบ ขณิกกถา

จบ ทวาวีสติมวรรค

รวมกถาที่มีมาในวรรคนี้ คือ

๑. ปรินิพพานกถา ๒. กุสลจิตตกถา

๓. อาเนญชกถา ๔. ธัมมาภิสมยกถา

๕-๗. ติสโสปิกถา ๘. อัพยากตกถา

๙. อาเสวนปัจจยตากถา ๑๐. ขณิกกถา

๒๓. เตวีสติมวรรค

(๒๑๘) ๑. เอกาธิปปายกถา

ว่าด้วยเรื่องเสพเมถุนธรรมด้วยความประสงค์อย่างเดียวกัน

{๑๘๘๒} [๙๐๘] สกวาทีถามว่า บุคคลพึงเสพเมถุนธรรมด้วยความประสงค์อย่างเดียวกันหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. พึงเป็นผู้มิใช่สมณะ พึงเป็นผู้มิใช่ภิกษุ พึงเป็นผู้มีรากอันขาดแล้ว พึงเป็นปาราชิกด้วยความประสงค์อย่างเดียวกันหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๘๘๓} ส. บุคคลพึงเสพเมถุนธรรมด้วยความประสงค์อย่างเดียวกันหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พึงฆ่าสัตว์ พึงลักทรัพย์ พึงพูดเท็จ พึงพูดส่อเสียด พึงพูดคำหยาบ พึงพูดเพ้อเจ้อ พึงตัดที่ต่อ พึงปล้นสะดม พึงปล้นเฉพาะเรือนหลังเดียว พึงดักปล้นที่ทางเปลี่ยว พึงประพฤตผิดในภรรยาของผู้อื่น พึงทำการฆ่าชาวบ้าน พึงทำการฆ่าชาวนิคมด้วยความประสงค์อย่างเดียวกันหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

จบ เอกาธิปปายกถา