พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๗
นวัตตัพพัง สังโฆ ภุญชตีติกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๑๘–๑๗๒๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๑ ในวรรคที่ ๑๗มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๗ นวัตตัพพัง สังโฆ ภุญชตีติกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๙๘–๙๐๐
ส. หากว่าคนบางพวกถวายน้ำดื่มแก่พระสงฆ์แล้วชื่นชมบุญมีอยู่ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสงฆ์ทำทักษิณาให้บริสุทธิ์ได้”{๑๗๑๗} [๗๙๔] ป. พระสงฆ์ทำทักษิณาให้บริสุทธิ์ได้หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. มรรคทำทักษิณาให้บริสุทธิ์ ผลทำทักษิณาให้บริสุทธิ์หรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
จบ นวัตตัพพังสังโฆทักขิณังวิโสเธตีติกถา
(๑๗๓) ๘. นวัตตัพพังสังโฆภุญชตีติกถา
ว่าด้วยเรื่องไม่ยอมรับว่าพระสงฆ์ฉันได้
{๑๗๑๘} [๗๙๕] สกวาทีถามว่า ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้” หรือ ?
ส. คนบางพวกท่าสังฆภัต อุทเทสภัต ยาคู และปานะมีอยู่มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าคนบางพวกทำสังฆภัต อุทเทสภัต ยาคูและปานะมีอยู่ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้”{๑๗๑๙} ส. ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเวตุลลกะหรือมหาปุญญวาที ซึ่งมีความเห็นว่า มรรคและผลเท่านั้นชื่อว่าสงฆ์ และมรรคและผลเหล่านั้นย่อมไม่สามารถบริโภคอะไร ๆ ได้ เพราะฉะนั้น จึงไม่ควรยอมรับว่าพระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๕)
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสคณโภชนะ ปรัมปรโภชนะ อตริตตโภชนะ อนติริตตโภชนะไว้มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสคณโภชนะ ปรัมปรโภชนะ อติริตตโภชนะ อนติริตตโภชนะไว้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้”
{๑๗๒๐} ส. ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสนํ้าปานะ ๘ คือ (๑) นํ้าปานะทำจากผลมะม่วง (๒) น้ำปานะทำจากผลหว้า (๓) นํ้าปานะทำจากผลกล้วยมีเมล็ด (๔) นํ้าปานะทำจากผลกล้วยไม่มีเมล็ด (๕) น้ำปานะทำจากผลมะซาง (๖) นั้าปานะทำจากผลองุ่น (๗) นํ้าปานะทำจากเหง้าบัว (๘) นํ้าปานะทำจากผลมะปรางหรือลิ้นจี่ไว้มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสนํ้าปานะ ๘ คือ (๑) น้ำปานะทำจากผลมะม่วง (๒) นํ้าปานะทำจากผลหว้า (๓) นํ้าปานะทำจากผลกล้วยมีเมล็ด (๔) นํ้าปานะทำจากผลกล้วยไม่มีเมล็ด (๕) น้ำปานะทำจากผลมะซาง (๖) นํ้าปานะทำจากผลองุ่น (๗) นํ้าปานะทำจากเหง้าบัว (๘) นํ้า
- ๑คณโภชนะ การฉันเป็นหมู่ พึงดูเทียบใน วิ.มหาวิ. (แปล) ๒/๒๐๙-๒๒๐/๔๗๓-๔๘๑
- ๒ปรัมปรโภชนะ โภชนะทีหลัง พึงดูเทียบใน วิ.มหาวิ. (แปล) ๒/๒๒๑-๒๒๙/๔๘๒-๔๘๙
- ๓อติริตตโภชนะ โภชนะที่เป็นเดน พึงดูเทียบใน วิ.มหาวิ. (แปล) ๒/๒๓๗-๒๔๑/๔๙๗-๕๐๑
- ๔อนติริตตโภชนะ โภชนะที่ไม่เป็นเดน พึงดูเทียบใน วิ.มหาวิ. (แปล) ๒/๒๔๒-๒๔๖/๕๐๑-๕๐๕
- ๕พึงดูเทียบกับพระพุทธานุญาตนํ้าอัฐบาน ใน วิ.มหา. (แปล) ๕/๓๐๐/๑๔๔
ปานะทำจากผลมะปรางหรือลิ้นจี่ไว้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้”{๑๗๒๑} [๗๙๖] ป. พระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. มรรค ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้ ผล ฉัน ดื่ม เคี้ยวลิ้มได้หรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
จบ นวัตตัพพังสังโฆภุญชตีติกถา
(๑๗๔) ๙. นวัตตัพพังสังฆัสสทินนมหัปผลันติกถา
ว่าด้วยเรื่องไม่ยอมรับว่าทานที่ถวายแด่พระสงฆ์มีผลมาก
{๑๗๒๒} [๗๙๗] สกวาทีถามว่า ท่านไม่ยอมรับว่า “ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก” หรือ ?
ส. พระสงฆ์เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาบูชาเป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ทักษิณา เป็นผู้ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลกมิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเวตุลลกะหรือมหาปุญญวาที ซึ่งมีความเห็นว่า มรรคและผลเท่านั้นชื่อว่าสงฆ์ ใคร ๆไม่สามารถให้อะไร ๆ แก่มรรคและผลเหล่านั้นได้ มรรคและผลเหล่านั้นก็ไม่สามารถให้อะไร ๆ ได้และอุปการะใด ๆ ย่อมไม่สำเร็จด้วยการให้แก่มรรคและผลเหล่านั้น เพราะฉะนั้น จึงไม่ควรยอมรับว่าทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๕)
จบ นวัตตัพพัง สังโฆ ภุญชตีติกถา