พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๗
นวัตตัพพัง สังฆัสส ทินนัง มหัปผลันติกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๒๒–๑๗๒๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๑ ในวรรคที่ ๑๗มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๗ นวัตตัพพัง สังฆัสส ทินนัง มหัปผลันติกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๙๐๐–๙๐๓
ปานะทำจากผลมะปรางหรือลิ้นจี่ไว้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้”{๑๗๒๑} [๗๙๖] ป. พระสงฆ์ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. มรรค ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้ ผล ฉัน ดื่ม เคี้ยวลิ้มได้หรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
จบ นวัตตัพพังสังโฆภุญชตีติกถา
(๑๗๔) ๙. นวัตตัพพังสังฆัสสทินนมหัปผลันติกถา
ว่าด้วยเรื่องไม่ยอมรับว่าทานที่ถวายแด่พระสงฆ์มีผลมาก
{๑๗๒๒} [๗๙๗] สกวาทีถามว่า ท่านไม่ยอมรับว่า “ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก” หรือ ?
ส. พระสงฆ์เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาบูชาเป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ทักษิณา เป็นผู้ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลกมิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเวตุลลกะหรือมหาปุญญวาที ซึ่งมีความเห็นว่า มรรคและผลเท่านั้นชื่อว่าสงฆ์ ใคร ๆไม่สามารถให้อะไร ๆ แก่มรรคและผลเหล่านั้นได้ มรรคและผลเหล่านั้นก็ไม่สามารถให้อะไร ๆ ได้และอุปการะใด ๆ ย่อมไม่สำเร็จด้วยการให้แก่มรรคและผลเหล่านั้น เพราะฉะนั้น จึงไม่ควรยอมรับว่าทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๕)
ส. หากว่าพระสงฆ์เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาบูชา ... เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก เพราะเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก”{๑๗๒๓} ส. ท่านไม่ยอมรับว่า “ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่าเป็นผู้ควรแก่ทักษิณามิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่าเป็นผู้ควรแก่ทักษิณา ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก”{๑๗๒๔} [๗๙๘] ส. ท่านไม่ยอมรับว่า “ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนโคตมี พระนางจงถวายสงฆ์เถิด เมื่อถวายสงฆ์แล้ว จักเป็นอันพระนางได้บูชาทั้งอาตมภาพและสงฆ์” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์ก็ต้องมีผลมาก
{๑๗๒๕} ส. ท่านไม่ยอมรับว่า “ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑พึงดูเทียบใน ม.อุ. (แปล) ๑๔/๓๗๖/๔๖๑
ส. ท้าวสักกะผู้เป็นจอมแห่งเทวดาได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า
“เมื่อสัตว์มนุษย์ทั้งหลายผู้ปรารถนาบุญบูชาอยู่ ทำบุญซึ่งมีอุปธิเป็นผลอยู่ ทานที่ให้แล้วในที่ไหน ย่อมมีผลมาก พระพุทธเจ้าข้า”
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า
“ท่านผู้ปฏิบัติเพื่อมรรค ๔ ประเภท ท่านผู้ตั้งอยู่แล้วในผล ๔ ประเภท นั่นคือพระสงฆ์ ผู้ปฏิบัติตรง ประกอบด้วยปัญญาและศีล
เมื่อสัตว์มนุษย์ทั้งหลายผู้ปรารถนาบุญบูชาอยู่ ทำบุญซึ่งมีอุปธิเป็นผลอยู่ ทานที่ให้แล้วในสงฆ์นี้ย่อมมีผลมาก
พระสงฆ์นี้แลเป็นผู้มีคุณความดีอันยิ่งใหญ่ ผู้ให้เกิดผล ไพบูลย์ ยากที่ใครจะประมาณคุณความดีได้ว่ามีเท่านี้ ๆ เหมือนทะเลยากที่จะคาดคะเนนํ้าได้ว่ามีเท่านี้ ๆ พระสงฆ์เหล่านี้แลเป็นผู้ประเสริฐสุด เป็นสาวกของพระพุทธเจ้าผู้มีความเพียรเป็นเยี่ยมในหมู่นรชน เป็นแหล่งสร้างแสงสว่างคือแสดงพระสัทธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงประกาศไว้แล้วผู้ปรารถนาบุญเหล่าใดถวายทานอุทิศต่อสงฆ์ ทักษิณาของเขาเหล่านั้นจัดว่าถวายดีแล้ว บูชาดีแล้ว เซ่นสรวงดีแล้ว ทักษิณานั้นจัดเป็นสังฆทาน ตั้งไว้ดีแล้วในสงฆ์ อันพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายผู้ร้แจ้งโลกทรงสรรเสริญแล้วว่ามีผลมาก
- ๑พึงดูเทียบใน ขุ.วิ. (แปล) ๒๖/๖๓๙/๘๐
เหล่าชนผู้เกิดความโสมนัสยังท่องเที่ยวอยู่ในโลก เมื่อมาหวนระลึกถึงบุญเช่นนี้ได้ กำจัดมลทินคือความตระหนี่ พร้อมทั้งรากเหง้าเสียได้แล้ว ก็จะไม่เป็นผู้ถูกผู้รู้ติเตียน แต่นั้นก็จะเข้าแดนสวรรค์”
ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น ทานที่ถวายในพระสงฆ์ก็ต้องมีผลมาก
จบ นวัตตัพพังสังฆัสสทินนังมหัปผลันติกถา
(๑๗๕) ๑๐. นวัตตัพพังพุทธัสสทินนังมหัปผลันติกถา
ว่าด้วยเรื่องไม่ยอมรับว่าทานที่ถวายแด่พระพุทธเจ้ามีผลมาก
{๑๗๒๖} [๗๙๙] สกวาทีถามว่า ท่านไม่ยอมรับว่า “ทานที่ถวายแด่พระพุทธเจ้ามีผลมาก” หรือ ?
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นผู้เลิศ เป็นผู้ประเสริฐสุด เป็นประธาน เป็นผู้อุดม เป็นผู้ลํ้าเลิศกว่าสัตว์ทั้งหลาย (คือพวกเทวดาและมนุษย์) ไม่มีใครเปรียบ ไม่มีใครเปรียบเสมอ ไม่มีส่วนเปรียบ ไม่มีบุคคลเปรียบ ไม่มีใครเสมอมิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑พึงดูเทียบใน ขุ.วิ. (แปล) ๒๖/๖๔๑-๖๔๕/๘๐-๘๑
- ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเวตุลลกะหรือมหาปุญญวาที ซึ่งมีความเห็นว่า พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าย่อมไม่ทรงบริโภคอะไร ๆ แต่ทรงแสดงพระองค์ว่าทรงบริโภคอยู่เพื่อทรงอนุเคราะห์ชาวโลก เพราะฉะนั้น จึงไม่ควรยอมรับว่าทานนี้ถวายแด่พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ามีผลมาก เพราะไม่มีอุปการะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๖)
จบ นวัตตัพพัง สังฆัสส ทินนัง มหัปผลันติกถา