พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๗
นวัตตัพพัง สังโฆ ทักขิณัง ปฏิคคัณหาตีติกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๐๘–๑๗๑๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๑๑ ในวรรคที่ ๑๗มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๗ นวัตตัพพัง สังโฆ ทักขิณัง ปฏิคคัณหาตีติกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๙๔–๘๙๖
ป. หากว่าอริยมรรคนั้นเป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “เว้นอริยมรรค สังขารที่เหลือเป็นทุกข์”
จบ ฐเปตวาอริยมัคคันติกถา
(๑๗๑) ๖. นวัตตัพพังสังโฆทักขิณังปฏิคคัณหาตีติกถา
ว่าด้วยเรื่องไม่ควรยอมรับว่าพระสงฆ์รับทักษิณา
{๑๗๐๘} [๗๙๑] สกวาทีถามว่า ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้” หรือ ?
ส. พระสงฆ์เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาบูชาเป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ทักษิณา เป็นผู้ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลกมิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าพระสงฆ์เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาบูชา เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ทักษิณา เป็นผู้ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้”{๑๗๐๙} ส. ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษนิกายเวตุลลกะหรือมหาปุญญวาที ซึ่งมีความเห็นว่า กล่าวโดยปรมัตถ์ มรรคและผลเท่านั้นชื่อว่าสงฆ์ นอกจากมรรคและผลหาชื่อว่าสงฆ์ไม่ อนึ่ง มรรคและผลย่อมไม่สามารถรับอะไร ๆ ได้ เพราะฉะนั้น จึงไม่ควรยอมรับว่าพระสงฆ์รับทักษิณาคือของทำบุญต่าง ๆ ได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๓-๒๙๔)
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่าเป็นผู้ควรแก่ทักษิณามิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่าเป็นผู้ควรแก่ทักษิณา ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้”{๑๗๑๐} ส. ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. คนบางพวกถวายทานแก่พระสงฆ์มีอยู่มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าคนบางพวกถวายทานแก่พระสงฆ์มีอยู่ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้”
ส. คนบางพวกถวายจีวร ... ถวายบิณฑบาต ... ถวายเสนาสนะ ... ถวายคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ... ถวายของเคี้ยว ... ถวายของบริโภค ... ถวายนํ้าดื่มแก่พระสงฆ์มีอยู่มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าคนบางพวกถวายนํ้าดื่มแก่พระสงฆ์มีอยู่ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้”
{๑๗๑๑} ส. ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า
“พระสงฆ์ผู้ถึงพร้อมด้วยสมาธิย่อมรับทักษิณาได้ ดุจไฟรับการบูชา ดุจแผ่นดินรับนํ้าฝนจากมหาเมฆ” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น พระสงฆ์ก็ต้องรับทักษิณาได้
{๑๗๑๒} [๗๙๒] ป. พระสงฆ์รับทักษิณาได้หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. มรรครับได้หรือ ? ผลรับได้หรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
จบ นวัตตัพพังสังโฆทักขิณังปฏิคคัณหาตีติกถา
(๑๗๒) ๗. นวัตตัพพังสังโฆทักขิณังวิโสเธตีติกถา
ว่าด้วยเรื่องไม่ควรยอมรับว่าพระสงฆ์ทำทักษิณาให้บริสุทธิ์ได้
{๑๗๑๓} [๗๙๓] สกวาทีถามว่า ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์ทำทักษิณาให้บริสุทธิได้” หรือ ?
ส. พระสงฆ์เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาบูชาเป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ทักษิณา เป็นผู้ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนี้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลกมิใช่หรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเวตุลลกะหรือมหาปุญญวาที ซึ่งมีความเห็นว่า มรรคและผลเท่านั้นชื่อว่าสงฆ์ และมรรคและผลเหล่านั้นย่อมไม่สามารถทำทักษิณาให้บริสุทธิ์ได้ เพราะฉะนั้น จึงไม่ควรยอมรับว่าพระสงฆ์ทำทักษิณาให้บริสุทธิ์ได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๔)
จบ นวัตตัพพัง สังโฆ ทักขิณัง ปฏิคคัณหาตีติกถา