พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๗
ฐเปตวา อริยมัคคันติกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๐๕–๑๗๐๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๑ ในวรรคที่ ๑๗มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๗ ฐเปตวา อริยมัคคันติกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๙๒–๘๙๔
(๑๗๐) ๕. ฐเปตวาอริยมัคคันติกถา
ว่าด้วยเรื่องนอกจากอริยมรรคสิ่งที่เหลือเป็นทุกข์
{๑๗๐๕} [๗๘๙] สกวาทีถามว่า เว้นอริยมรรค สังขารที่เหลือเป็นทุกข์หรือ ?
ส. แม้ทุกขสมุทัยก็เป็นทุกข์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. แม้ทุกขสมุทัยก็เป็นทุกข์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อริยสัจมี ๓ เท่านั้นหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. อริยสัจมี ๓ เท่านั้นหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสอริยสัจไว้ ๔ คือ ทุกข์ ทุกขสมุทัย ทุกขนิโรธและทุกขนิโรธคามินิปฏิปทามิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสอริยสัจไว้ ๔ คือ ทุกข์ ทุกขสมุทัย ทุกขนิโรธและทุกขนิโรธคามินิปฏิปทา ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “อริยสัจมี ๓ เท่านั้น”
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเหตุวาท ซึ่งมีความเห็นว่า เพราะพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกอริยมรรคว่า ‘ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ ฉะนั้น เว้นอริยมรรคเสีย สังขาร (สภาพปรุงแต่ง) ที่เหลือจึงจัดเป็นทุกข์ (อภ.ปญฺจ.อ. ๒๙๓) หรือมีความเห็นว่าอริยสัจมีเพียง ๓ คือ ทุกข์ ทุกขนิโรธและทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา โดยจัดทุกขสมุทัยเป็นทุกข์
{๑๗๐๖} ส. แม้ทุกขสมุทัยก็เป็นทุกข์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โดยอรรถว่าอย่างไร ?
ป. โดยอรรถว่าไม่เที่ยง ?
ส. อริยมรรคไม่เที่ยงหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อริยมรรคเป็นทุกข์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. อริยมรรคไม่เที่ยง แต่อริยมรรคนั้นไม่เป็นทุกข์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ทุกขสมุทัยไม่เที่ยง แต่ทุกขสมุทัยนั้นไม่เป็นทุกข์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ทุกขสมุทัยไม่เที่ยง และทุกขสมุทัยนั้นเป็นทุกข์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อริยมรรคไม่เที่ยง และอริยมรรคนั้นเป็นทุกข์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๗๐๗} [๗๙๐] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “เว้นอริยมรรค สังขารที่เหลือเป็นทุกข์” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. อริยมรรคนั้นเป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทามิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. หากว่าอริยมรรคนั้นเป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “เว้นอริยมรรค สังขารที่เหลือเป็นทุกข์”
จบ ฐเปตวาอริยมัคคันติกถา
(๑๗๑) ๖. นวัตตัพพังสังโฆทักขิณังปฏิคคัณหาตีติกถา
ว่าด้วยเรื่องไม่ควรยอมรับว่าพระสงฆ์รับทักษิณา
{๑๗๐๘} [๗๙๑] สกวาทีถามว่า ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้” หรือ ?
ส. พระสงฆ์เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาบูชาเป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ทักษิณา เป็นผู้ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลกมิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าพระสงฆ์เป็นผู้ควรแก่ของที่เขานำมาบูชา เป็นผู้ควรแก่ของต้อนรับ เป็นผู้ควรแก่ทักษิณา เป็นผู้ควรแก่การทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้”{๑๗๐๙} ส. ท่านไม่ยอมรับว่า “พระสงฆ์รับทักษิณาได้” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษนิกายเวตุลลกะหรือมหาปุญญวาที ซึ่งมีความเห็นว่า กล่าวโดยปรมัตถ์ มรรคและผลเท่านั้นชื่อว่าสงฆ์ นอกจากมรรคและผลหาชื่อว่าสงฆ์ไม่ อนึ่ง มรรคและผลย่อมไม่สามารถรับอะไร ๆ ได้ เพราะฉะนั้น จึงไม่ควรยอมรับว่าพระสงฆ์รับทักษิณาคือของทำบุญต่าง ๆ ได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๓-๒๙๔)
จบ ฐเปตวา อริยมัคคันติกถา