๕. อานันทสูตร เล่ม ๑๕

๔. สัมพหุลสูตร

ว่าด้วยเทวดาครํ่าครวญถึงพระที่จากไป

{๗๖๘} [๒๒๔] สมัยหนึ่ง ภิกษุหลายรูปด้วยกันพำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่ง ในแคว้นโกศล ครั้งนั้นแล ภิกษุเหล่านั้นอยู่จำพรรษาถ้วนไตรมาสแล้วก็หลีกจาริกไป{๗๖๙} ครั้งนั้นแล เทวดาผู้สิงสถิตอยู่ในแนวป่านั้น เมื่อไม่เห็นภิกษุเหล่านั้น ก็คร่ำครวญถึงได้กล่าวคาถานี้ในเวลานั้นว่า

วันนี้ ดูเหมือนว่าความไม่ยินดีจะปรากฏแก่ข้าพเจ้า เพราะเห็นอาสนะที่ว่างเปล่าเป็นอันมาก ท่านเหล่านั้นเป็นพหูสูต มีถ้อยคำอันไพเราะ สาวกของพระโคดมเหล่านั้น ไปไหนกันเสียแล้ว{๗๗๐} เมื่อเทวดานั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กล่าวกะเทวดา องค์นั้นด้วยคาถาว่า

ภิกษุทั้งหลายเป็นผู้ไม่ติดที่อยู่ เที่ยวไปเป็นหมู่ประดุจวานร แยกย้ายกันไปสู่แคว้นมคธบ้าง ไปแคว้นโกศลบ้าง บางพวกก็ไปยังดินแดนแคว้นวัชชี

๕. อานันทสูตร

ว่าด้วยเทวดาเตือนพระอานนท์ที่รับแขกมาก

{๗๗๑} [๒๒๕] สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์พำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่งในแคว้นโกศล ก็สมัยนั้น ท่านพระอานนท์รับแขกคฤหัสถ์มากไปจนเกินเวลาอยู่

{๗๗๒} ครั้งนั้นแล เทวดาผู้สิงสถิตอยู่ในแนวป่านั้นมีความเอ็นดู มีความหวังดีต่อท่านพระอานนท์ ประสงค์จะให้ท่านสลดใจ จึงเข้าไปหาท่านถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะท่านด้วยคาถาว่า

ดูก่อนท่านโคตมะ ท่านจงเข้าไปยังที่รก ๆ ตามโคนต้นไม้แล้วใส่ใจถึงพระนิพพาน จงเพ่งฌาน อย่าได้ประมาท การพูดซุบซิบๆกัน จะทำประโยชน์อะไรให้ท่านได้

ลำดับนั้น ท่านพระอานนท์ผู้ถูกเทวดานั้นเตือนให้สลดใจ ได้ถึงความสลดใจแล้วแล

๖. อนุรุทธสูตร

ว่าด้วยภรรยาเก่าของพระอนุรุทธเถระ

{๗๗๓} [๒๒๖] สมัยหนึ่ง ท่านพระอนุรุทธเถระพำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่ง ในแคว้นโกศล {๗๗๔} ครั้งนั้นแล เทวดาชั้นดาวดึงส์องค์หนึ่งชื่อชาลินี เคยเป็นอดีตภรรยา ของท่านพระอนุรุทธะ เข้าไปหาท่านถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะท่านด้วยคาถาว่า

ท่านจงตั้งจิตของท่านไว้ในหมู่ทวยเทพชั้นดาวดึงส์ ซึ่งพรั่งพร้อมด้วยกามคุณทุกอย่าง ที่ท่านเคยอยู่มาในกาลก่อน ท่านมีหมู่เทวดาห้อมล้อมเป็นบริวารย่อมงดงาม

{๗๗๕} ท่านพระอนุรุทธเถระกล่าวว่า

เทพกัญญาทั้งหลายล้วนเป็นทุคคตะ ตั้งมั่นอยู่ในสักกายทิฏฐิ แม้สัตว์ทั้งหลายเหล่านั้น จะเป็นทุคคตะ เหล่าเทพกัญญาก็ยังปรารถนา