๓. กัสสปโคตตสูตร เล่ม ๑๕

บรรพชิตผู้ปรารภความเพียร ผู้มีใจมุ่งพระนิพพาน มีความบากบั่นมั่นเป็นนิตย์ ผู้จำนงหวังพระนิพพานอยู่ ความหลับจะแผดเผาได้อย่างไร

๓. กัสสปโคตตสูตร

ว่าด้วยเทวดาเตือนพระผู้สอนพรานล่าสัตว์

{๗๖๖} [๒๒๓] สมัยหนึ่ง ท่านพระกัสสปโคตรพำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่ง ในแคว้นโกศล ก็สมัยนั้น ท่านอยู่ในที่พักกลางวันได้กล่าวสอนนายพรานล่าสัตว์คนหนึ่ง{๗๖๗} ขณะนั้นแล เทวดาผู้สิงสถิตอยู่ในป่านั้นมีความเอ็นดู มีความหวังดีต่อท่านพระกัสสปโคตร ประสงค์จะให้ท่านสลดใจ จึงเข้าไปหาท่านกัสสปโคตรถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะท่านด้วยคากาทั้งหลายว่า

ภิกษุผู้กล่าวสอนนายพรานล่าสัตว์ผู้เที่ยวไปตามซอกเขา ซึ่งด้อยปัญญา ไม่มีความคิด ในเวลาที่ไม่เหมาะ ย่อมปรากฏแก่เราเหมือนเป็นคนเขลา

เขาเป็นคนพาล ถึงฟังธรรมอยู่ ก็ไม่เข้าใจเนื้อความนั้น ถึงมองดูหัวแม่เท้าของท่านอยู่ ก็ไม่เห็น เมื่อท่านกล่าวธรรมอยู่ จึงไม่รู้เนื้อความ

ข้าแต่ท่านกัสสปะ ถึงแม้ท่านจะถือคบไฟไว้ตั้ง ๑๐ ดวง เขาก็เห็นรูปทั้งหลายไม่ได้เลย เพราะปัญญาจักษุของเขาไม่มี

ลำดับนั้นแล ท่านพระกัสสปโคตรผู้อันเทวดานั้นเตือนให้สลดใจ ได้ถึงความสลดใจแล้วแล

๔. สัมพหุลสูตร

ว่าด้วยเทวดาครํ่าครวญถึงพระที่จากไป

{๗๖๘} [๒๒๔] สมัยหนึ่ง ภิกษุหลายรูปด้วยกันพำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่ง ในแคว้นโกศล ครั้งนั้นแล ภิกษุเหล่านั้นอยู่จำพรรษาถ้วนไตรมาสแล้วก็หลีกจาริกไป{๗๖๙} ครั้งนั้นแล เทวดาผู้สิงสถิตอยู่ในแนวป่านั้น เมื่อไม่เห็นภิกษุเหล่านั้น ก็คร่ำครวญถึงได้กล่าวคาถานี้ในเวลานั้นว่า

วันนี้ ดูเหมือนว่าความไม่ยินดีจะปรากฏแก่ข้าพเจ้า เพราะเห็นอาสนะที่ว่างเปล่าเป็นอันมาก ท่านเหล่านั้นเป็นพหูสูต มีถ้อยคำอันไพเราะ สาวกของพระโคดมเหล่านั้น ไปไหนกันเสียแล้ว{๗๗๐} เมื่อเทวดานั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กล่าวกะเทวดา องค์นั้นด้วยคาถาว่า

ภิกษุทั้งหลายเป็นผู้ไม่ติดที่อยู่ เที่ยวไปเป็นหมู่ประดุจวานร แยกย้ายกันไปสู่แคว้นมคธบ้าง ไปแคว้นโกศลบ้าง บางพวกก็ไปยังดินแดนแคว้นวัชชี

๕. อานันทสูตร

ว่าด้วยเทวดาเตือนพระอานนท์ที่รับแขกมาก

{๗๗๑} [๒๒๕] สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์พำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่งในแคว้นโกศล ก็สมัยนั้น ท่านพระอานนท์รับแขกคฤหัสถ์มากไปจนเกินเวลาอยู่