๖. นิททาตันทิสูตร เล่ม ๑๕

๕. สณมานสูตร

ว่าด้วยป่าใหญ่ส่งเสียงระงม

{๓๒} [๑๕] เทวดากล่าวว่า

เมื่อหมู่นกทั้งหลายมาชุมนุมกันอยู่ในเวลาเที่ยงวัน ป่าใหญ่ประหนึ่งว่าส่งเสียงระงมอยู่ การส่งเสียงระงมแห่งป่าใหญ่นั้น ปรากฏเป็นภัยแก่ข้าพเจ้า{๓๓} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

เมื่อหมู่นกทั้งหลายมาชุมนุมกันอยู่ในเวลาเที่ยงวัน ป่าใหญ่ประหนึ่งว่าส่งเสียงระงมอยู่ การส่งเสียงระงมแห่งป่าใหญ่นั้นปรากฏเป็นความยินดีแก่เรา

๖. นิททาตันทิสูตร

ว่าด้วยอริยมรรคปรากฏและไม่ปรากฏ

{๓๔} [๑๖] เทวดากล่าวว่า

อริยมรรคย่อมไม่ปรากฏแก่สัตว์ทั้งหลายในโลกนี้ เพราะเหตุนี้ คือ ความหลับ ความเกียจคร้าน การบิดกาย ความไม่ยินดี และความมึนเมาอาหาร{๓๕} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

เพราะกำจัดความหลับ ความเกียจคร้าน การบิดกาย ความไม่ยินดี และความมึนเมาอาหารนั้นได้ด้วยความเพียร อริยมรรคจึงบริสุทธิ์ได้

๗. ทุกกรสูตร

ว่าด้วยสมณธรรมบำเพ็ญได้ลำบาก

{๓๖} [๑๗] เทวดากล่าวว่า

ภาวะของสมณะอันคนที่ไม่ฉลาดบำเพ็ญได้ลำบาก และอดทนได้ยาก เพราะว่าในภาวะของสมณะนั้นมีความคับใจมาก เป็นที่ที่คนพาลติดขัด{๓๗} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

คนพาลถึงประพฤติภาวะของสมณะเป็นเวลานานเท่านาน หากยังห้ามจิตไว้ไม่ได้ ยังตกอยู่ในอำนาจแห่งความดำริวิตก ก็จะพึงติดขัดในทุก ๆ อารมณ์ภิกษุพึงเก็บอารมณ์นึกคิดไว้ในใจ เหมือนเต่าเก็บอวัยวะของมันไว้ในกระดอง ไม่ถูกตัณหานิสสัยและทิฎฐินิสสัยพัวพัน ไม่เบียดเบียนสัตว์อื่น ดับกิเลสให้ได้ ไม่พึงว่าร้ายใคร ๆ เลย

๘. หิริสูตร

ว่าด้วยการกีดกันอกุศลธรรมด้วยหิริ

{๓๘} [๑๘] เทวดากล่าวว่า

คนที่กีดกันอกุศลธรรมได้ด้วยหิริมีอยู่น้อยคนในโลก ภิกษุที่กีดกันข้อครหาตื่นตัวอยู่เหมือนม้าชั้นดีหลบแส้ได้ ก็มีอยู่น้อยรูปในโลก