๘. สุสัมมุฏฐสูตร เล่ม ๑๕

๘. สุสัมมุฏฐสูตร

[๑๗] เทวดานั้น ครั้นยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้วแล ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ธรรมทั้งหลายอันชนพวกใดลืมเลือน

แล้ว ชนพวกนั้น ย่อมถูกจูงไปในวาทะ

ของชนพวกอื่น ชนพวกนั้นชื่อว่ายังหลับ

ไม่ตื่น(กาลนี้) เป็นกาลควรเพื่อจะตื่นของชนพวกนั้น.

[๑๘] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ธรรมทั้งหลาย อันชนพวกใดไม่ลืม

เลือนแล้ว ชนพวกนั้นย่อมไม่ถูกจูงไปใน

วาทะของชนพวกอื่น บุคคลผู้รู้ดีทั้งหลาย

รู้ทั่วถึงโดยชอบแล้ว ย่อมประพฤติเสมอ

ในหมู่สัตว์ผู้ประพฤติไม่เสมอ.

อรรถกถาสุสัมมุฏฐสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในสูตรที่ ๘ ต่อไป:-

บทว่า สุสมฺมุฏฺฐา ได้แก่ เป็นผู้หลงลืมแล้ว โดยความเป็นผู้ไม่แทงตลอดด้วยปัญญา เหมือนอย่างว่า ชาวนาไถนา ๒ แปลง ก็พึงใส่ข้าวมากเมื่อหมายถึงข้าวที่ไม่ได้ จากนาที่ตนไม่ได้หว่าน กล่าวว่า ข้าวของเราเป็นอันมาก เสียหายแล้ว ย่อมกล่าวถึงข้าวที่ไม่ได้นั้นเองว่า เสียหายแล้ว ฉันใดแม้ในที่นี้ ก็ฉันนั้น ชื่อว่า หลงลืมแล้ว เพราะความที่ตนแทงไม่ตลอด.

บทว่า อสมฺมุฏฐา ได้แก่ ชื่อว่า ไม่หลงลืมแล้ว เพราะความที่ตนแทงไม่ตลอดด้วยปัญญา. คำที่เหลือ เช่นกับนัยก่อน ดังนี้แล.

จบ อรรถกถาสุสัมมุฏฐสูตรที่ ๘

๙. มานกามสูตร

[๑๙] เทวดานั้น ครั้นยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้วแล ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ทมะย่อมไม่มีแก่บุคคลที่ปรารถนา

มานะ ความรู้ย่อมไม่มีแก่บุคคลที่มีจิต

ไม่ตั้งมั่น บุคคลผู้เดียว เมื่ออยู่ในป่า

ประมาทแล้ว ไม่พึงข้ามพ้นฝั่งแห่งเตภูมิ-กวัฏอันเป็นที่ตั้งแห่งมัจจุได้.

[๒๐] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

บุคคลละมานะแล้ว มีจิตตั้งมั่น

ดีแล้ว มีจิตดี พ้นในธรรมทั้งปวงแล้ว

เป็นผู้เดียว เมื่ออยู่ในป่า ไม่ประมาทแล้วบุคคลนั้นพึงข้ามฝั่งแห่งเตภูมิกวัฎเป็นที่-

ตั้งแห่งมัจจุได้.