๘. อุปปถสูตร เล่ม ๑๕

๘. อุปปถสูตร

[๑๗๒] เทวดาทูลถามว่า

อะไรหนอบัณฑิตกล่าวว่าเป็นทางผิด

อะไรหนอสิ้นไปตามคืนและวัน อะไรหนอ

เป็นมลทินของพรหมจรรย์ อะไรหนอ

มิใช่น้ำแต่เป็นเครื่องชำระล้าง.

[๑๗๓] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

ราคะบัณฑิตกล่าวว่าเป็นทางผิด

วัยสิ้นไปตามคืนและวัน หญิงเป็นมลทิน

ของพรหมจรรย์ หมู่สัตว์นี้ย่อมติดอยู่ใน

หญิงนี้ ตบะและพรหมจรรย์นั้น มิใช่น้ำ

แต่เป็นเครื่องชำระล้าง.

อรรถกถาอุปปถสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในอุปปถสูตรที่ ๘ ต่อไป :-

บทว่า ราโค อุปฺปโถ ความว่า ราคะนั้นมิใช่ทางของผู้ไปสู่สุคติและพระนิพพาน. บทว่า รตฺติทิวกฺขโย ได้แก่ ย่อมสิ้นไปทั้งกลางคืนและกลางวัน. บทว่า อิตฺถี อธิบายว่า มลทินภายนอกที่เหลือ (นอกจากมลทินของพรหมจรรย์) บุคคลอาจเพื่อชำระล้างให้สะอาดได้โดยการตกแต่งแก้ไขให้

ปราศจากไปเป็นต้น ส่วนผู้ที่ถูกต้องมลทิน คือ มาตุคาม ไม่อาจเพื่อให้บริสุทธิ์ได้ เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า หญิงเป็นมลทินดังนี้. บทว่า เอตฺถ แปลว่า หมู่สัตว์ย่อมติดอยู่ในหญิงนี้. บทว่า ตโปความว่า เป็นชื่อของอินทรีย์สังวร ธุดงคคุณ และทุกกรกิริยา แต่ในที่นี้ยกเว้นทุกกรกิริยาเสีย จึงสมควรเป็นปฏิปทาที่เผากิเลสแม้ทั้งหมด. บทว่าพฺรหฺมจริยํ ได้แก่ เมถุนวิรัติ ดังนี้แล.

จบอรรถกถาอุปปถสูตรที่ ๘

๙. ทุติยสูตร

[๑๗๔] เทวดาทูลถามว่า

อะไรหนอเป็นเพื่อนของคน อะไร

หนอย่อมปกครองคนนั้น และสัตว์ยินดี

ในอะไรจึงพ้นจากทุกข์ทั้งปวงได้.

[๑๗๕] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

ศรัทธาเป็นเพื่อนของคน ปัญญา

ย่อมปกครองคนนั้น สัตว์ยินดีในพระ-

นิพพานจึงพ้นจากทุกข์ทั้งปวงได้.

อรรถกถาทุติยสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในทุติยสูตรที่ ๙ ต่อไป :-

บทว่า กิสฺส จาภิรโต แปลว่า ยินดีในอะไร. บทว่า ทุติยาแปลว่า เป็นเพื่อนของผู้ไปสู่สวรรค์และพระนิพพาน. บทว่า ปญฺญา เจนํปสาสติ อธิบายว่า ปัญญา ย่อมแนะนำว่า เจ้าจงกระทำสิ่งนี้ อย่ากระทำสิ่งนี้กะคนนั้น ดังนี้.

จบอรรถกถาทุติยสูตรที่ ๙