๑๑. อรณสูตร เล่ม ๑๕

อะไรหนอเลี้ยงดูบุคคลผู้เกียจคร้านและไม่เกียจคร้านไว้เหมือนมารดาเลี้ยงดูบุตร เหล่าสัตว์ที่อาศัยแผ่นดิน อาศัยอะไรหนอจึงเลี้ยงชีวิตอยู่ได้{๒๑๘} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

ปัญญาเป็นแสงสว่างในโลก สติเป็นธรรมเครื่องตื่นอยู่ในโลก ฝูงโคเป็นสหายในการทำงานของผู้เป็นอยู่ด้วยการงาน ไถเป็นเครื่องสืบต่อชีวิตฝนย่อมเลี้ยงดูทั้งผู้เกียจคร้านและผู้ไม่เกียจคร้าน เหมือนมารดาเลี้ยงดูบุตร เหล่าสัตว์ที่อาศัยแผ่นดิน อาศัยฝนจึงมีชีวิตอยู่ได้

๑๑. อรณสูตร

ว่าด้วยเทวดาถามปัญหา ๖ ข้อ

{๒๑๙} [๘๑] เทวดาทูลถามว่า

ในโลกนี้ คนพวกไหนหนอไม่เป็นข้าคึก พรหมจรรย์ที่อยู่จบแล้วของคนพวกไหนย่อมไม่เสื่อม คนพวกไหนกำหนดรู้ความอยากได้ในโลกนี้ ความเป็นไทย่อมมีแก่คนพวกไหนทุกเมื่อในโลกนี้ ใครหนอตั้งมั่นอยู่ในศีลมารดาบิดาหรือพี่น้องพากันกราบไหว้ ใครหนอแม้จะมีชาติตระกูลที่ตํ่าต้อยพวกกษัตริย์ก็พากันกราบไหว้

{๒๒๐} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

สมณะทั้งหลายในธรรมวินัยนี้ไม่เป็นข้าศึกในโลก พรหมจรรย์ที่อยู่จบแล้วของสมณะทั้งหลายย่อมไม่เสื่อม สมณะทั้งหลายย่อมกำหนดรู้ความอยากได้ ความเป็นไท ย่อมมีแก่สมณะทั้งหลายทุกเมื่อสมณะผู้ตั้งมั่นอยู่ในศีลมารดาบิดาหรือพี่น้องย่อมพากันกราบไหว้ สมณะถึงจะมีชาติตระกูลตํ่าต้อยในโลกนี้ พวกกษัตริย์ก็พากันกราบไหว้

จบ ฆัตวาวรรคที่ ๘

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ฆัตวาสูตร ๒. รถสูตร

๓. วิตตสูตร ๔. วุฏฐิสูตร

๕. ภีตสูตร ๖. นชีรติสูตร

๗. อิสสริยสูตร ๘. กามสูตร

๙. ปาเถยยสูตร ๑๐. ปัชโชตนสูตร

๑๑. อรณสูตร

จบ เทวตาสังยุต

๒. เทวปุตตสังยุต

๑. ปฐมวรรค

๑. ปฐมกัสสปสูตร

ว่าด้วยกัสสปเทพบุตร สูตรที่ ๑

{๒๒๑} [๘๒] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว กัสสปเทพบุตรมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่ว แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์ทรงประกาศภิกษุไว้แล้ว แต่ไม่ทรงประกาศคำสอนของภิกษุไว้”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนกัสสปเทพบุตร ถ้าอย่างนั้น คำสอนนั้นจงแจ่มแจ้ง ณ ที่นี้เถิด”

{๒๒๒} กัสสปเทพบุตรได้กราบทูลว่า

บุคคลพึงศึกษาคำสุภาษิต การเข้าไปนั่งใกล้สมณะ การนั่งในที่เร้นแต่ผู้เดียว และการสงบระงับจิต

พระศาสดาทรงพอพระทัย ลำดับนั้น กัสสปเทพบุตรทราบว่าพระศาสดาทรงพอพระทัย จึงถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ทำประทักษิณแล้วก็อันตรธานไป ณ ที่นั้นแล