พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เปตวัตถุ · อุพพรีวรรค
๓. มัตตาเปติวัตถุ เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๑๓ ในอุพพรีวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เปตวัตถุ อุพพรีวรรค มัตตาเปติวัตถุ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๒๑๒–๒๑๘
๓. มัตตาเปติวัตถุ
ว่าด้วยบุญกรรมของนางมัตตาเปรต
(นางติสสาถามหญิงเปรตตนหนึ่งว่า)
{๑๐๐}[๑๓๔] ท่านเป็นผู้เปลือยกาย มีวรรณะเลวทราม ซูบผอม มีตัวสะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น ดูก่อนนางเปรตผู้ซูบผอมมีแต่ซี่โครง ท่านเป็นใครเล่ามายืนอยูในที่นี้(นางเปรตนั้นตอบว่า)
[๑๓๕] เมื่อก่อนท่านชื่อติสสา ส่วนฉันชื่อมัตตา เป็นหญิงร่วมสามี กับท่านได้ทำบาปกรรมเข้าไว้จึงต้องจากโลกนี้ไปสู่เปตโลก(นางติสสาถามว่า)
[๑๓๖] เมื่อก่อนท่านทำกรรมชั่วอะไรด้วยกาย วาจา ใจไว้หรือ ท่านไปจากมนุษยโลกนี้สู่เปตโลกเพราะวิบากแห่งกรรมอะไร(นางเปรตนั้นตอบว่า)
[๑๓๗] ฉันเป็นหญิงดุร้าย หยาบคาย มักริษยา มีความตระหนี่ เป็นคนโอ้อวด ได้กล่าววาจาชั่วกะท่าน จึงต้องจากโลก นี้ไปสู่เปตโลก(นางติสสากล่าวว่า)
[๑๓๘] เรื่องนี้เป็นความจริง แม้ฉันก็รู้ว่าท่านเป็นคนดุร้ายอย่างไร แต่ฉันอยากจะถามท่านอย่างอื่น ท่านมีสรีระเปื้อนฝุ่น เพราะกรรมอะไร
(นางเปรตนั้นตอบว่า)
[๑๓๙] ท่านกับฉันพากันอาบน้ำแล้ว นุ่งห่มผ้าสะอาด ตบแต่งร่างกายแล้ว แต่ฉันแต่งร่างกายเรียบร้อยยิ่งกว่าท่าน[๑๔๐] เมื่อฉันเห็นท่านคุยอยู่กับสามี ลำดับนั้น ความริษยาและความโกรธได้เกิดแก่ฉันเป็นอันมาก
[๑๔๑] ทันใดนั้น ฉันจึงกอบฝุ่นโปรยรดตัวท่าน ฉันมีสรีระเปื้อนด้วยฝุ่นเพราะวิบากแห่งกรรมนั้น
(นางติสสากล่าวว่า)
[๑๔๒] เรื่องนี้เป็นความจริง แม้ฉันก็รู้ว่าท่านเอาฝุ่นโปรยใส่ฉัน แต่ฉันอยากจะถามท่านอย่างอื่น ท่านเป็นหิดคันไปทั่วตัว เพราะกรรมอะไร(นางเปรตนั้นตอบว่า)
[๑๔๓] เราทั้งสองเป็นคนหายา ได้พากันไปป่า ส่วนท่านได้ตัวยามา แต่ฉันได้หมามุ่ยมา
[๑๔๔] เมื่อท่านเผลอ ฉันได้โปรยหมามุ่ยลงบนที่นอนของท่าน ฉันเป็นหิดคันไปทั่วทั้งตัวเพราะวิบากแห่งกรรมนั้น(นางติสสากล่าวว่า)
[๑๔๕] เรื่องนี้เป็นความจริง แม้ฉันก็รู้ว่าท่านโปรยหมามุ่ยลงบนที่นอนของฉัน แต่ฉันอยากจะถามท่านอย่างอื่น ท่าน เป็นผู้เปลือยกายเพราะกรรมอะไร
(นางเปรตนั้นตอบว่า)
[๑๔๖] วันหนึ่ง ได้มีการประชุมพวกมิตรสหายและญาติทั้งหลาย ท่านได้รับเชิญ แต่ฉันซึ่งร่วมสามีกับท่านกลับไม่มีใครเชิญ[๑๔๗] เมื่อท่านเผลอ ฉันได้ลักผ้าของท่านซ่อนเสีย ฉันเป็นผู้เปลือยกายเพราะวิบากแห่งกรรมนั้น
(นางติสสากล่าวว่า)
[๑๔๘] เรื่องนี้เป็นความจริง แม้ฉันก็รู้ว่าท่านได้ลักผ้าของฉันไปซ่อน แต่ฉันอยากจะถามท่านอย่างอื่น ท่านมีกลิ่นเหม็น ดังกลิ่นอุจจาระเพราะกรรมอะไร(นางเปรตนั้นตอบว่า)
[๑๔๙] ฉันได้ลักของหอม ดอกไม้ และเครื่องสำอางราคาแพงของท่านไปทั้งในหลุมคู ถบาปนั้นฉันทำไว้แล้ว ฉันมี กลิ่นเหม็นดังกลิ่นอุจจาระเพราะวิบากแห่งกรรมนั้น(นางติสสากล่าวว่า)
[๑๕๐] เรื่องนี้เป็นความจริง แม้ฉันก็รู้ว่าบาปนั้นท่านทำไว้แล้ว แต่ฉันอยากจะถามท่านอย่างอื่น ท่านเป็นคนยากจน เพราะกรรมอะไร(นางเปรตนั้นตอบว่า)
[๑๕๑] ทรัพย์ที่มีอยู่ในเรือนของเราทั้งสองก็มีเท่า ๆ กัน ทั้งที่ไทยธรรมก็มีอยู่ แต่ฉันไม่ได้ทำที่พึ่งแก่ตน ฉันจึงเป็น คนยากจนเพราะวิบากแห่งกรรมนั้น
[๑๕๒] ครั้งนั้น ท่านได้ว่ากล่าวตักเตือนฉันว่า ‘เธอทำแต่บาปกรรม เธอจะไม่ได้สุคติเพราะบาปกรรม,
(นางติสสากล่าวว่า)
[๑๕๓] ท่านไม่เชื่อถือเราและริษยาเรา ขอท่านจงดูวิบากแห่งบาปกรรมเช่นนี้
[๑๕๔] เมื่อก่อน นางทาสีและเครื่องอาภรณ์ทั้งหลายได้มีแล้ว ในเรือนของท่าน แต่เดี๋ยวนี้ นางทาสีเหล่านั้นพากัน ห้อมล้อมคนอื่น โภคะทั้งหลายเป็นของไม่แน่นอน[๑๕๕] ประเดี๋ยวกุฎุมพีผู้เป็นพ่อของลูกเราจะมาจากตลาด ท่านอย่าเพิ่งไปจากที่นี้เสียก่อน บางทีเขาจะให้อะไรแก่ท่านบ้าง
(นางเปรตนั้นกล่าวว่า)
[๑๕๖] ฉันเป็นผู้เปลือยกาย มีวรรณะเลวทราม ซูบผอม มีตัวสะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น การเปลือยกายและมีวรรณะเลว ทรามเป็นต้นนี้เป็นสิ่งที่ทำให้เกิดความละอายแก่หญิงทั้งหลาย ขออย่าให้กุฎมพีได้เห็นฉันเลย(นางติสลากล่าวว่า)
[๑๕๗] ถ้าอย่างนั้น ฉันจะให้อะไรแก่ท่านหรือทำบุญอะไรให้ แก่ท่าน อันจะเป็นเหตุให้ท่านได้ความสุข สำเร็จความปรารถนาทั้งปวงได้บ้าง
- ๑กุฎฺมพี ในที่นี้หมายถึงเศรษฐีผู้เป็นสามีของนางทั้งสอง
(นางเปรตนั้นกล่าวว่า)
[๑๕๘] ขอท่านจงนิมนต์ภิกษุจากสงฆ์ ๔ รูป และจากบุคคล ๔ รูป รวมเป็น ๘ รูป ให้ฉันภัตตาหารแล้วอุทิศส่วนกุศลให้ฉัน เมื่อทำอย่างนั้น ฉันจึงจะได้ความสุข สำเร็จความปรารถนาทั้งปวง[๑๕๙] นางติสสารับคำแล้วนิมนต์ภิกษุ ๘ รูปให้ฉันภัตตาหาร ให้ครองไตรจีวรแล้ว อุทิศส่วนกุศลไปให้หญิงเปรตนั้น
[๑๖๐] ผลวิบากคือโภชนะ เครื่องนุ่งห่ม และน้ำดื่มได้เกิดขึ้น ทันตาเห็นทีเดียว นี้เป็นผลแห่งทักษิณา
[๑๖๑] ลำดับนั้น นางมีสรีระบริสุทธิ์ มีผ้าสะอาด นุ่งห่มผ้า ที่งามกว่าผ้าแคว้นกาสี มีผ้าอาภรณ์งามวิจิตร เข้าไปหานางติสสาผู้ร่วมสามี
(นางติสสาจึงถามว่า)
[๑๖๒] ดูก่อนแม่เทพธิดา ท่านมีวรรณะงดงาม มีรัศมีรุ่งเรือง สว่างไสวไปทั่วทุกทิศเหมือนดาวประกายพรึกฉะนั้น
[๑๖๓] ท่านมีวรรณะเช่นนี้เพราะบุญอะไร อิฏฐผลย่อมสำเร็จ แก่ท่านในที่นี้เพราะบุญอะไร อนึ่ง โภคะอันเป็นที่รักแห่งใจ ทุกสิ่งทุกอย่างเกิดขึ้นแก่ท่านเพราะบุญอะไร[๑๖๔] ดูก่อนแม่เทพธิดาผู้มีอานุภาพมาก ฉันขอถามท่าน เมื่อครั้งท่านเกิดเป็นมนุษย์ได้ทำบุญอะไรไว้ ท่านมีอานุภาพ
- ๑หมายถึงนิมนต์ภิกษุจากหมู่ภิกษุโดยไม่เจาะจง ๔ รูป และนิมนต์เจาะจงระบุภิกษุอีก ๔ รูป
รุ่งเรืองอย่างนี้ และรัศมีกายของท่านสว่างไสวไปทั่ว ทุกทิศเพราะบุญอะไร
(นางมัตตาเทพธิดาตอบว่า)
[๑๖๕] เมื่อก่อน ท่านชื่อติสสา ส่วนฉันชื่อมัตตา เป็นหญิงร่วมสามีกับท่าน ได้ทำบาปกรรมเข้าไว้ จึงต้องจากโลกนี้ไปสู่เปตโลก
[๑๖๖] ฉันเป็นผู้ไม่มีภัยแต่ที่ไหน ๆ บันเทิงอยู่เพราะทานที่ท่านให้แล้ว คุณพี่ ขอท่านพร้อมด้วยญาติทุกคนจงมีอายุยืนนานเถิด (และจงเข้าถึง)ทิพยสถานที่ไม่เศร้าโศก ปราศจากธุลี อันเป็นที่อยู่ของทวยเทพวสวัตดี[๑๖๗] คุณพี่ผู้งดงาม ท่านประพฤติธรรมและให้ทานในโลกนี้ แล้วกำจัดมลทินคือความตระหนี่พร้อมทั้งรากได้แล้ว ไม่มีใครติเตียนได้ ก็จะเข้าถึงโลกสวรรค์แน่นอน
จบ มัตตาเปติวัตถุที่ ๓
- ๑หมายถึงสวรรค์ชั้นปรนิมมิตวสวัตดี ซื่งเป็นสวรรค์ชั้นที่ ๖ ชั้นสูงสุดในบรรดากามาพจรสวรรค์ ๖ ชั้น อันเป็นทิพยสถานที่ปราศจากความเศร้าโศก (มีแต่ความรื่นเริงด้วยกามสุข) ปราศจากธุลี คือ ไม่มีความหมักหมมด้วยธุลีจากเหงื่อไคล เทวดาชั้นนี้ปรารถนาสิ่งใดสิ่งหนี่ง ไม่ต้องเนรมิตเอง มี เทวดาอื่นเนรมิตให้อีกต่อหนึ่ง จึงชื่อว่าปรนิมมิตวสวัตดี (นัย ขุ.เปต.อ. ๙๖-๙๗)
- ๒พร้อมทั้งราก หมายถึงโลภะ ความโลภ และโทสะ ความประทุษร้าย ซื่งชื่อว่าเป็นรากของความตระหนี่ (ขุ.เปต.อ. ๙๗)
๔. นันทาเปติวัตถุ
ว่าด้วยบุพกรรมของนางนันทาเปรต
(นันทเสนอุบาสกถามว่า)
{๑๐๑}[๑๖๘] ท่านมีผิวดำ มีวรรณะเลวทราม มีตัวหยาบ ดูน่ากลัว มีตาเหลือง มีเขี้ยวสีนํ้าตาลไหม้ เราไม่เข้าใจว่าท่านจะเป็นมนุษย์(นางเปรตตอบว่า)
[๑๖๙] ข้าแต่ท่านนันทเสน เมื่อก่อนฉันชื่อนันทา เป็นภรรยาของท่าน ทำบาปกรรมเข้าไว้จึงต้องจากโลกนี้ไปสู่เปตโลก(นันท เสนถามว่า)
[๑๗๐] ท่านทำกรรมชั่วอะไรด้วยกาย วาจา ใจไว้หรือ ท่านไปจากมนุษยโลกนี้สู่เปตโลกเพราะวิบากแห่งกรรมอะไร(นางเปรตนั้นตอบว่า)
[๑๗๑] เมื่อก่อนฉันเป็นคนดุร้าย หยาบคาย ไม่เคารพท่าน พูดคำชั่วหยาบกะท่าน จึงต้องจากโลกนี้ไปสู่เปตโลก(นันทเสนถามว่า)
[๑๗๒] เอาละ ฉันจะให้ผ้านุ่งแก่เธอ ขอให้เธอนุ่งผ้านี้แล้วมา ฉันจะพาเธอกลับบ้าน
[๑๗๓] เธอไปบ้านแล้วจักได้ผ้า ข้าว และนํ้า ทั้งจักได้ชมบุตร และหญิงสะใภ้ของท่าน
จบ ๓. มัตตาเปติวัตถุ