๕. กุมารเปตวัตถุ เล่ม ๒๖

อจฺเฉรรูปํ สุคตสฺส ญาณํ

สตฺถา ยถา ปุคฺคลํ พฺยากาสิ

อุสฺสนฺนปุญฺญาปิ ภวนฺติ เหเก

ปริตฺตปุญฺญาปิ ภวนฺติ เหเก.

พระญาณของพระสุคต น่าอัศจรรย์

โดยที่พระศาสดาทรงพยากรณ์บุคคลได้อย่างถูกต้องว่า

บุคคลบางเหล่าในโลกนี้ มีบุญมากก็มี

บางเหล่ามีบุญน้อยก็มี

อยํ กุมาโร สีวถิกาย ฉฑฺฑิโต

องฺคุฏฺฐเสฺนเหน ยาเปติ รตฺตึ (๑)

น ยกฺขภูตา น สรีสปา (๒) วา

วิเหฐเยยฺยุํ กตปุญฺญํ กุมารํ.

คหบดีผู้นี้เมื่อยังเป็นเด็ก ถูกเขาทิ้งไว้ในป่าช้า

เป็นอยู่ด้วยน้ำนมที่ไหลออกจากนิ้วมือตลอดราตรี

ยักษ์และภูตผีปีศาจ หรือสัตว์เลื้อยคลาน

ก็ไม่เบียดเบียนเด็กผู้ที่ได้ทำบุญไว้แล้ว

สุนขาปิมสฺส ปลิหึสุ ปาเท

ธงฺกา สิงฺคาลา ปริวตฺตยนฺติ

คพฺภาสยํ ปกฺขิคณา หรนฺติ

กากา ปน อกฺขิมลํ หรนฺติ.

แม้สุนัขทั้งหลายก็พากันมาเลียเท้าทั้งสองของเด็กนั้น

ฝูงเหยี่ยวและสุนัขจิ้งจอกก็พากันวนเวียนรักษา

ฝูงนกก็พากันคาบรกไปทิ้ง

ส่วนฝูงกาพากันคาบขี้ตาออกไป

น อิมสฺส รกฺขํ วิทหึสุ เกจิ

น โอสธํ สาสปธูปนํ วา

นกฺขตฺตโยคํ ปน อคฺคเหตุํ (๑)

น สพฺพธญฺญานิปิ อากิรึสุ.

มนุษย์และอมนุษย์ไร ๆ มิได้จัดการรักษาเด็กนี้

หรือใครๆ ที่จะปรุงยาหรือทำการบำบัดด้วยเมล็ดพันธุ์ผักกาดมิได้มี

และมิได้ถือเอาการประกอบฤกษ์ยาม

ทั้งไม่ได้โปรยธัญชาติทั้งปวง

เอตาทิสํ อุตฺตมกิจฺฉปตฺตํ

รตฺตาภตํ สีวถิกาย ฉฑฺฑิตํ

นวนีตปิณฺฑํ วิย เวธมาน (๑)

สสํสยํ ชีวิตสาวเสสํ.

เด็กที่บุคคลนำมาทิ้งไว้ในป่าช้าในยามราตรี

ได้รับความลำบากอย่างยิ่งเช่นนี้

สั่นเทาอยู่ เป็นดุจก้อนเนยข้น

ยังเหลืออยู่เพียงชีวิต มีความสงสัยว่า (ตัวจะรอดหรือไม่รอดหนอ)

ตมทฺทสา เทวมนุสฺสปูชิโต

ทิสฺวา ปน (๑) พฺยากริ ภูริปญฺโญ

“อยํ กุมาโร นครสฺสิมสฺส

อคฺคกุลิโก ภวิสฺสติ โภควา (๒) จ.

พระผู้มีพระภาคผู้อันเทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว

ทรงมีพระปัญญากว้างขวาง ได้ทอดพระเนตรเห็นแล้ว

ครั้นแล้วได้ทรงพยากรณ์เด็กนั้นว่า

เด็กคนนี้จักเป็นผู้มีสกุลสูง สำหรับนครนี้

(อุบาสกซึ่งอยู่ในที่ใกล้พระศาสดาทูลถามว่า)

กิสฺส วตํ กึ ปน พฺรหฺมจริยํ

กิสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก

เอตาทิสํ พฺยสนํ ปาปุณิตฺวา

ตํ ตาทิสํ ปจฺจนุโภสฺสติทฺธินฺติ.

ข้อปฏิบัติของเขาเป็นอย่างไร พรหมจรรย์ของเขาเป็นอย่างไร

เขาประพฤติข้อปฏิบัติและพรหมจรรย์อย่างไร จึงมีวิบากอย่างนี้

เขาถึงความพินาศเช่นนี้แล้วจึงกลับมาเสวยความสำเร็จเช่นนั้น ๆ

(พระสังคีติกาจารย์เมื่อจะแสดงคำพยากรณ์ของพระผู้มีพระภาค จึงกล่าว ๔ คาถาว่า)

พุทฺธปมุขสฺส ภิกฺขุสํฆสฺส

ปูชํ อกาสิ ชนตา อุฬารํ

ตตฺรสฺส จิตฺตสฺส อหุ อญฺญถตฺตํ

วาจํ อภาสิ ผรุสํ อสพฺภํ. (๑)

เมื่อก่อน หมู่ชนได้ทำการบูชาพระสงฆ์

ซึ่งมีพระพุทธเจ้าเป็นประธานอย่างโอฬาร

เด็กนั้นได้มีความคิดเห็นในการบูชานั้นเป็นอย่างอื่นไป

เขาได้กล่าววาจาหยาบคาย ซึ่งมิใช่ของสัตบุรุษ

โส ตํ วิตกฺกํ ปวิโนทยิตฺวา

ปีตึ ปสาทํ ปฏิลทฺธา ปจฺฉา

ตถาคตํ เชตวเน วสนฺตํ

ยาคุยา อุปฏฺฐาสิ (โส) สตฺตรตฺตํ.

ภายหลังเขาบรรเทาความคิดนั้นแล้ว

กลับได้ปีติและความเลื่อมใส ได้บำรุงพระตถาคต

ซึ่งประทับอยู่ที่พระเชตวัน ด้วยข้าวต้ม ๗ วัน

ตสฺส วตํ ตํ ปน พฺรหฺมจริยํ

ตสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก

อตาทิสํ พฺยสนํ ปาปุณิตฺวา

ตํ ตาทิสํ ปจฺจนุโภสฺสติทฺธึ.

ข้อนั้นเป็นข้อปฏิบัติและพรหมจรรย์ของเขา

เขาประพฤติเช่นนั้น จึงมีวิบากอย่างนี้

เขาถึงความพินาศเช่นนี้แล้วจักกลับได้เสวยความสำเร็จเช่นนั้น

ฐตฺวาน โส วสฺสสตํ อิเธว

สพฺเพหิ กาเมหิ สมงฺคิภูโต

กายสฺส เภทา อภิสมฺปรายํ

สหพฺยตํ คจฺฉติ วาสวสฺสาติ. (๑)

กุมารเปตวตฺถุ ปญฺจมํ.

เขาอยู่ในมนุษยโลกนี้แหละเป็นเวลาร้อยปี

เป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยกามคุณทุกอย่าง หลังจากตายไป

จักเข้าถึงความเป็นสหายของท้าววาสวะ ในสัมปรายภพ

กุมารเปตวัตถุที่ ๕ จบ