๘. เหมกปัญหา เล่ม ๒๕

เหล่าใดละรูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ยิน อารมณ์ที่ได้รู้ ศีลและวัตรปฏิบัติทั้งปวง ทั้งละมงคลตื่นข่าวหลายชนิดทั้งหมดได้แล้ว กำหนดรู้ตัณหาได้แล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะนรชนเหล่านั้นแลเป็นผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว’

[๑๐๙๐] (ท่านนันทะกราบทูลต่อไปว่า)

ข้าพระองค์ยินดียิ่งนักซึ่งพระดำรัสนั้น ของพระองค์ผู้ทรงแสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ข้าแต่พระโคดม ธรรมที่ปราศจากอุปธิพระองค์ตรัสไว้ดีแล้ว นรชนเหล่าใดละแล้วซึ่งรูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ยิน อารมณ์ที่ได้รู้ ศีลและวัตรทั้งปวง ทั้งละมงคลตื่นข่าวหลายชนิดทั้งหมดได้แล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะ นรชนเหล่านั้นแม้ข้าพระองค์ก็กล่าวว่าเป็นผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว

จบ นันทมาณวปัญหาที่ ๗

๘. เหมกมาณวปัญหา

ว่าด้วยปัญหาของท่านเหมกมาณพ

{๔๓๒} [๑๐๙๑] (ท่านเหมกะทูลถามว่า)

ในกาลอื่นก่อนแต่ศาสนาของพระโคดม พวกอาจารย์เหล่านี้พยากรณ์ว่า ‘เรื่องนี้มีแล้วดังนี้ เรื่องนี้จักมี ดังนี้’ คำทั้งหมดนั้นเป็นคำกล่าวสืบ ๆ กันมาคำทั้งหมดนั้นเป็นคำที่ทำให้ความตรึกทวีขึ้น ข้าพระองค์ไม่ยินดีในคำนั้น

๙. โตเทยยมาณวปัญหา

[๑๐๙๒] ข้าแต่พระมุนี ขอพระองค์โปรดตรัสบอกธรรมอันเป็นเครื่องกำจัดตัณหา ที่บุคคลทราบแล้วเป็นผู้มีสติเที่ยวไปพึงข้ามตัณหาอันซ่านไปในอารมณ์ต่าง ๆ ในโลกได้แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด[๑๐๙๓] (พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า)

ดูก่อนเหมกะ บทคือนิพพานใดเป็นที่บรรเทาฉันทราคะในปิยรูปทั้งหลายที่ได้เห็น ที่ได้ยิน ที่ได้ทราบ (และที่ได้รู้แจ้ง)แล้ว เป็นที่ไม่เคลื่อนในโลกนี้

[๑๐๙๔] บทคือนิพพานนั้นพระอรหันตขีณาสพเหล่าใดรู้ทั่วถึงแล้ว เป็นผู้มีสติ มีธรรมอันเห็นแล้ว ดับสนิทแล้วพระอรหันตขีณาสพเหล่านั้นเป็นผู้เข้าไปสงบแล้วทุกเมื่อ เป็นผู้ข้ามพ้นตัณหาอันซ่านไปในอารมณ์ต่าง ๆ ในโลกได้แล้ว

จบ เหมกมาณวปัญหาที่ ๘

๙. โตเทยยมาณวปัญหา

ว่าด้วยปัญหาของท่านโฒเทยยมาณพ

{๔๓๓} [๑๐๙๕] (ท่านโตเทยยะทูลถามว่า)

กามทั้งหลายย่อมไม่มีอยู่ในผู้ใด ตัณหาย่อมไม่มีแก่ผู้ใด และผู้ใดข้ามพ้นจากความสงสยได้แล้ว วิโมกข์ของผู้นั้นเป็นเช่นไร