๙. โตเทยยปัญหา เล่ม ๒๕

๙. โตเทยยมาณวปัญหา

[๑๐๙๒] ข้าแต่พระมุนี ขอพระองค์โปรดตรัสบอกธรรมอันเป็นเครื่องกำจัดตัณหา ที่บุคคลทราบแล้วเป็นผู้มีสติเที่ยวไปพึงข้ามตัณหาอันซ่านไปในอารมณ์ต่าง ๆ ในโลกได้แก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด[๑๐๙๓] (พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า)

ดูก่อนเหมกะ บทคือนิพพานใดเป็นที่บรรเทาฉันทราคะในปิยรูปทั้งหลายที่ได้เห็น ที่ได้ยิน ที่ได้ทราบ (และที่ได้รู้แจ้ง)แล้ว เป็นที่ไม่เคลื่อนในโลกนี้

[๑๐๙๔] บทคือนิพพานนั้นพระอรหันตขีณาสพเหล่าใดรู้ทั่วถึงแล้ว เป็นผู้มีสติ มีธรรมอันเห็นแล้ว ดับสนิทแล้วพระอรหันตขีณาสพเหล่านั้นเป็นผู้เข้าไปสงบแล้วทุกเมื่อ เป็นผู้ข้ามพ้นตัณหาอันซ่านไปในอารมณ์ต่าง ๆ ในโลกได้แล้ว

จบ เหมกมาณวปัญหาที่ ๘

๙. โตเทยยมาณวปัญหา

ว่าด้วยปัญหาของท่านโฒเทยยมาณพ

{๔๓๓} [๑๐๙๕] (ท่านโตเทยยะทูลถามว่า)

กามทั้งหลายย่อมไม่มีอยู่ในผู้ใด ตัณหาย่อมไม่มีแก่ผู้ใด และผู้ใดข้ามพ้นจากความสงสยได้แล้ว วิโมกข์ของผู้นั้นเป็นเช่นไร

[๑๐๙๖] (พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ดูก่อนโตเทยยะ)

กามทั้งหลายย่อมไม่มีอยู่ในผู้ใด ตัณหาย่อมไม่มีแก่ผู้ใด และผู้ใดข้ามพ้นจากความสงสัยได้แล้ว วิโมกข์อย่างอื่นของผู้นั้นย่อมไม่มี

[๑๐๙๗] (ท่านโตเทยยะทูลถามต่อไปว่า)

ผู้นั้นเป็นผู้ไร้ความหวังหรือยังมีความหวังอยู่ เป็นผู้มีปัญญาหรือเป็นผู้มีปกติกำหนดด้วยปัญญาอยู่ ข้าแต่พระศากยะ ข้าพระองค์จะพึงรู้จักมุนีได้อย่างไร ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้มีพระจักษุรอบคอบ ขอพระองค์ตรัสบอกให้แจ้งซึ่งปัญหานั้นแก่ข้าพระองค์[๑๐๙๘] (พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า)

ผู้นั้นเป็นผู้ไร้ความหวัง ทั้งมิใช่ผู้หวังอยู่ เป็นผู้มีปัญญาทั้งมิใช่เป็นผู้มีปกติกำหนดด้วยปัญญา ดูก่อนโตเทยยะท่านจงรู้จักมุนีผู้ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้กังวล ผู้ไม่ข้องอยู่ในกามและภพอย่างนี้

จบ โตเทยยมาณวปัญหาที่ ๙

๑๐. กัปปมาณวปัญหา

๑๐. กัปปมาณวปัญหา

ว่าด้วยปัญหาของท่านกัปปมาณพ

{๔๓๔} [๑๐๙๙] (ท่านกัปปะทูลถามว่า)

ข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ขอพระองค์โปรดตรัสบอกธรรมเป็นที่พึ่งแก่สัตว์ทั้งหลายผู้ดำรงอยู่ในท่ามกลางสระ (คือสังสารวัฏ) ในเมื่อห้วงน้ำคือกิเลสซึ่งเป็นภัยใหญ่เกิดแล้ว ผู้อันชราและมัจจุครอบงำแล้ว อนึ่ง ขอพระองค์โปรดตรัสบอกธรรมอันเป็นที่พึ่งแก่ข้าพระองค์อย่างที่ทุกข์นี้จะไม่พึงมีอีกต่อไปด้วยเกิด[๑๑๐๐] (พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ดูก่อนกัปปะ)

เราจะบอกธรรมเป็นที่พึ่งแก่สัตว์ทั้งหลายผู้ดำรงอยู่ในท่ามกลางสระ ในเมื่อห้วงนํ้าคือกิเลสซึ่งเป็นภัยใหญ่เกิดแล้ว ผู้อันชราและมัจจุครอบงำแล้ว ดูก่อนกัปปะ เราจะบอกธรรมเป็นที่พึ่งแก่ท่าน

[๑๑๐๑] ธรรมชาตอันไม่มีเครื่องกังวล ไม่มีเครื่องถือมั่น นี้จัดเป็นที่พึ่งที่ไม่มีที่พึ่งอื่นยิ่งกว่า ธรรมชาตนั้นเป็นที่สิ้นไปแห่งชราและมัจจุ เราเรียกว่านิพพาน

[๑๑๐๒] พระอรหันตขีณาสพเหล่าใดรู้ทั่วถึงนิพพานนั้นแล้ว เป็นผู้มีสติ มีธรรมอันเห็นแล้ว ดับสนิทแล้ว พระอรหันตขีณาสพเหล่านั้นย่อมเป็นผู้ไม่ตกอยู่ใต้อำนาจแห่งมาร ไม่ดำเนินไปตามมาร

จบ กัปปมาณวปัญหาที่ ๑๐