สังฆาทิเสส เล่ม ๘

๒. สังฆาทิเสสกัณฑ์ เป็นต้น

{๗๙๓} [๒๔๘] ถาม : พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงรู้เห็นเป็นพระอรหันตสัมมา สัมพุทธะพระองค์นั้นทรงบัญญัติสังฆาทิเสสเพราะปัจจัยคือภิกษุณีชอบ กล่าวหาเรื่องที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาขอบกล่าวหาเรื่อง

ถาม : ในสังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๑ นั้นมีบัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปันน บัญญัติไหมตอบ : ในสังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๑ นั้น มี ๑ บัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปันนบัญญัติไม่มีถาม : มีสัพพัตถบัญญัติ ปเทสบัญญัติไหม

ตอบ : มีแต่สัพพัตถบัญญัติ

ถาม : มีสาธารณบัญญัติ อสาธารณบัญญัติไหม

ตอบ : มีแต่อสาธารณบัญญัติ

ถาม : มีเอกโตบัญญัติ อุภโตบัญญัติไหม

ตอบ : มีแต่เอกโตบัญญัติ

ถาม : บรรดาปาติโมกขุทเทส ๔ สังฆาทิเสสจัดเข้าในอุทเทสไหน นับเนื่องในอุทเทสไหนตอบ : จัดเข้าในนิทาน นับเนื่องในนิทาน

ถาม : สังฆาทิเสสนั้นมาสู่อุทเทสทางอุทเทสที่เท่าไร

ตอบ : มาสู่อุทเทสทางอุทเทสที่ ๓

ถาม : บรรดาวิบัติ ๔ เป็นวิบัติอะไร

ตอบ : เป็นศีลวิบัติ

ถาม : บรรดาอาบัติ ๗ กอง เป็นอาบัติกองไหน

ตอบ : เป็นกองอาบัติสังฆาทิเสส

ถาม : บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สังฆาทิเสสเกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร

ตอบ : เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ คือ เกิดทางกายกับวาจา มิใช่ทางจิตก็มี เกิดทางกาย วาจา และจิตก็มีถาม : ใครนำมา

ตอบ : พระเถระทั้งหลายนำสืบ ๆ กันมา

{๗๙๔} ถาม : ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสเพราะปัจจัยคือรับหญิงโจรให้บวชที่ไหน

ตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทารับหญิงโจรให้บวช

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ คือ เกิดทางวาจากับจิต มิใช่ทางกายก็มี เกิดทางกาย วาจา และจิตก็มี ...

{๗๙๕} ถาม : ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสเพราะปัจจัยคือภิกษุณีเดินไประหว่าง หมู่บ้านคนเดียวที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนึ่ง

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งเดินไประหว่างหมู่บ้านคนเดียว

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ ๓ อนุบัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ (จัดเข้าในปฐมปาราชิกสมุฏฐาน) ...

{๗๙๖} ถาม : ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสเพราะปัจจัยคือไม่บอกกล่าวการกสงฆ์ ไม่รู้ฉันทะของคณะ รับภิกษุณีซึ่งถูกสงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันยกวัตรเสียแล้วตามธรรมตามวินัยอันเป็นสัตถุสาสน์ให้เข้าหมู่ที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาไม่บอกกล่าวการกสงฆ์ ไม่รู้ฉันทะของคณะ รับภิกษุณีซึ่งถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกันยกวัตร เสียแล้วตามธรรมตามวินัยอันเป็นสัตถุสาสน์ให้เข้าหมู่สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ (จัดเข้าในธุรนิกเขปสมุฏฐาน) ...

{๗๙๗} ถาม : ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสเพราะปัจจัยคือภิกษุณีมีความกำหนัดรับของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดีจากมือของบุรุษผู้กำหนัดด้วยมือของตนมาฉันที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีสุนทรีนันทา

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีสุนทรีนันทามีความกำหนัดรับอามิสจากมือของบุรุษผู้กำหนัดมาฉัน

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ (จัดเข้าในปฐมปาราชิกสมุฏฐาน) ...

{๗๙๘} ถาม : ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสเพราะปัจจัยคือภิกษุณีกล่าวว่า ‘แม่เจ้า ชายคนนั้นจะมีความกำหนัดก็ตาม ไม่มีความกำหนัดก็ตาม จักทำอะไรแก่แม่เจ้าได้ เพราะแม่เจ้าไม่มีความกำหนัด นิมนต์เถิดเจ้าข้า ชายคนนั้นจะถวายสิ่งใด จะเป็นของเคี้ยวหรือของฉันก็ตามแก่แม่เจ้า ขอแม่เจ้าจงรับประเคนของสิ่งนั้นด้วยมือของตนแล้วเคี้ยวหรือฉันเถิด’ ดังนี้แล้ว ส่งไปที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสารัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีรูปหนี่ง

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีรูปหนึ่งกล่าวว่า ‘แม่เจ้า ชายคนนั้นจะมีความกำหนัดก็ตาม ไม่มีความกำหนัดก็ตาม จักทำอะไรแก่แม่เจ้าได้ เพราะแม่เจ้าไม่มีความกำหนัด นิมนต์เถิดเจ้าข้า ชายคนนั้นจะถวายสิ่งใด จะเป็นของเคี้ยวหรือของฉันก็ตามแก่แม่เจ้า ขอแม่เจ้าจงรับประเคนของสิ่งนั้นด้วยมือของตนแล้วเคี้ยวหรือฉันเถิด’ ดังนี้แล้วส่งไป

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ ...

{๗๙๙} ถาม : ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสเพราะปัจจัยคือภิกษุณีโกรธ ไม่ยอมสละจนสงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบที่ไหน

ตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีจัณฑกาลี

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีจัณฑกาลีโกรธ ไม่พอใจได้กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ข้าพเจ้าขอบอกคืนพระพุทธเจ้า ขอบอกคืนพระธรรม ขอบอกคืนพระสงฆ์ ขอบอกคืนสิกขา’สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติบรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ (จัดเข้าในธุรนิกเขปสมุฏฐาน) ...

{๘๐๐} ถาม : ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสเพราะปัจจัยคือภิกษุณีถูกตัดสินให้แพ้อธิกรณ์เรื่องหนึ่งแล้วโกรธ ไม่ยอมสละจนสงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีจัณฑกาลี

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีจัณฑกาลีถูกตัดสินให้แพ้อธิกรณ์เรื่องหนึ่งแล้วโกรธ ไม่พอใจได้กล่าวอย่างนี้ว่า ‘พวกภิกษุณีลำเอียง เพราะชอบ เพราะชัง เพราะหลง เพราะกลัว’

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ (จัดเข้าในธุรนิกเขปสมุฏฐาน)...

{๘๐๑} ถาม : ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสเพราะปัจจัยคือภิกษุณีหลายรูปอยู่คลุกคลีกัน ไม่ยอมสละการกระทำจนสงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีหลายรูป

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีหลายรูปอยู่คลุกคลีกัน

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ (จัดเข้าในธุรนิกเขปสมุฏฐาน) ...

{๘๐๒} ถาม : ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสเพราะปัจจัยคือภิกษุณีส่งไปด้วยสั่งว่า ‘แม่เจ้าทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงอยู่คลุกคลีกันเถิด อย่าต่างคนต่างอยู่เลย’ ไม่ยอมสละการกระทำจนสงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาส่งภิกษุณีไปด้วยสั่งว่า ‘แม่เจ้าทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงอยู่คลุกคลีกันเถิด อย่าต่างคนต่างอยู่เลย’

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ (จัดเข้าในธุรนิกเขปสมุฏฐาน) ...

{๘๐๓} ถาม : ทรงบัญญัติปาฏิเทสนียะเพราะปัจจัยคือขอนมเปรี้ยวมาฉันที่ไหน

ตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีฉัพพัคคีย์

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอนมเปรี้ยวมาฉัน

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ ๑ อนุบัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๔ คือ เกิดทางกาย มิใช่ทางวาจา มิใช่ทางจิตก็มี เกิดทางกายกับวาจา มิใช่ทางจิตก็มี เกิดทางกายกับจิต มิใช่ทางวาจาก็มี เกิดทางกาย วาจา และจิตก็มี

จบ กัตถปัญญัตติวารที่ ๑

๒. กตาปัตติวาร ๑. ปาราชิกกัณฑ์

{๘๐๔} [๒๔๙] ถาม : เพราะปัจจัยคือยินดีการจับต้องกายภิกษุภิกษุณี ต้องอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะปัจจัยคือยินดีการจับต้องกาย ภิกษุภิกษุณีต้องอาบัติ ๕ ตัว คือ (๑) ภิกษุณีกำหนัดยินดีการจับต้องอวัยวะใต้รากขวัญลงมา เหนือหัวเข่าขึ้นไปของบุรุษผู้กำหนัด ต้องอาบัติปาราชิก (๒) ภิกษุถูกต้องกายด้วยกาย ต้องอาบัติสังฆาทิเสส (๓) เอากายถูกต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๔) เอาของเนื่องด้วยกายถูกต้องของเนื่องด้วยกาย