ปาราชิก เล่ม ๘

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ (จัดเข้าในธุรนิกเขปสมุฏฐาน) ...

{๘๐๓} ถาม : ทรงบัญญัติปาฏิเทสนียะเพราะปัจจัยคือขอนมเปรี้ยวมาฉันที่ไหน

ตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีฉัพพัคคีย์

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีฉัพพัคคีย์ขอนมเปรี้ยวมาฉัน

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ ๑ อนุบัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๔ คือ เกิดทางกาย มิใช่ทางวาจา มิใช่ทางจิตก็มี เกิดทางกายกับวาจา มิใช่ทางจิตก็มี เกิดทางกายกับจิต มิใช่ทางวาจาก็มี เกิดทางกาย วาจา และจิตก็มี

จบ กัตถปัญญัตติวารที่ ๑

๒. กตาปัตติวาร ๑. ปาราชิกกัณฑ์

{๘๐๔} [๒๔๙] ถาม : เพราะปัจจัยคือยินดีการจับต้องกายภิกษุภิกษุณี ต้องอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะปัจจัยคือยินดีการจับต้องกาย ภิกษุภิกษุณีต้องอาบัติ ๕ ตัว คือ (๑) ภิกษุณีกำหนัดยินดีการจับต้องอวัยวะใต้รากขวัญลงมา เหนือหัวเข่าขึ้นไปของบุรุษผู้กำหนัด ต้องอาบัติปาราชิก (๒) ภิกษุถูกต้องกายด้วยกาย ต้องอาบัติสังฆาทิเสส (๓) เอากายถูกต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๔) เอาของเนื่องด้วยกายถูกต้องของเนื่องด้วยกาย

ต้องอาบัติทุกกฏ (๕) เป็นปาจิตตีย์เพราะจี้ด้วยนิ้วมือ เพราะปัจจัยคือยินดีการจับต้องกาย ภิกษุภิกษุณีต้องอาบัติ ๕ ตัวเหล่านี้

{๘๐๕} ถาม : เพราะปัจจัยคือปกปิดโทษ ต้องอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะปัจจัยคือปกปิดโทษ ต้องอาบัติ ๔ ตัว คือ (๑) ภิกษุณีผู้รู้อยู่ปกปิดธรรมมีโทษถึงปาราชิก ต้องอาบัติปาราชิก (๒) มีความสงสัยปกปิด ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๓) ภิกษุปกปิดอาบัติสังฆาทิเสส ต้องอาบัติปาจิตตีย์ (๔) ปกปิดอาจารวิบัติ ต้องอาบัติทุกกฏ เพราะปัจจัยคือปกปิดโทษ ต้องอาบัติ ๔ ตัวเหล่านี้

{๘๐๖} ถาม : เพราะปัจจัยคือไม่ยอมสละจนสงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบ ต้องอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะปัจจัยคือไม่ยอมสละจนสงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบ ต้องอาบัติ ๕ ตัว คือ (๑) ภิกษุณีประพฤติตามภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตร ไม่ยอมสละจนสงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบ จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) จบกรรมวาจาสองครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๓) จบกรรมวาจาครั้งสุดท้าย ต้องอาบัติปาราชิก (๔) ภิกษุณีประพฤติตามภิกษุผู้ทำลายสงฆ์ ไม่ยอมสละจนสงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบ ต้องอาบัติสังฆาทิเสส (๕) ไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า สงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ เพราะปัจจัยคือไม่สละจนสงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบ ต้องอาบัติ ๕ ตัวเหล่านี้{๘๐๗} ถาม : เพราะปัจจัยคือทำเรื่องครบถึงเรื่องที่ ๘ ต้องอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะปัจจัยคือทำเรื่องครบถึงเรื่องที่ ๘ ต้องอาบัติ ๓ ตัว คือ (๑) ภิกษุณีอันบุรุษสั่งว่าเดินไปยังห้องชื่อนี้ แล้วเดินไป ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) เมื่อก้าวเข้าสู่หัตถบาสของบุรุษ ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๓) ทำวัตถุที่ ๘ ให้เต็ม ต้องอาบัติปาราชิก เพราะปัจจัยคือทำเรื่องครบถึงเรื่องที่ ๘ ต้องอาบัติ ๓ ตัวเหล่านี้

จบ ปาราชิกกัณฑ์

๒. สังฆาทิเสสกัณฑ์ เป็นต้น

{๘๐๘} [๒๕๐] เพราะปัจจัยคือภิกษุณีชอบกล่าวหาเรื่อง ต้องอาบัติ ๓ ตัว คือ (๑) บอกแก่คน ๆ เดียว ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) บอกแก่คนที่สอง ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๓) คดีถึงที่สุด ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

{๘๐๙} เพราะปัจจัยคือรับหญิงโจรให้บวช ต้องอาบัติ ๓ ตัว คือ (๑) จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) จบกรรมวาจาสองครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๓) จบกรรมวาจาครั้งสุดท้าย ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

{๘๑๐} เพราะปัจจัยคือภิกษุณีเดินไประหว่างหมู่บ้านคนเดียว ต้องอาบัติ ๓ ตัว คือ (๑) เดินไป ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) เดินล่วงเครื่องล้อมไปก้าวที่ ๑ ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๓) เดินล่วงเครื่องล้อมไปก้าวที่สอง ต้องอาบัติสังฆาทิเสส

{๘๑๑} เพราะปัจจัยคือไม่บอกกล่าวการกสงฆ์ ไม่รู้ฉันทะของคณะ รับภิกษุณีซึ่งถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกันยกวัตรเสียแล้วตามธรรมตามวินัยอันเป็นสัตถุศาสน์ ให้เข้าหมู่ ต้องอาบัติ ๓ ตัว คือ (๑) จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) จบ กรรมวาจาสองครั้ง ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๓) จบกรรมวาจาครั้งสุดท้าย ต้องอาบัติสังฆาทิเสส{๘๑๒} เพราะปัจจัยคือภิกษุณีมีความกำหนัดรับของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดีจากมือของบุรุษผู้กำหนัดด้วยมือของตนมาฉัน ต้องอาบัติ ๓ ตัว คือ (๑) รับประเคนด้วยมุ่งว่าจักเคี้ยวจักฉัน ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๒) ต้องอาบัติสังฆาทิเสสทุก ๆ คำกลืน (๓) รับประเคนนํ้าและไม้ชำระฟัน ต้องอาบัติทุกกฏ{๘๑๓} เพราะปัจจัยคือภิกษุณีกล่าวว่า ‘แม่เจ้า ชายคนนั้นจะมีความกำหนัดก็ตาม ไม่มีความกำหนัดก็ตาม จักทำอะไรแก่แม่เจ้าได้ เพราะแม่เจ้าไม่มี