ปาราชิกกัณฑ์ เล่ม ๘

ภิกขุนีวิภังค์

๑๖ มหาวาร

๑. กัตถปัญญัตติวาร ๑. ปาราชิกกัณฑ์

ปัญหากรรม

{๕๑๑} [๒๐๑] พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงรู้เห็นเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธะ พระองค์นั้นทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ แก่ภิกษุณีทั้งหลายที่ไหน ทรงปรารภใคร เพราะเรื่องอะไร ในปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้นมีบัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปันนบัญญัติ สัพพัตถบัญญัติ ปเทสบัญญัติ สาธารณบัญญัติ อสาธารณบัญญัติ เอกโตบัญญัติ อุภโตบัญญัติ หรือบรรดาปาติโมกขุทเทส ๔ ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้นจัดเข้าในอุทเทสไหน นับเนื่องในอุทเทสไหน มาสู่อุทเทสทางอุทเทสที่เท่าไร บรรดาวิบัติ ๔ เป็นวิบัติอะไร บรรดาอาบัติ ๗ กอง เป็นอาบัติกองไหน บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน เท่าไร บรรดาอธิกรณ์ ๔ เป็นอธิกรณ์อะไร บรรดาสมถะ ๗ ระงับด้วยสมถะเท่าไร ในปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้น อะไรเป็นวินัย ในปาราชิก สิกขาบทที่ ๕ นั้น อะไรเป็นอภิวินัย ในปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้น อะไรเป็นปาติโมกข์ ในปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้น อะไรเป็นอธิปาติโมกข์ อะไรเป็น

วิบัติ อะไรเป็นสมบัติ อะไรเป็นข้อปฏิบัติ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ แก่ภิกษุณีทั้งหลาย ทรงอาศัยอำนาจประโยชน์อะไร คนพวกไหนศึกษา คนพวกไหนศึกษาสิกขาเสร็จแล้ว ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้นตั้งอยู่ที่ไหน คนพวกไหนทรงไว้ เป็นคำของใคร ใครนำมา

คำถามและคำตอบในปาราชิกสิกขาบทที่ ๕

{๕๑๒} [๒๐๒] ถาม : พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงรู้เห็นเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธะพระองค์นั้นทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ แก่ภิกษุณีทั้งหลายที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีสุนทรีนันทา

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีสุนทรีนันทากำหนัดยินดีการจับต้องกายของบุรุษผู้กำหนัด

ถาม : ในปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้น มีบัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปันน บัญญัติไหม

ตอบ : มี ๑ บัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปันนบัญญัติไม่มีในปาราชิก สิกขาบทที<*> ๕ นั้น

ถาม : มีสัพพัตถบัญญัติ ปเทสบัญญัติไหม

ตอบ : มีแต่สัพพัตถบัญญัติ

ถาม : มีสาธารณบัญญัติ อสาธารณบัญญัติไหม

ตอบ : มีแต่อสาธารณบัญญัติ

ถาม : มีเอกโตบัญญัติ อุภโตบัญญัติไหม

ตอบ : มีแต่เอกโตบัญญัติ

ถาม : บรรดาปาติโมกขุทเทส ๔ ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้นจัดเข้าในอุทเทสไหน นับเนื่องในอุทเทสไหนตอบ : จัดเข้าในนิทาน นับเนื่องในนิทาน

ถาม : มาสู่อุทเทสทางอุทเทสที่เท่าไร

ตอบ : มาสู่อุทเทสทางอุทเทสที่ ๒

ถาม : บรรดาวิบัติ ๔ เป็นวิบัติอะไร

ตอบ : เป็นศีลวิบัติ

ถาม : บรรดาอาบัติ ๗ กอง เป็นอาบัติกองไหน

ตอบ : เป็นกองอาบัติปาราชิก

ถาม : บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้น เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไรตอบ : เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ คือ เกิดทางกายกับจิต มิใช่ทางวาจา

ถาม : บรรดาอธิกรณ์ ๔ เป็นอธิกรณ์อะไร

ตอบ : เป็นอาปัตตาธิกรณ์

ถาม : บรรดาสมถะ ๗ ระงับด้วยสมถะเท่าไร

ตอบ : ระงับด้วยสมถะ ๒ คือ สัมมุขาวินัย ๑ ปฏิญญาตกรณะ ๑

ถาม : ในปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้น อะไรเป็นวินัย ในปาราชิก สิกขาบทที่ ๕ นั้น อะไรเป็นอภิวินัยตอบ : พระบัญญัติเป็นวินัย วิภัตติการจำแนกความเป็นอภิวินัย

ถาม : ในปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้น อะไรเป็นปาติโมกข์ ในปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้น อะไรเป็นอธิปาติโมกข์ตอบ : พระบัญญัติเป็นปาติโมกข์วิภัตติการจำแนกความเป็น อธิปาติโมกข์

ถาม : อะไรเป็นวิบัติ

ตอบ : อสังวรเป็นวิบัติ

ถาม : อะไรเป็นสมบัติ

ตอบ : สังวรเป็นสมบัติ

ถาม : อะไรเป็นข้อปฏิบัติ

ตอบ : ข้อที่ภิกษุณีสมาทานอาปาณโกฏิกศีลตลอดชีวิตว่า ‘จักไม่ทำกรรมเห็นปานนี้’ แล้วศึกษาอยู่ในสิกขาบททั้งหลายเป็นข้อปฏิบัติถาม : พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ แก่ภิกษุณีทั้งหลายเพราะทรงอาศัยอำนาจประโยชน์อะไรตอบ : พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ แก่

ภิกษุณีทั้งหลายเพราะทรงอาศัยอำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการ คือ

๑. เพื่อความรับว่าดีแห่งสงฆ์

๒. เพื่อความสำราญแห่งสงฆ์

๓. เพื่อข่มภิกษุณีผู้แก้อยาก

๔. เพื่อความอยู่สำราญแห่งภิกษุณีผู้มีศีลเป็นที่รัก

๕. เพื่อป้องกันอาสวะอันจะบังเกิดในปัจจุบัน

๖. เพื่อกำจัดอาสวะอันจักบังเกิดในอนาคต

๗. เพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส

๘. เพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว

๙. เพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม

๑๐. เพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย

ถาม : คนพวกไหนศึกษา

ตอบ : ภิกษุณีเป็นเสขะและเป็นกัลยาณปุถุชนศึกษา

ถาม : คนพวกไหนศึกษาเสร็จแล้ว

ตอบ : ภิกษุณีผู้อรหันต์ศึกษาเสร็จแล้ว

ถาม : ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ นั้นตั้งอยู่ที่ไหน

ตอบ : ตั้งอยู่ที่ภิกษุณีผู้ใคร่ต่อการศึกษา

ถาม : คนพวกไหนทรงไว้

ตอบ : ปาราชิกสิกขาบทที่ ๕ ภิกษุณีเหล่าใดยังประพฤติอยู่ ภิกษุณี เหล่านั้นทรงไว้

ถาม : เป็นคำของใคร

ตอบ : เป็นพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า

ถาม : ใครนำมา

ตอบ : พระเถระทั้งหลายนำสืบ ๆ กันมา

รายนามพระเถระผู้ทรงพระวินัย

พระเถระเหล่านี้ คือ พระอุบาลี พระทาสกะ พระโสณกะ พระสิคควะ รวมเป็น ๕ ทั้งพระโมคคลีบุตร เป็นชาวศรีชมพูทวีปต่อแต่นั้นพระเถระผู้ประเสริฐมีปัญญามากเหล่านี้ คือ พระมหินทะ ๑ พระอิฏฏิยะ ๑ พระอุตติยะ ๑ พระสัมพละ ๑ ...

พระเถระผู้ประเสริฐ มีปัญญามากเหล่านี้ รู้พระวินัย ฉลาดในมรรคา ได้ประกาศพระวินัยปิฎกที่เกาะตามพปัณณิ

คำถามและคำตอบในปาราชิกสิกขาบทที่ ๖

{๕๑๓} [๒๐๓] ถาม : พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงรู้เห็นเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธะพระองค์นั้นทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๖ แก่ภิกษุณีทั้งหลายที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทารู้อยู่ว่าภิกษุณีต้องอาบัติปาราชิก ไม่โจทด้วยตน ไม่บอกแก่คณะ

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฎฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ คือ เกิดทางกาย วาจา และจิต ...

คำถามและคำตอบในปาราชิกสิกขาบทที่ ๗

{๕๑๔} [๒๐๔] ถาม : พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงรู้เห็นเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธะพระองค์นั้นทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๗ แก่ภิกษุณีทั้งหลายที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาประพฤติตามพระอริฏฐะผู้ มีบรรพบุรุษเป็นพรานแร้ง ผู้ถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกันยกวัตรแล้ว

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ (จัดเข้าในธุรนิกเขปสมุฏฐาน) ...

คำถามและคำตอบในปาราชิกสิกขาบทที่ ๘

{๕๑๕} [๒๐๕] ถาม : พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงรู้เห็นเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธะพระองค์นั้นทรงบัญญัติปาราชิกสิกขาบทที่ ๘ แก่ภิกษุณีทั้งหลายที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีฉัพพัคคีย์

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีฉัพพัคคีย์ทำเรื่องครบถึงเรื่องที่ ๘

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ (จัดเข้าในธุรนิกเขปสมุฏฐาน) ...

จบ ปาราชิก ๘ สิกขาบท

หัวข้อสิกขาบทประจำกัณฑ์

{๕๑๖} พระมหาวีระทรงบัญญัติปาราชิกอันเป็นวัตถุแห่งการขาดจากเพศสมณะอย่างไม่ต้องสงสัย คือ เมถุนธรรม ๑ อทินนาทาน ๑ มนุสสวิคคหะ ๑ อุตตริมนุสสธรรม ๑ กายสังสัคคะ ๑ ปกปิด ๑ สงฆ์ยกวัตร ๑ เรื่องที่แปด ๑

๒. สังฆาทิเสสกัณฑ์

ปัญหากรรม

{๕๑๗} [๒๐๖] พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงรู้เห็นเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธะพระองค์นั้น ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสแก่ภิกษุณีผู้ชอบกล่าวหาเรื่องที่ไหนทรงปรารภใคร เพราะเรื่องอะไร ... ใครนำมา

คำถามและคำตอบในสังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๑

{๕๑๘} [๒๐๗] ถาม : พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงรู้เห็นเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธะพระองค์นั้น ทรงบัญญัติสังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๑ แก่ภิกษุณีผู้ชอบกล่าวหาเรื่องที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุณีถุลลนันทา

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุณีถุลลนันทาชอบกล่าวหาเรื่อง

ถาม : ในสังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๑ นั้น มีบัญญัติอนุบัญญัติ อนุปันนบัญญัติไหม

ตอบ : มี ๑ บัญญัติ อนุบัญญัติ อนุปันนบัญญัติไม่มีในสังฆาทิเสส

สิกขาบทที่ ๑ นั้น

ถาม : มีสัพพัตถบัญญัติ ปเทสบัญญัติไหม

ตอบ : มีแต่สัพพัตถบัญญัติ

ถาม : มีสาธารณบัญญัติ อสาธารณบัญญัติไหม

ตอบ : มีแต่อสาธารณบัญญัติ