เหตุทุกอุปปันนัตติกะ เล่ม ๔๔

เหตุ อุปฺปนฺโน ธมฺโม เหตุสฺส อุปฺปนฺนสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

อุปปันนธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อุปปันนธรรมที่เป็นเหตุ โดยเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

นเหตุ อุปฺปนฺโน ธมฺโม นเหตุสฺส อุปฺปนฺนสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

อุปปันนธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อุปปันนธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุ อุปฺปนฺโน ธมฺโม เหตุสฺส อุปฺปนฺนสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ อุปฺปนฺโน ธมฺโม นเหตุสฺส อุปฺปนฺนสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ

อุปปันนธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อุปปันนธรรมที่เป็นเหตุ โดยอธิปติ-ปัจจัย

มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย

อุปปันนธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อุปปันนธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอธิปติปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย

เหตุ อุปฺปนฺโน ธมฺโม เหตุสฺส อุปฺปนฺนสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ

อุปปันนธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อุปปันนธรรมที่เป็นเหตุ โดยสหชาต-ปัจจัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา ฉ สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย ตีณิ: อุปฺปนฺนํ อุตุํ อุปนิสฺสาย ฌานํ อุปฺปาเทติ วิปสฺสนํ อุปฺปาเทติ มคฺคํ อุปฺปาเทติ อภิญฺญํ อุปฺปาเทติ สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา นว อวิคเต นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในอธิปติปัจจัย มี " ๖

ในสหชาตปัจจัย มี " ๙

ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙

ในนิสสยปัจจัย มี " ๙

ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๓

คือ บุคคลผู้ยังฌานให้เกิดขึ้น ยังวิปัสสนาให้เกิดขึ้น ยังมรรคให้เกิดขึ้น ยังอภิญญาให้เกิดขึ้น ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น เพราะอาศัยอุตุที่เกิดขึ้นแล้ว

ในปุเรชาตปัจจัย มีวาระ ๓

ในปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓

ในกัมมปัจจัย มี " ๓

ในวิปากปัจจัย มี " ๙

ในอาหารปัจจัย มี " ๓

ในอินทริยปัจจัย มี " ๙

ในฌานปัจจัย มี " ๓

ในมัคคปัจจัย มี " ๙

ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙

ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๕

ในอัตถิปัจจัย มีวาระ ๙

ในอวิคตปัจจัย มี " ๙

เหตุ อุปฺปนฺโน ธมฺโม เหตุสฺส อุปฺปนฺนสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อุปปันนธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อุปปันนธรรมที่เป็นเหตุ โดยสหชาต-ปัจจัย

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๙

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ

อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

อิมมฺหิ ทุกตฺติเก ปฏิจฺจวาโรปิ สหชาตวาโรปิ

ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ

สมฺปยุตฺตวาโรปิ อนุปฺปนฺโนปิ อุปฺปาทิปิ นตฺถิ ฯ

เหตุทุกอุปฺปนฺนตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๓

อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น

ในทุกะนี้ ปฏิจจวารก็ดี สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดีสัมปยุตตวารก็ดี อนุปปันนธรรมก็ดี อุปาทิธรรมก็ดี ไม่มี

เหตุทุกอุปปันนัตติกะ จบ