พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๕
อสัญญสัตตูปิกากถา เล่ม ๓๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๖๓๐–๑๖๓๓ (Royal Thai)10/11 in วรรคที่ ๑๕4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๕ อสัญญสัตตูปิกากถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 843–846
ป. หากว่านิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่พึงทำกาละ” ไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่พึงทำกาละได้”{๑๖๒๙} [๗๓๔] ส. บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละได้หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. นิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่าิ “บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละได้” มีอยู่หรือ ?
ป. ไม่มี
ส. หากว่านิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่า “บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละ” ไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละได้”
จบ ตติยสัญญาเวทยิตกถา
(๑๕๔) ๑๐. อสัญญสัตตูปิกากถา
ว่าด้วยเรื่องสมาบัติที่เป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์
{๑๖๓๐} [๗๓๕] สกวาทีถามว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์หรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเหตุวาท ซึ่งมีความเห็นว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์ หรือภพแห่งอสัญญสัตว์นั่นแหละคือสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติแยกเป็น ๒ อย่าง คือ (๑) อสัญญสมาบัติ สมาบัติของพวกปุถุชนที่เจริญภาวนาโดยมุ่งความเบื่อหน่ายสัญญาเป็นสำคัญ เมื่อตายไป ก็ไปเกิดในภพอสัญญสัตว์ จัดเป็นโลกิยะ (๒) นิโรธสมาบัติ สมาบัติของเหล่าท่านอริยบุคคลซึ่งไม่เป็นเหตุให้เข้าถึงภพอสัญญสัตว์ จัดเป็นโลกุตตระ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๒)
ส. กุศลมูลคืออโลภะ กุศลมูลคืออโทสะ กุศลมูลคืออโมหะ ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญาของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธมีอยู่หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. กุศลมูลคืออโลภะ กุศลมูลคืออโทสะ ... ปัญญาของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่ากุศลมูลคืออโลภะ กุศลมูลคืออโทสะ กุศลมูลคืออโมหะ ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญาของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์{๑๖๓๑} ส. สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิตของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธมีอยู่หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิตของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลผู้ไม่มีผัสสะก็มีการเจริญมรรคได้ ... บุคคลผู้ไม่มีจิตก็มีการเจริญมรรคได้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลผู้มีผัสสะมีการเจริญมรรคได้ ... บุคคลผู้มีจิตมีการเจริญมรรคได้ มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าบุคคลผู้มีผัสสะมีการเจริญมรรคได้ ... บุคคลผู้มีจิตมีการเจริญมรรคได้ ก็ไม่ควรกล่าวว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์{๑๖๓๒} ส. สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ชนเหล่าใดเหล่าหนี่งเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ ชนเหล่านั้นทั้งหมดเป็นผู้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๓๓} [๗๓๖] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. แม้ในนิโรธสมาบัตินี้ ผู้เข้าก็ไม่มีสัญญา แม้ในภพแห่งอสัญญสัตว์นั้น ผู้เข้าถึงก็ไม่มีสัญญา มิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. หากว่าแม้ในนิโรธสมาบัตินี้ ผู้เข้าก็ไม่มีสัญญา แม้ในภพแห่งอสัญญสัตว์นั้น ผู้เข้าถึงก็ไม่มีสัญญา ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์”
จบ อสัญญสัตตูปิกากถา
(๑๕๕) ๑๑. กัมมูปจยกถา
ว่าด้วยเรื่องกรรมกับความสั่งสมกรรมเป็นคนละอย่างกัน
{๑๖๓๔} [๗๓๗] สกวาทีถามว่า กรรมเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมกรรมก็เป็นอีกอย่างหนึ่งหรือ ?
ส. ผัสสะเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมผัสสะก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง เวทนาเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมเวทนาก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง สัญญาเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมสัญญาก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง เจตนาเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมเจตนาก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง จิตเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมจิตก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง ศรัทธาเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมศรัทธาก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง วิริยะเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมวิริยะก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง สติเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมสติก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง สมาธิเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมสมาธิก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง ปัญญาเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมปัญญาก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง ราคะเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมราคะก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง ... อโนตตัปปะเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมอโนตตัปปะก็เป็นอีกอย่างหนึ่งหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๓๕} [๗๓๘] ส. กรรมเป็นอย่างหนึ่ง ความสั่งสมกรรมก็เป็นอีกอย่างหนึ่งหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะและสมิติยะ ซึ่งมีความเห็นว่า ความสั่งสมกรรมหรือการก่อกรรมเป็นคนละอย่างจากกรรม วิปปยุตจากจิต เป็นอัพยากฤต และรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า กรรมกับความสั่งสมกรรมเป็นอย่างเดียวกัน สัมยุตด้วยจิต เป็นทั้งกุศลและอกุศล และรับรู้อารมณ์ได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๓)
End of อสัญญสัตตูปิกากถา