พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๕
สัญญาเวทยิตกถา ที่ ๓ เล่ม ๓๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๖๒๕–๑๖๒๙ (Royal Thai)9/11 in วรรคที่ ๑๕4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๕ สัญญาเวทยิตกถา ที่ ๓ (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 840–843
ป. สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นโลกุตตระหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติก็ต้องเป็นโลกิยะ
จบ ทุติยสัญญาเวทยิตกถา
(๑๕๓) ๙. ตติยสัญญาเวทยิตกถา
ว่าด้วยเรื่องผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติทำกาละได้
{๑๖๒๕} [๗๓๒] สกวาทีถามว่า บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติพึงทำกาละได้หรือ ?
ส. ผัสสะอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุด เวทนาอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุด สัญญาอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุด เจตนาอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุด จิตอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุดของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติมีอยู่หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิตอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุดของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายราชคิริกะ ซึ่งมีความเห็นว่า แม้บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติก็พึงทำกาละคืออาจตายได้ เพราะไม่มีข้อกำหนดแน่นอนว่าบุคคลโน้นมีความตายเป็นธรรมดา บุคคลโน้นไม่มีความตายเป็นธรรมดา ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า ในขณะที่บุคคลเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติมิใช่สมัยที่ควรตาย เพราะสภาวธรรมที่เกิดในสมัยใกล้ตายเช่นผัสสะเป็นต้นไม่มี ดังนั้น ผู้เข้าสมาบัตินั้นจึงตายไม่ได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๑)
ส. หากว่าผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิตอันเกิดในสมัยมีความตายเป็นที่สุดของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่มี ท่านก็ไม่ ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติพึงทำกาละได้”{๑๖๒๖} ส. บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติพึงทำกาละได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิตของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติมีอยู่หรือ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิตของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลผู้ไม่มีผัสสะมีการทำกาละ บุคคลผู้ไม่มีเวทนามีการทำกาละ ... บุคคลผูไม่มีจิตมีการทำกาละหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลผู้มีผัสสะมีการทำกาละ ... บุคคลผู้มีจิตมีการทำกาละ มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าบุคคลผู้มีผัสสะมีการทำกาละ ... บุคคลผู้มีจิตมีการทำกาละ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนโรธสมาบัติพึงทำกาละได้”{๑๖๒๗} ส. บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนโรธสมาบัติพึงทำกาละได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ยาพิษพึงเข้าไป ศัสตราพึงเข้าไป ไฟพึงเข้าไปในกายของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติได้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ยาพิษไม่พึงเข้าไป ศัสตราไม่พึงเข้าไป ไฟไม่พึงเข้าไปในกายของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่ายาพิษไม่พึงเข้าไป ศัสตราไม่พึงเข้าไป ไฟไม่พึงเข้าไปในกายของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติได้ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติพึงทำกาละได้”{๑๖๒๘} ส. บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติพึงทำกาละได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ยาพิษพึงเข้าไป ศัสตราพึงเข้าไป ไฟพึงเข้าไปในกายของบุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลนั้นมิได้เข้านิโรธสมาบัติหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
[๗๓๓] ป. บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่พึงทำกาละหรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. นิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่พึงทำกาละ” มีอยู่หรือ ?
ส. ไม่มี
ป. หากว่านิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่พึงทำกาละ” ไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่พึงทำกาละได้”{๑๖๒๙} [๗๓๔] ส. บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละได้หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. นิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่าิ “บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละได้” มีอยู่หรือ ?
ป. ไม่มี
ส. หากว่านิยามที่เป็นเหตุกำหนดแน่นอนว่า “บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละ” ไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้พรั่งพร้อมด้วยจักขุวิญญาณไม่พึงทำกาละได้”
จบ ตติยสัญญาเวทยิตกถา
(๑๕๔) ๑๐. อสัญญสัตตูปิกากถา
ว่าด้วยเรื่องสมาบัติที่เป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์
{๑๖๓๐} [๗๓๕] สกวาทีถามว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์หรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเหตุวาท ซึ่งมีความเห็นว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเหตุให้เข้าถึงภพแห่งอสัญญสัตว์ หรือภพแห่งอสัญญสัตว์นั่นแหละคือสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติแยกเป็น ๒ อย่าง คือ (๑) อสัญญสมาบัติ สมาบัติของพวกปุถุชนที่เจริญภาวนาโดยมุ่งความเบื่อหน่ายสัญญาเป็นสำคัญ เมื่อตายไป ก็ไปเกิดในภพอสัญญสัตว์ จัดเป็นโลกิยะ (๒) นิโรธสมาบัติ สมาบัติของเหล่าท่านอริยบุคคลซึ่งไม่เป็นเหตุให้เข้าถึงภพอสัญญสัตว์ จัดเป็นโลกุตตระ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๒)
End of สัญญาเวทยิตกถา ที่ ๓