วรรคที่ ๒๓

เอกาธิปฺปาเยน เมถุโน ธมฺโม ปฏิเสวิตพฺโพติ ฯ อามนฺตา ฯ เอกาธิปฺปาเยน อสฺสมเณน โหตพฺพํ อภิกฺขุนา โหตพฺพํ ฉินฺนมูเลน โหตพฺพํ ปาราชิเกน โหตพฺพนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที บุคคลพึงเสพเมถุนธรรมด้วยความประสงค์อย่างเดียวกัน หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. พึงเป็นผู้มิใช่สมณะ พึงเป็นผู้มิใช่ภิกษุ พึงเป็นผู้มีรากอันขาดแล้ว พึง

เป็นปาราชิก ด้วยความประสงค์อย่างเดียวกัน หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

เอกาธิปฺปาเยน เมถุโน ธมฺโม ปฏิเสวิตพฺโพติ ฯ อามนฺตา ฯ เอกาธิปฺปาเยน ปาโณ หนฺตพฺโพ อทินฺนํ อาทิยิตพฺพํ มุสา ภณิตพฺพํ ปิสุณํ ภณิตพฺพํ ผรุสํ ภณิตพฺพํ สมฺผํ ปลปิตพฺพํ สนฺธิ เฉทิตพฺโพ นิลฺโลปํ หาตพฺพํ เอกาคาริยํ กาตพฺพํ ปริปนฺเถ ฐาตพฺพํ ปรทาโร คนฺตพฺโพ คามฆาตโก กาตพฺโพ นิคมฆาตโก กาตพฺโพติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

เอกาธิปฺปายกถา ฯ

ส. บุคคลพึงเสพเมถุนธรรมด้วยความประสงค์อย่างเดียวกัน หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พึงฆ่าสัตว์ พึงลักทรัพย์ พึงพูดเท็จ พึงพูดส่อเสียด พึงพูดคำหยาบ

พึงพูดเพ้อเจ้อ พึงตัดที่ต่อ พึงปล้นใหญ่ พึงปล้นเฉพาะเรือนหลังหนึ่งพึงดักที่ทางเปลี่ยว พึงผิดเมียท่าน พึงทำการฆ่าชาวบ้าน พึงทำการฆ่าชาวนิคม ด้วยความประสงค์อย่างเดียวกัน หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

เอกาธิปปายกถา จบ.

อรหนฺตานํ วณฺเณน อมนุสฺสา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวนฺตีติ ฯ} อามนฺตา ฯ อรหนฺตานํ วณฺเณน มนุสฺสา ปาณํ หนนฺติ ฯเปฯ อทินฺนํ อาทิยนฺติ มุสา ภณนฺติ ปิสุณํ ภณนฺติ ผรุสํ ภณนฺติ สมฺผํ ปลปนฺติ สนฺธึ ฉินฺทนฺติ นิลฺโลปํ หรนฺติ เอกา- คาริยํ กโรนฺติ ปริปนฺเถ ติฏฺฐนฺติ ปรทารํ คจฺฉนฺติ คามฆาตกํ กโรนฺติ ฯเปฯ นิคมฆาตกํ กโรนฺตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

อรหนฺตวณฺณกถา ฯ

สกวาที อมนุษย์ทั้งหลาย เสพเมถุนธรรมโดยเพศแห่งพระอรหันต์ทั้งหลายได้ หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. อมนุษย์ทั้งหลาย ฆ่าสัตว์ ฯลฯ ลักทรัพย์ พูดเท็จ พูดส่อเสียด

พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ ตัดที่ต่อ ปล้นใหญ่ ปล้นเฉพาะเรือนหลังหนึ่ง ดักที่ทางเปลี่ยว ผิดเมียท่าน ทำการฆ่าชาวบ้าน ฯลฯ ทำการฆ่าชาวนิคม โดยเพศแห่งพระอรหันต์ได้ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อรหันตวัณณกถา จบ.

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ นิรยํ คจฺฉติ สญฺชีวํ คจฺฉติ กาลสุตฺตํ คจฺฉติ ตาปนํ คจฺฉติ ปตาปนํ ๑ คจฺฉติ สงฺฆาฏกํ คจฺฉติ โรูํ ุวํ คจฺฉติ ฯเปฯ อวีจึ คจฺฉตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที พระโพธิสัตว์ ไปสู่วินิบาต เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. พระโพธิสัตว์ ไปสู่นรก คือ ไปสู่สัญชีวนรก ไปสู่กาลสุตตนรก

ไปสู่ตาปานนรก ไปสู่ปตาปนนรก ไปสู่สังฆาฏกนรก ไปสู่โรรุวนรกฯลฯ ไปสู่อวีจินรก เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ นตฺถิ ฯ หญฺจิ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต โน วต เร วตฺตพฺเพ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ ฯ

ส. พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. คำว่า พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาตกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ ดังนี้

เป็นสูตรมีอยู่จริง หรือ?

ป. ไม่มี

ส. หากว่า คำว่า พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เหตุกระทำความใคร่ในความ

เป็นใหญ่ ดังนี้ ไม่เป็นสูตรมีอยู่จริง ก็ต้องไม่กล่าวว่า พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย ติรจฺฉานโยนึ อุปปชฺเชยฺยาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ความเป็นผู้นอนในครรภ์ เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโพธิสัตว์ พึงเข้าถึงนรก พึงเข้าถึงกำเนิดดิรัจฉาน เหตุกระทำ

ความใคร่ในความเป็นใหญ่ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิทฺธิมาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ โพธิสตฺโต อิทฺธิมาติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺเตน ฉนฺทิทฺธิปาโท ภาวิโต ฯเปฯ วิริยิทฺธิปาโท ฯเปฯ จิตฺติทฺธิปาโท ฯเปฯ วีมํสิทฺธิปาโท ภาวิโตติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ นตฺถิ ฯ หญฺจิ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต โน วต เร วตฺตพฺเพ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ ฯ

๑. ม. มหาตาปนํ.

ส. พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ความเป็นผู้นอนในครรภ์ เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโพธิสัตว์มีฤทธิ์ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. พระโพธิสัตว์มีฤทธิ์ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโพธิสัตว์ได้อบรมอิทธิบาทคือฉันทะหรือ ฯลฯ ได้อบรมอิทธิบาท

คือวิริยะ ฯลฯ อิทธิบาทคือจิตตะ ฯลฯ อิทธิบาทคือวิมังสา หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. พระโพธิสัตว์ หยั่งลงสู่ความเป็นผู้นอนในครรภ์ เหตุกระทำความใคร่

ในความเป็นใหญ่ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. คำว่า พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ความเป็นผู้นอนในครรภ์ เหตุกระทำความ

ใคร่ในความเป็นใหญ่ ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง หรือ?

ป. ไม่มี

ส. หากว่า คำว่า พระโพธิสัตว์ หยั่งลงสู่ความเป็นผู้นอนในครรภ์ เหตุ

กระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ ดังนี้ ไม่เป็นสูตรมีอยู่จริง ก็ต้องไม่กล่าวว่า พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ความเป็นผู้นอนในครรภ์ เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ สสฺสโต โลโกติ ปจฺจาคจฺฉิ อสสฺสโต โลโกติ ปจฺจาคจฺฉิ อนฺตวา โลโกติ ฯเปฯ อนนฺตวา โลโกติ ตํ ชีวํ ตํ สรีรนฺติ อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ฯเปฯ เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ปจฺจาคจฺฉีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. พระโพธิสัตว์ได้ทำทุกกรกิริยา เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโพธิสัตว์กลับมาสู่ความเห็นว่า โลกเที่ยง กลับมาสู่ความเห็นว่า

โลกไม่เที่ยง ว่าโลกมีที่สุด ฯลฯ ว่าโลกไม่มีที่สุด ว่าชีพอันนั้นสรีระก็อันนั้น ว่าชีพเป็นอื่นสรีระก็เป็นอื่น ว่าสัตว์เบื้องหน้าแต่มรณะย่อมเกิดอีก ว่าสัตว์เบื้องหน้าแต่มรณะย่อมไม่เกิดอีก ว่าสัตว์เบื้องหน้าแต่มรณะเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี ฯลฯ ว่าสัตว์เบื้องหน้าแต่มรณะเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ ดังนี้ เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ นตฺถิ ฯ หญฺจิ โพธิสตฺโต อิสฺสริย- กามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต โน วต เร วตฺตพฺเพ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ ฯ

ส. พระโพธิสัตว์ ได้ทำทุกกรกิริยา เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. คำว่า พระโพธิสัตว์ ได้ทำทุกกรกิริยา เหตุกระทำความใคร่ในความ

ใหญ่ ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง หรือ?

ป. ไม่มี

ส. หากว่า คำว่า พระโพธิสัตว์ ได้ทำทุกกรกิริยา เหตุกระทำความใคร่ใน

ความเป็นใหญ่ ไม่เป็นสูตรมีอยู่จริง ก็ต้องไม่กล่าวว่า พระโพธิสัตว์ได้ทำทุกกรกิริยา เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่

โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อปรนฺตปํ อกาสิ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ สสฺสโต โลโกติ ปจฺจาคจฺฉิ ฯเปฯ เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ปจฺจาคจฺฉีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ ฯ อามนฺตา ฯ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ นตฺถิ ฯ หญฺจิ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต โน วต เร วตฺตพฺเพ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ ฯ

อิสฺสริยกามการิกากถา ฯ

ส. พระโพธิสัตว์ได้ทำความเพียรอย่างอื่นอีก อุทิศศาสดาอื่น เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโพธิสัตว์กลับมาสู่ความเห็นว่า โลกเที่ยง ฯลฯ ว่าสัตว์เบื้องหน้าแต่

มรณะเกิดอีกก็ไม่ใช่ ไม่เกิดอีกก็ไม่ใช่ ดังนี้ เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. พระโพธิสัตว์ อุทิศศาสดาอื่น เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่

หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. คำว่า พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เหตุกระทำความใคร่ในความเป็น

ใหญ่ ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง หรือ?

ป. ไม่มี

ส. หากว่า คำว่า พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เหตุกระทำความใคร่ในความ

เป็นใหญ่ ดังนี้ ไม่เป็นสูตรมีอยู่จริง ก็ต้องไม่กล่าวว่า พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เหตุกระทำความใคร่ในความเป็นใหญ่

อิสสริยกามการิกากถา จบ.

อตฺถิ นราโค ราคปฏิรูปโกติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ นผสฺโส ผสฺสปฏิรูปโก อตฺถิ นเวทนา เวทนาปฏิรูปิกา อตฺถิ นสญฺญา สญฺญาปฏิรูปิกา อตฺถิ นเจตนา เจตนาปฏิรูปิกา อตฺถิ นจิตฺตํ จิตฺตปฏิรูปกํ อตฺถิ นสทฺธา สทฺธาปฏิรูปิกา อตฺถิ นวิริยํ วิริยปฏิรูปกํ อตฺถิ นสติ สติปฏิรูปิกา อตฺถิ นสมาธิ สมาธิ- ปฏิรูปโก อตฺถิ น ปญฺญา ปญฺญาปฏิรูปิกาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ นโทโส โทสปฏิรูปโก อตฺถิ นโมโห โมหปฏิรูปโก อตฺถิ นกิเลโส กิเลสปฏิรูปโกติ ๑ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ นผสฺโส ผสฺสปฏิรูปโก ฯเปฯ อตฺถิ นปญฺญา ปญฺญาปฏิรูปิกาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ราคปฏิรูปกาทิกถา ฯ

สกวาที ธรรมมิใช่ราคะ แต่เทียบด้วยราคะ มีอยู่หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. ธรรมมิใช่ผัสสะ แต่เทียบด้วยผัสสะ มีอยู่หรือ ธรรมมิใช่เวทนา แต่

เทียบด้วยเวทนา มีอยู่หรือ ธรรมมิใช่สัญญา แต่เทียบด้วยสัญญา มีอยู่หรือ ธรรมมิใช่เจตนา แต่เทียบด้วยเจตนามีอยู่หรือ ธรรมมิใช่จิต แต่เทียบด้วยจิตมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่ศรัทธาแต่เทียบด้วยศรัทธามีอยู่หรือธรรมมิใช่วิริยะแต่เทียบด้วยวิริยะมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่สติแต่เทียบด้วยสติมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่สมาธิแต่เทียบด้วยสมาธิมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่ปัญญาแต่เทียบด้วยปัญญา มีอยู่หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. ธรรมมิใช่โทสะแต่เทียบด้วยโทสะมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่โมหะแต่เทียบด้วย

โมหะมีอยู่หรือ ธรรมมิใช่กิเลส แต่เทียบด้วยกิเลสมีอยู่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ธรรมมิใช่ผัสสะ แต่เทียบด้วยผัสสะ มีอยู่หรือ ฯลฯ ธรรมมิใช่

ปัญญา แต่เทียบด้วยปัญญา มีอยู่หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ราคปฏิรูปกาทิกถา จบ.

รูปํ อปรินิปฺผนฺนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ รูปํ นานิจฺจํ น สงฺขตํ น ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ น ขยธมฺมํ น วยธมฺมํ น วิราคธมฺมํ น นิโรธธมฺมํ น วิปริณามธมฺมนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ รูปํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ ขยธมฺมํ วยธมฺมํ วิราคธมฺมํ นิโรธธมฺมํ วิปริณามธมฺมนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ รูปํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ฯเปฯ วิปริณามธมฺมํ โน วต เร วตฺตพฺเพ รูปํ อปรินิปฺผนฺนนฺติ ฯ

สกวาที รูปเป็นอปรินิปผันนะ หรือ

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. รูปมิใช่ของไม่เที่ยง มิใช่สังขตะ มิใช่ธรรมชาติที่อิงอาศัยเกิดขึ้น มิใช่

ธรรมชาติมีความสิ้นไปเป็นธรรมดา มิใช่ธรรมชาติที่มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา มิใช่ธรรมชาติที่มีความคลายไปเป็นธรรมดา มิใช่ธรรมชาติที่มีความดับไปเป็นธรรมดา มิใช่ธรรมชาติที่มีความแปรไปเป็นธรรมดา หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. รูปเป็นของไม่เที่ยง เป็นสังขตะ อิงอาศัยเกิดขึ้น มีความเสื่อมไปเป็น

ธรรมดา มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา มีความคลายไปเป็นธรรมดา มีความดับไปเป็นธรรมดา มีความแปรไปเป็นธรรมดา มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า รูปเป็นของไม่เที่ยง เป็นสังขตะ ฯลฯ มีความแปรไปเป็น

ธรรมดา ก็ต้องไม่กล่าวว่า รูปเป็นอปรินิปผันนะ ดังนี้

ทุกฺขญฺเญว ปรินิปฺผนฺนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ วุตฺตํ ภควตา รูปํ อนิจฺจนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ วุตฺตํ ภควตา รูปํ อนิจฺจํ โน วต เร วตฺตพฺเพ ทุกฺขญฺเญว ปรินิปฺผนฺนนฺติ ฯ

๑. ม. น กิเสสิโย กิเลสิยปฏิรูปโก.

ส. ทุกข์เท่านั้น เป็นปรินิปผันนะ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นพระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นทุกข์ (และ) รูปก็ไม่

เที่ยง มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นพระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นทุกข์ (และ)

รูปก็ไม่เที่ยง ก็ต้องไม่กล่าวว่า ทุกข์เท่านั้นเป็นปรินิปผันนะ

เวทนา ฯเปฯ สญฺญา สงฺขารา วิญฺญาณํ ฯเปฯ จกฺขายตนํ ฯเปฯ ธมฺมายตนํ ฯเปฯ จกฺขุธาตุ ฯเปฯ ธมฺมธาตุ ฯเปฯ จกฺขุนฺทฺริยํ ฯเปฯ

ส. เวทนา ฯลฯ สัญญา สังขาร วิญญาณ ฯลฯ จักขายตนะ ฯลฯ

ธัมมายตนะ ฯลฯ จักขุธาตุ ฯลฯ ธัมมธาตุ ฯลฯ จักขุนทรีย์ ฯลฯ

อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อปรินิปฺผนฺนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อญฺญาตาวินฺทฺริยํ นานิจฺจํ ฯเปฯ น วิปริณามธมฺมนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ฯเปฯ วิปริณามธมฺมนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ ขยธมฺมํ วยธมฺมํ วิราคธมฺมํ นิโรธธมฺมํ วิปริณามธมฺมํ๓ โน วต เร วตฺตพฺเพ อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อปรินิปฺผนฺนนฺติ ฯ

ส. อัญญาตาวินทรีย์ เป็นอปรินิปผันนะ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อัญญาตาวินทรีย์ มิใช่ธรรมชาติที่ไม่เที่ยง ฯลฯ มิใช่ธรรมชาติที่มีความ

แปรไปเป็นธรรมดา หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. อัญญาตาวินทรีย์ เป็นธรรมชาติไม่เที่ยง เป็นสังขตะ ฯลฯ มีความแปร

ไปเป็นธรรมดา มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า อัญญาตาวินทรีย์เป็นธรรมชาติไม่เที่ยง เป็นสังขตะ อิงอาศัย

เกิดขึ้น มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา มีความคลายไปเป็นธรรมดา มีความดับไปเป็นธรรมดา มีความแปรไปเป็นธรรมดา ก็ต้องไม่กล่าวว่า อัญญาตาวินทรีย์ เป็นอปรินิปผันนะ

ทุกฺขญฺเญว ปรินิปฺผนฺนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ วุตฺตํ ภควตา อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อนิจฺจนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ วุตฺตํ ภควตา อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อนิจฺจํ โน วต เร วตฺตพฺเพ ทุกฺขญฺเญว ปรินิปฺผนฺนนฺติ ฯ

อปรินิปฺผนฺนกถา ฯ

เตวีสติโม วคฺโค ฯ

ตสฺส อุทฺทานํ

เอกาธิปฺปาเยน เมถุโน ธมฺโม ปฏิเสวิตพฺโพ

อรหนฺตานํ วณฺเณน อมนุสฺสา เมถุนํ ธมฺมํ

ปฏิเสวนฺติ โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ

วินิปาตํ คจฺฉติ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมติ ทุกฺกรการิกํ

อกาสิ อปรนฺตปํ อกาสิ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสิ

อตฺถิ นราโค ราคปฏิรูปโก อตฺถิ นโทโส

โทสปฏิรูปโก อตฺถิ นโมโห โมหปฏิรูปโก

อตฺถิ นกิเลโส กิเลสปฏิรูปโก รูปํ อปรินิปฺผนฺนํ

อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อปรินิปฺผนฺนนฺติ ฯ

นวํกตํ นิพฺพุติ เอกาธิปฺปาโย รูปํ อปรินิปฺผนฺนํ

อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อปรินิปฺผนฺนนฺติ ฯ

ส. ทุกข์เท่านั้น เป็นปรินิปผันนะ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นพระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นทุกข์ (และ) อัญญา

ตาวินทรีย์ก็ไม่เที่ยง มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นพระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นทุกข์ (และ)

อัญญาตาวินทรีย์ก็ไม่เที่ยง ก็ต้องไม่กล่าวว่า ทุกข์เท่านั้นเป็นปรินิปผันนะ

อปรินิปผันนกถา จบ

วรรคที่ ๒๓ จบ

ขุททกปัณณาสก์ จบ

มหา นิยาโม อนุสยา นิคฺคโห ขุทฺทกปญฺจมา

ปรปฺปวาท มทฺทนา สุตฺตมูล สมาหิตา

อุชฺโชตนา สตฺถุสมเย กถาวตฺถุปฺปกรเณ ฯ

ปญฺจตฺตึสภาณวารํ กถาวตฺถุปฺปกรณํ

นิฏฺฐิตํ

______________

มหา นิยาโม อนุสยา นิคฺคโห ขุทฺทกปณฺจมา

ปรปปฺปวาทมทฺทนา สุตฺตมูลสมาหิตา

อุชฺโชตนา สตฺถุสมเย กถาวตฺถุปฺปกรเณ

กถาวัตถุปกรณ์ มี ๕ ปัณณาสก์ คือ

(๑) มหาปัณณาสก์

(๒) นิยามปัณณาสก์

(๓) อนุสยปัณณาสก์

(๔) นิคคหปัณณาสก์

(๕) ขุททกปัณณาสก์

อันพระโมคคัลลีบุตรติสสเถระทำพระสูตรให้เป็นมูลตั้งไว้ ให้เป็นเครื่องย่ำยีปรับปวาท พรุ่งโพรงอยู่ในพระพุทธศาสนา

กถาวัตถุปกรณ์ ๓๕ ภาณวาร จบ

---------------------