๒. สานุวาสีเถรเปตวัตถุ เล่ม ๒๖

๒ กุณฺฑินคริโย เถโร สานวาสินิวาสิโก ๑

โปฏฺฐปาโทติ นาเมน สมโณ ภาวิตินฺทฺริโย ฯ

ตสฺส มาตา ปิตา ภาตา ทุคฺคตา ยมโลกิกา

ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา ฯ

เต ทุคฺคตา สูจิกฏฺฐา กิลนฺตา นคฺคิโน กิสา

โอตฺตปฺปนฺตา ๒ มหตฺตาสา น เทสฺสนฺติ กุรูริโน ฯ

ตสฺส ภาตา วิตริตฺวา นคฺโค เอกปเถกโก

จตุกุณฺฑิโก ภวิตฺวาน เถรสฺส ทสฺสยิตุมํ ฯ

เถโร จามนสิกตฺวา ตุณฺหีภูโต อติกฺกมิ ๓

โส จ วิญฺญาปยิ เถรํ ภาตา เปตํ ๔ คโต อหํ ฯ

มาตา ปิตา จ เต ภนฺเต ทุคฺคตา ยมโลกิกา

ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา

เต ทุคฺคตา สูจิกฏฺฐา กิลนฺตา นคฺคิโน กิสา

โอตฺตปฺปนฺตา ๑ มหตฺตาสา น เทสฺสนฺติ กุรูริโน ฯ

อนุกมฺปสฺสุ การุณิโก ทตฺวา อนฺวาทิสาหิ โน

ตว ทินฺเนน ทาเนน ยาเปสฺสนฺติ กุรูริโนติ ฯ

เถโร จริตฺวา ปิณฺฑาย ภิกฺขู อญฺเญ จ ทฺวาทส

เอกชฺฌํ สนฺนิปตึสุ ภตฺตวิสฺสคฺคการณา ฯ

เถโร สพฺเพปิ เต อาห ยถา ลทฺธํ ททาถ เม

สงฺฆภตฺตํ กริสฺสามิ อนุกมฺปาย ญาตีนํ ฯ

นิยฺยาทยึสุ ๒ เถรสฺส เถโร สงฺฆํ นิมนฺตยิ

ทตฺวา อนฺวาทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย ฯ

สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ โภชนํ อุปปชฺชถ

สุจึ ปณีตํ สมฺปนฺนํ อเนกรสพฺยญฺชนํ

ตโต อุทฺทิสฺสติ ๓ ภาตา วณฺณวา พลวา สุขี ฯ

ปหูตํ โภชนํ ภนฺเต ปสฺส นคฺคมฺหเส มยํ

ตถา ภนฺเต ปรกฺกมฺม ๔ ยถา วตฺถํ ลภามฺหเส ฯ

เถโร สงฺการกูฏโต อุจฺจินิตฺวาน นนฺตเก

ปิโลติกํ ปฏํ กตฺวา สงฺเฆ จาตุทฺทิเส อทา ฯ

ทตฺวา อนฺวาทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย ฯ

สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ วตฺถานิ อุปปชฺชึสุ ๑

ตโต สุวตฺถวสโน เถรสฺส ทสฺสยีตุมํ ฯ

วณฺณวา พลวา สุขี ๒ ยาวตา นนฺทราชสฺส

วิชิตสฺมึ ปฏิจฺฉาทา ตโต พหุตฺตรา ภนฺเต ฯ

วตฺถานิจฺฉาทนานิ โน โกเสยฺยกมฺพลียานิ

โขมกปฺปาสิกานิ จ วิปุลา จ มหคฺฆา จ

เต จากาเสวลมฺพเร ๓ เต มยํ ปริทหาม

ยํ ยํ หิ มนโส ปิยํ

ตถา ภนฺเต ปรกฺกาม ยถา เคหํ ลภามเส ฯ

เถโร ปณฺณกุฏึ กตฺวา สงฺเฆ จาตุทฺทิเส อทา ฯ

ทตฺวา จ ๔ อุทฺทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย ฯ

สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ ฆรานิ อุปปชฺชึสุ ๑

กูฏาคารา นิเวสนา วิภตฺตา ภาคโส มิตา ฯ

น มนุสฺเสสุ อีทิสา ยาทิสา โน ฆรา อิธ

อปิ ทิพฺเพสุ ยาทิสา ตาทิสา โน ฆรา อิธ

ททฺทลฺลมานา อาเภนฺติ สมนฺตา จตุโร ทิสา ฯ

ตถา ภนฺเต ปรกฺกม ยถา ปานํ ลภามเส ฯ

เถโร กรกํ ๑ ปูเรตฺวา สงฺเฆ จาตุทฺทิเส อทา ฯ

ทตฺวา อนฺวาทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย ฯ

สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ ปานียํ อุปปชฺชถ ๒

คมฺภีรา จตุรสฺสา จ โปกฺขรญฺญา ๓ สุนิมฺมิตา

สีตุทกา สุปติตฺถา จ สีตา อปฺปฏิคนฺธิยา

ปทุมุปฺปลสญฺฉนฺนา วาริกิญฺชกฺขปูริตา ฯ

ตตฺถ นหาตฺวา ปิวิตฺวา เถรสฺส ปฏิทสฺสยุํ

ปหูตํ ปานียํ ภนฺเต ปาปา ๔ ทุกฺขผลนฺติ โน

อาหิณฺฑมานา ขญฺชาม สกฺขเร กุสกณฺฏเก

ตถา ภนฺเต ปรกฺกม ยถา ยานํ ลภามเส ฯ

เถโร สิปาฏิกํ ลทฺธา สงฺเฆ จาตุทฺทิเส อทา ฯ

ทตฺวา อนฺวาทิสิ เถโร ปิตุ มาตุ จ ภาตุโน

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย ฯ

สมนนฺตรานุทิฏฺเฐ เปตา รเถน มาคมม

อนุกมฺปิตมฺห ภทนฺเต ภตฺเตน ฉาทเนน จ

ฆเรน ปานียทาเนน ยานทาเนน จูภยํ

มุนึ การุณิกํ โลเก ตํ ๕ ภนฺเต วนฺทิตุมาคตาติ ฯ

สานุวาสิตฺเถรเปตวตฺถุ ๖ ทุติยํ ฯ

๑ ยุ. สานุวาสินิวาสิโน ฯ ๒ ม. ยุ. อุตฺตสนฺตา มหาตาสา ฯ ๓ ยุ. อปกฺกมิ ฯ

๓ ยุ. อปกฺกมิ ฯ ๔ ยุ. เปตาคโต ฯ

๑ ยุ. อุตฺตสนฺตา มหาตาสา ฯ ๒ ยุ. นิยฺยาตยึสุ ฯ ๓ ม. อุทฺทสฺสยี ฯ

๔ ยุ. ปรกฺกาม ฯ

๑ ม. อุทปชฺชิสุํ ฯ ๒ ม. ยุ. วณฺณวา ... สุขีติ อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ

๓ ม. ปากาเสวลมฺพเร ฯ ๔ ม. ยุ. อนฺวาทิสิ ฯ

๑ ม. กรณํ ฯ ๒ ม. อุทปชฺชถ ฯ ๓ โปกฺขรญฺโญ ฯ ๔ ม. ปาทา ทุกฺขา ฯ

๕ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๖ ม. สาณวาสีเถรเปตวตฺถุ ฯ

พระเถระชาวกุณฑินครรูปหนึ่ง อยู่ที่ภูเขาสานุวาสี มีนามว่า โปฏฐปาทะ เป็นสมณะผู้มีอินทรีย์ อันอบรมดีแล้ว มารดาบิดาและพี่ชายของท่านเกิดในยมโลก เสวยทุกขเวทนาเพราะทำกรรมลามก จึงไปจากโลกนี้สู่เปตโลก เปรตเหล่านั้นถึงทุคติ มีช่องปากเท่ารูเข็ม ลำบากยิ่งนัก เปลือยกายซูบผอม มีความเกรงกลัวสะดุ้งหวาดเสียวมาก มีการงานทารุณ ไม่อาจแสดงตนแก่พระเถระได้ เปรตผู้เป็นพี่ชายของท่านตนเดียว เปลือยกายรีบไปนั่งคุกเข่าประนมมือแสดงตนแก่พระเถระพระเถระไม่ใส่ใจถึง เป็นผู้นิ่งเดินเลยไป เปรตนั้นจึงบอกให้พระเถระรู้ว่า ข้าพเจ้าพี่ชายของท่านไปแล้วสู่เปตโลก

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ มารดาบิดาของท่านเกิดในยมโลกเสวยทุกข์ เพราะทำบาปกรรม จึงไปจากโลกนี้สู่เปตโลก เปรตผู้เป็นมารดาบิดาของท่านทั้งสองนั้น มีช่องปากเท่ารูเข็ม ลำบากมาก เปลือยกาย ซูบผอม มีความเกรงกลัวสะดุ้งหวาดเสียวมาก มีการงานทารุณ ไม่อาจแสดงตนแก่ท่าน ขอท่านจงเป็นผู้มีความกรุณา อนุเคราะห์แก่มารดาบิดา จงให้ทานแล้วอุทิศส่วนกุศลไปให้พวกเรา พวกเราผู้มีการงานอันทารุณ จักยังอัตภาพให้เป็นไปได้เพราะทานอันท่านให้แล้ว พระเถระกับภิกษุอื่นอีก ๑๒ รูปเที่ยวไปบิณฑบาตแล้ว กลับมาประชุมในที่เดียวกัน เพราะเหตุแห่งภัตกิจ พระเถระจึงกล่าวกะภิกษุทั้งหมดนั้นว่า ขอท่านทั้งหลายจงให้ภัตตาหารที่ท่านได้แล้วแก่ผมเถิด

ผมจักทำสังฆทานเพื่ออนุเคราะห์ญาติทั้งหลาย ภิกษุเหล่านั้นจึงมอบถวายพระเถระ พระเถระนิมนต์สงฆ์ถวายสังฆทานแล้วอุทิศส่วนกุศลไปให้มารดาบิดาและพี่ชาย ด้วยอุทิศเจตนาว่า ขอทานนี้จงสำเร็จแก่ญาติทั้งหลายของเรา ขอญาติทั้งหลายจงมีความสุขเถิด ในลำดับที่อุทิศให้นั่นเอง โภชนะอันประณีต สมบูรณ์มีแกงและกับหลายอย่าง เกิดขึ้นแก่เปรตเหล่านั้น ภายหลัง เปรตผู้เป็นพี่ชายมีผิวพรรณดี มีกำลัง มีความสุข ได้ไปแสดงตนแก่พระเถระแล้วกล่าวว่า

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ โภชนะอันมากมายที่พวกข้าพเจ้าได้แล้วแต่ขอท่านจงดูข้าพเจ้าทั้งหลายยังเป็นคนเปลือยกายอยู่ ขอท่านจงพยายามให้ข้าพเจ้าทั้งหลายได้ผ้านุ่งผ้าห่มด้วยเถิด พระเถระเลือกเก็บผ้าจากกองหยากเยื่อเอามาทำจีวรแล้ว ถวายสงฆ์อันมาแล้วจากจาตุรทิศครั้นถวายแล้วได้อุทิศส่วนกุศลให้มารดาบิดาและพี่ชาย ด้วยอุทิศเจตนาว่า ขอทานนี้จงสำเร็จแก่ญาติทั้งหลาย ขอพวกญาติของเราจงมีความสุขเถิด ในลำดับแห่งการอุทิศนั่นเอง ผ้าทั้งหลายได้เกิดขึ้นแก่เปรตเหล่านั้น ภายหลัง เปรตเหล่านั้นนุ่งห่มผ้าเรียบร้อยแล้วได้มาแสดงตนแก่พระเถระกล่าวว่า

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลายมีผิวพรรณดี มีกำลังมีความสุข มีผ้านุ่งผ้าห่มมากกว่าผ้าที่มีในแคว้นของพระเจ้านันทราชผ้านุ่งผ้าห่มทั้งหลายของพวกเรา ไพบูลย์และมีค่ามาก คือ ผ้าไหม ผ้าขนสัตว์ ผ้าเปลือกไม้ ผ้าฝ้าย ผ้าป่าน ผ้าด้ายแกมไหม ผ้าเหล่านั้นแขวนอยู่ในอากาศ ข้าพเจ้าทั้งหลายเลือกนุ่งห่มแต่ผืนที่พอใจ (แต่ว่าพวกข้าพเจ้ายังไม่มีบ้านเรือนอยู่) ขอท่านจงพยายามให้พวกข้าพเจ้าได้บ้านเรือนเถิด พระเถระสร้างกุฎีอันมุงด้วยใบไม้ แล้วได้ถวายสงฆ์ซึ่งมาแต่จาตุรทิศครั้นแล้วได้อุทิศส่วนกุศลให้มารดาบิดาและพี่ชาย ด้วยอุทิศเจตนาว่า ขอผลแห่งการถวายกุฎีนี้ จงสำเร็จแก่พวกญาติของเราขอพวกญาติของเราจงมีความสุขเถิด

ในลำดับแห่งการอุทิศนั่นเอง เรือนทั้งหลาย คือ ปราสาทและเรือนอย่างอื่นๆ อันบุญกรรมกำหนดแบ่งไว้เป็นส่วนๆ เกิดขึ้นแล้วแก่เปรตเหล่านั้น เรือนของพวกเราในเปตโลกนี้ ไม่เป็นเช่นกับเรือนในมนุษยโลก เรือนของพวกเราในเปตโลกนี้งามรุ่งเรืองสว่างไสวไปทั่วทั้ง ๘ ทิศ เหมือนเรือนในเทวโลกแต่พวกเรายังไม่มีน้ำดื่ม ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงพยายามให้พวกข้าพเจ้าได้ดื่มน้ำด้วยเถิด พระเถระจึงตักน้ำเต็มธรรมกรก แล้วถวายสงฆ์ซึ่งมาแต่จาตุรทิศ

ครั้นแล้วได้อุทิศส่วนกุศลให้มารดาบิดาและพี่ชาย ด้วยอุทิศเจตนาว่า ขอผลทานนี้จงสำเร็จแก่พวกญาติของเราขอพวกญาติของเราจงมีความสุขเถิด ในลำดับแห่งการอุทิศนั่นเอง น้ำดื่มคือสระโบกขรณี กว้าง ๔ เหลี่ยม ลึก มีน้ำเย็น มีท่าราบเรียบดีน้ำเย็นมีกลิ่นหอมหาที่เปรียบมิได้ ดารดาษด้วยกอปทุมและอุบล เต็มด้วยละอองเกสรบัวอันล่วงบนวารี ได้เกิดขึ้น เปรตเหล่านั้นอาบและดื่มกินในสระนั้นแล้ว ไปแสดงตนแก่พระเถระแล้วกล่าวว่า

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ น้ำดื่มของพวกข้าพเจ้ามากเพียงพอแล้ว บาปย่อมเผล็ดผลเป็นทุกข์แก่พวกข้าพเจ้า พวกข้าพเจ้าพากันเที่ยวไปลำบากในภูมิภาคอันมีก้อนกรวดและหน่อหญ้าคา ขอท่านพยายามให้พวกข้าพเจ้าได้ยานอย่างใดอย่างหนึ่งเถิด พระเถระได้รองเท้าแล้ว ถวายสงฆ์ซึ่งมาแต่จาตุรทิศครั้นแล้วอุทิศส่วนกุศลให้มารดาบิดาและพี่ชาย ด้วยอุทิศเจตนาว่า ขอผลทานนี้จงสำเร็จแก่พวกญาติของเรา ขอพวกญาติของเราจงมีความสุขเถิด ในลำดับแห่งการอุทิศนั่นเอง เปรตทั้งหลายได้พากันมาแสดงตนให้ปรากฏด้วยรถ แล้วกล่าวว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้าเป็นผู้อันท่านอนุเคราะห์แล้ว ด้วยการให้ข้าว ผ้านุ่งผ้าห่ม เรือน น้ำดื่ม และยาน เพราะฉะนั้น ข้าพเจ้าทั้งหลายจึงมาเพื่อจะไหว้ท่านผู้เป็นมุนีมี

ความกรุณาในโลก.

จบ สานุวาสีเถรเปตวัตถุที่ ๒.