๓. สีหาเถรีคาถา เล่ม ๒๖

๓. สีหาเถรีคาถา

สุภาษิตชี้โทษกามราคะ

(พระสีหาเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้ว ได้ภาษิตอุทานคาถา ๕ คาถา เหล่านี้ว่า)

{๔๔๑}[๗๗] เมื่อก่อนเราเป็นผู้ถูกกามราคะเบียดเบียน มีจิตฟุ้งซ่าน จึงทำจิตให้อยู่ในอำนาจไม่ได้ เพราะไม่มนสิการโดยอุบายอันแยบคาย[๗๘] เป็นผู้ถูกกิเลสทั้งหลายกลุ้มรุมแล้วมีปกติคล้อยตาม ความเข้าใจในกามคุณว่าเป็นสุข ตกอยู่ในอำนาจแห่งจิตที่มีราคะ จึงไม่ได้ความสงบแห่งจิต[๗๙] เราจึงเป็นผู้ผอมเหลือง มีผิวพรรณไม่ผ่องใสอยู่ตลอด เวลา ๗ ปี เราถูกทุกข์ครอบงำแล้ว ไม่ได้ความสบายใจ ทั้งกลางวันและกลางคืน[๘๐] เพราะเหตุนั้น เราจึงถือเชือกเข้าไปสู่ราวป่าด้วยคิดว่า จะผูกคอตายเสียในที่นี้ ดีกว่าที่จะกลับไปสู่ความเป็นคฤหัสถ์อีก[๘๑] เราทำบ่วงอย่างแน่นหนา ผูกที่กิ่งไม้แล้ว สวมบ่วงที่คอ ในทันใดนั้น จิตของเราก็หลุดพ้นจากอาสวกิเลส ทั้งหลาย

๔. นันทาเถรีคาถา

สุภาษิตสอนตน

(พระศาสดาตรัสสอนพระนันทาเถรีว่า)

{๔๔๒}[๘๒] ดูก่อนนันทา เธอจงพิจารณาดูอัตภาพซึ่งเป็นโครงกระดูก ๓๐๐ ท่อน กระสับกระส่าย ไม่สะอาด เป็นของเปื่อยเน่า จงอบรมจิตให้ตั้งมั่นมีอารมณ์เดียวด้วยอสุภภาวนา[๘๓] ร่างกายนี้ฉันใด ร่างกายของเธอนี้ก็ฉันนั้น ร่างกายของเธอนั้นฉันใด ร่างกายนี้ก็ฉันนั้น ร่างกายเป็นของเปื่อยเน่า มีกลิ่นเหม็นฟุ้งไป ซึ่งพวกชนพาลปรารถนากันยิ่งนัก[๘๔] เมื่อเธอพิจารณาร่างกายนี้อย่างนี้ ไม่เกียจคร้านทั้งกลางวันและกลางคืน แต่นั้นก็จักเห็นแจ้งแทงตลอด ด้วยปัญญาของตนได้

(พระนันทาเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้ว ได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ว่า)

[๘๕] เมื่อเราเป็นผู้ไม่ประมาทไตร่ตรองอยู่โดยอุบายอันแยบคาย จึงเห็นกายนี้ทั้งภายในและภายนอกตามความเป็นจริง

[๘๖] ทีนั้น เราจึงเบื่อหน่ายในกายและคลายความกำหนัดใน ภายใน เป็นผู้ไม่ประมาท ไม่เกาะเกี่ยวในสิ่งอะไร เป็นผู้สงบระงับดับสนิทแล้ว