พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน
นสเหตุกทุกนกุสลัตติกะ เล่ม ๔๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๔๕–๒๕๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๗ ในปัจจนียทุกติกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน นสเหตุกทุกนกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๑ หน้า ๑๔๙–๑๕๖
นสเหตุกทุกนกุสลติกะ
(๒. นสเหตุกทุกะ ๑. นกุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๔๕] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.
มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
๒. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.
ในปฏิสนธิขณะ สเหตุกขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.
๓. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๓)
๔. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๖)
๗. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๔๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ.
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๔๗] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมทีไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๓)
๔. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม มี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๖)
๗. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศลที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๔๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ.
อัพยากตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๔๙] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรมอาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ.
๓. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๕๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
นเหตุสเหตุกทุกนกุสลติกะ
(๓. นเหตุสเหตุกทุกะ ๑. นกุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๕๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ
๒. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่
นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๓. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่
อเหตุกรรม, ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๓)
๔. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และ
ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรมและไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๖)
๗. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่
อเหตุกรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๕๒] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อกุศลบทปฏิจจวาระ
[๒๕๓] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๕๔] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อัพยากตบทปฏิจจวาระ
[๒๕๕] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่เหตุธรรมและไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๕๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ.
นเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะ ก็เหมือนกับ นเหตุสเหตุกทุกะ.
นเหตุสเหตุกทุกนกุสลติกะ จบ
นเหตุนสเหตุกทุกนกุสลติกะ<
(๖. นเหตุนสเหตุกทุกะ ๑. นกุสลติกะ)
ปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๕๗] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ.
๑. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ.
๑. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และ
ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่เหตุธรรมและไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ เท่านั้น.
โดยอุบายนี้ กุสลากุสลทุกะ กุสลติกะนั่นเทียว ควรในที่นี้.
นเหตุนสเหตุกทุกนกุสลติกะ จบ
จูฬันตรทุกนกุสลติกะ
(๗-๑๓. จูฬันตรทุกะ ๑. นกุสลติกะ)
ปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๕๘] ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่อัปปัจจยธรรมฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อสังขตธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อัปปฏิฆธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่รูปีธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อรูปีธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรมฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรมฯลฯ
จูฬันตรทุกนกุสลติกะ จบ
นอาสวโคจฉกทุกนกุสลติกะ
(๑๔-๑๙. นอาสวโคจฉกทุกะ ๑. นกุสลติกะ)
ปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๕๙] ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อาสวธรรมฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อาสว-ธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สาสวธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อนาสวธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อาสวสัมปยุตตธรรมฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อาสววิปปยุตตธรรมฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อาสวธรรม และไม่ใช่อนาสวธรรม ฯลฯ
ฯลฯ อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อนาสวธรรม และไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่อาสวธรรม ฯลฯ
จบ นสเหตุกทุกนกุสลัตติกะ