พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน
นสเหตุกทุกนกุสลัตติกะ เล่ม ๔๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๔๕–๒๕๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๗ ในปัจจนียทุกติกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
นสเหตุกทุกนกุสลตฺติกํ
นสเหตุกทุกนกุสลัตติกะ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน นสเหตุกทุกนกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)
นสเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก นกุสโล ธมฺโม อุปปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ โมหํ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ เอกํ มหาภูตํ ปฏิจฺจ ตโย มหาภูตา ฯ นสเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ โมหํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ปฏิจฺจ สเหตุกา ขนฺธา ฯ นสเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก นกุสโล จ นอเหตุโก นกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นอเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นสเหตุกํ นกุสลญฺจ นอเหตุกํ นกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะมหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ สัมปยุตตขันธ์ อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ในปฏิสนธิขณะ สเหตุกขันธ์ อาศัยหทัยวัตถุ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรมอาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรมและธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
นสเหตุกํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นอเหตุกํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นสเหตุกํ นอกุสลญฺจ นอเหตุกํ นอกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสเหตุโก นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรมและธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
นสเหตุกํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ นอเหตุกํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ นสเหตุกํ นอพฺยากตญฺจ นอเหตุกํ นอพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโก นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤตที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๑ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย
เหตุยา ตีณิ ฯ
นเหตุสมฺปยุตฺตทุกํ นเหตุ นสเหตุกทุกสทิสํ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓
นเหตุสัมปยุตตทุกะ เหมือนกับนเหตุสเหตุกะ
นเหตุสเหตุกทุกนกุสลตฺติกํ
นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจวนอเหตุโกจ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโกเจวนนจเหตุ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นนเหตุเจวนอเหตุโกจ นกุสโล จ นอเหตุโกเจวนนจเหตุ นกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นอเหตุกญฺเจวนนจเหตุํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอเหตุโกเจวนนจเหตุ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นกุสลญฺจ นอเหตุกญฺเจวนนจเหตุํ นกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจว นอเหตุโก นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ
นเหตุสเหตุกทุกนกุสลัตติกะ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจวนอเหตุโกจ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุญฺเจวนอเหตุกญฺจ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุเจวนอเหตุโกจ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา:ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุยา นว ฯ นเหตุเจว นเหตุวิปฺปยุตฺตทุกํ นเหตุเจว นเหตุสมฺปยุตฺตทุกสทิสํ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙
นเหตุ และนเหตุวิปปยุตตทุกะ ก็เหมือนกับ นเหตุ และ นเหตุสัมยุตตทุกะ
นเหตุนสเหตุกทุกนกุสลตฺติกํ
นเหตุํ นสเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นสเหตุโก นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นว ฯ นเหตุํ นสเหตุกํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นสเหตุโก นอกุสโล ... นว ฯ นเหตุํ นอเหตุกํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ นอเหตุโก นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกเมว ฯ เอเตน อุปาเยน กุสลากุสลทุกํ กุสลตฺติกเมว เอตฺถ วฏฺฏติ ฯ
นเหตุนสเหตุกทุกนกุสลัตติกะ
ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ นัย
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต ที่ไม่ใช่เหตุธรรม และไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัยเท่านั้น
โดยอุบายนี้ กุสลากุสลทุกะ กุสลัตติกะนั่นเทียว ควรในที่นี้
จูฬนฺตรทุก นกุสลตฺติกํ
นอปฺปจฺจยํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นอสงฺขตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสนิทสฺสนํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นสปฺปฏิฆํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นอปฺปฏิฆํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นรูปึ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นอรูปึ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นโลกิยํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นโลกุตฺตรํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ นเกนจิวิญฺเญยฺยํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... นเกนจินวิญฺเญยฺยํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ... ฯ
จูฬันตรทุกนกุสลัตติกะ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อัปปัจจัยธรรม ฯลฯ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อสังขตธรรม ฯลฯ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สนิทัสสนธรรม ฯลฯ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สัปปฏิฆธรรม ฯลฯ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อัปปฏิฆธรรม ฯลฯ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่รูปีธรรม ฯลฯ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อรูปีธรรม ฯลฯ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่โลกิยธรรม ฯลฯ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่โลกุตตรธรรม ฯลฯ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ฯลฯ
อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เกนจิวิญเญยยธรรม ฯลฯ
จบ นสเหตุกทุกนกุสลัตติกะ