arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน

นเหตุทุกนทัสสนัตติกะ เล่ม ๔๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๓๒–๒๔๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๗ ในปัจจนียทุกติกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน นเหตุทุกนทัสสนัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๑ หน้า ๑๔๓–๑๔๙

หน้า ๑๔๓

นเหตุทุกนทัสสนติกะ

(๑. นเหตุทุกะ ๒๒. นทัสสนติกะ)

สนิทัสสนสัปปฏิฆบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑.เหตุปัจจัย

[๒๓๒] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๒. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๓. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

[๒๓๓] ๔. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

หน้า ๑๔๔

๕. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๖. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

[๒๓๔] ๗. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๘. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๙. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

หน้า ๑๔๕

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๕] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระในปัจจัยทั้งปวง มี ๙ วาระ.

อนิทัสสนสัปปฏิฆบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๓๖] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อันทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๓. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุ-ธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

หน้า ๑๔๖

[๒๓๗] ๔. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๕. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๖. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

[๒๓๘] ๗. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๘. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อันทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๙. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

หน้า ๑๔๗

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๙] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย.

อนิทัสสนสัปปฏิฆบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๔๐] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

๓. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

หน้า ๑๔๘

๒. อารัมมณปัจจัย

[๒๔๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๔๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉา-ชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในสัปยุตตปัจจัยมี ๙ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัญหาวาระพึงให้พิสดารอย่างนี้.

อนิทัสสนอัปปฏิฆบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๔๓] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๔๔] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

พึงให้พิสดารทุกวาระ.

หน้า ๑๔๙

นสเหตุกทุกนกุสลติกะ

(๒. นสเหตุกทุกะ ๑. นกุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๔๕] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ

๒. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัย

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

ในปฏิสนธิขณะ สเหตุกขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.

๓. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๓)

๔. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๖)

จบ นเหตุทุกนทัสสนัตติกะ