arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

เจตสิกทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๔๒–๑๔๕๓ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เจตสิกทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๔๘๘–๔๙๔

หน้า ๔๘๘

เจตสิกทุกกุสลติกะ

(๕๗. เจตสิกทุกะ ๑. กุสลติกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๔๔๒] ๑. กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒.กุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓.กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และกุศลธรรม

ที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๔.กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕.กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่เป็นเจตสิกธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๔๔๓] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

หน้า ๔๘๙

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๔๔๔] ในนอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๕

วาระ ฯลฯ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ.

สหชาตวาระเป็นต้น พึงให้พิสดาร.

กุศลบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

เหตุปัจจัย

[๑๔๔๕] ๑. กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๔๔๖] นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ.

วาระต้น มี ๓ วาระ เป็นสหชาตาธิปติ

วาระท่ามกลาง มี ๓ วาระ เฉพาะวาระท่ามกลางเท่านั้น เป็นสหชาตาธิปติ

หน้า ๔๙๐

ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในสหชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๕ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๕ วาระ ในฌานปัจจัยมี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิ-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ-

อกุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๔๔๗] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อกุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยอกุศล-

ธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. อกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และอกุศลธรรม

ที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๔. อกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรม

ที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๔๙๑

๕. อกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๔๔๘] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

กุศลนัยพึงทำฉันใด แม้ในเหตุปัจจัย พึงทำฉันนั้น.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

อัพยากตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

เหตุปัจจัย

[๑๔๔๙] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยอัพยากต-ธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัย

อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และอัพยากต-ธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม-เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๔๙๒

๔. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัย

อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)

๗. อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยอัพยากต-

ธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๔๕๐] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอาเสวน-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๔๕๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ พึงทำหัวข้อปัจจัยทั้งปวง ฯลฯ ในนกัมมปัจจัยมี ๔ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในน-อินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๖ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๙วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระเป็นต้น พึงให้พิสดาร.

หน้า ๔๙๓

อัพยากตบทปัญหา วาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๔๕๒] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เป็นปัจจัยแก่

อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๔๕๓] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นสหชาตาธิปติ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสย-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัยมี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๙ วาระ

เจตสิกทุกกุสลติกะ จบ

หน้า ๔๙๔

จิตตสัมปยุตตทุกกุสลติกะ

(๕๘. จิตตสัมปยุตตทุกะ ๑. กุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๔๕๔] ๑. กุศลธรรมที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม อาศัยกุศล-ธรรมที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๔๕๕] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.

อกุศลปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๔๕๖] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม อาศัย

กุศลธรรมที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

จบ เจตสิกทุกกุสลัตติกะ