พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
เจตสิกทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๔๒–๑๔๕๓ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เจตสิกทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๔๘๘–๔๙๔
เจตสิกทุกกุสลติกะ
(๕๗. เจตสิกทุกะ ๑. กุสลติกะ)
ปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๔๔๒] ๑. กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรม
ที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒.กุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรม
ที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓.กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และกุศลธรรม
ที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
๔.กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรม
ที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕.กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยกุศลธรรม
ที่เป็นเจตสิกธรรม และกุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๔๓] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๑๔๔๔] ในนอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๕
วาระ ฯลฯ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ.
สหชาตวาระเป็นต้น พึงให้พิสดาร.
กุศลบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
เหตุปัจจัย
[๑๔๔๕] ๑. กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๔๖] นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ.
วาระต้น มี ๓ วาระ เป็นสหชาตาธิปติ
วาระท่ามกลาง มี ๓ วาระ เฉพาะวาระท่ามกลางเท่านั้น เป็นสหชาตาธิปติ
ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในสหชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๕ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๕ วาระ ในฌานปัจจัยมี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิ-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ-
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๔๔๗] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อกุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยอกุศล-
ธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. อกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และอกุศลธรรม
ที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
๔. อกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรม
ที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕. อกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๔๘] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
กุศลนัยพึงทำฉันใด แม้ในเหตุปัจจัย พึงทำฉันนั้น.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.
อัพยากตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
เหตุปัจจัย
[๑๔๔๙] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยอัพยากต-ธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และอัพยากต-ธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม-เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๔. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม อาศัยอัพยากต-
ธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม และอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่เจตสิกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๕๐] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอาเสวน-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๑๔๕๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ พึงทำหัวข้อปัจจัยทั้งปวง ฯลฯ ในนกัมมปัจจัยมี ๔ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในน-อินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๖ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๙วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
สหชาตวาระเป็นต้น พึงให้พิสดาร.
อัพยากตบทปัญหา วาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๔๕๒] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม เป็นปัจจัยแก่
อัพยากตธรรมที่เป็นเจตสิกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๕๓] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นสหชาตาธิปติ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสย-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัยมี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๙ วาระ
เจตสิกทุกกุสลติกะ จบ
จิตตสัมปยุตตทุกกุสลติกะ
(๕๘. จิตตสัมปยุตตทุกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๔๕๔] ๑. กุศลธรรมที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม อาศัยกุศล-ธรรมที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๔๕๕] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
อกุศลปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๔๕๖] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม อาศัย
กุศลธรรมที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
จบ เจตสิกทุกกุสลัตติกะ