ปัญหาวาร เล่ม ๔๓

๖๘. อุปาทินนทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๓๗๐} [๔๔๕] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัย แก่สัมปยุตตขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยเหตุปัจจัยคือสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่ง ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตต สมุฏฐานรูป โดยเหตุปัจจัย (๑)

อารัมมณปัจจัย

{๓๗๑} [๔๔๖] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ

... กาย ... รูปที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เมื่อกุศลและอกุศลดับแล้ว วิบากจึงเกิดขึ้นโดยความเป็นตทาลัมพนะ รูปายตนะที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... คันธายตนะที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่ฆานวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณโดยอารัมมณปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... กาย ... รูปที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัส จึงเกิดขึ้น เห็นรูปที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองด้วยทิพยจักษุ รู้จิตของบุคคลผู้มีความพรั่งพร้อมด้วยจิตที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองด้วยเจโตปริยญาณ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๒)[๔๔๗] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาว

ธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้วพิจารณากุศลนั้น ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อนออกจากฌาน ... พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคแล้วพิจารณามรรค ... พิจารณาผล ... พิจารณานิพพาน นิพพานเป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทาน มรรค ผล อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย พระอริยะทั้งฟลาย <*> พิจารณากิเลสที่ละได้แล้ว พิจารณากิเลสที่ข่ม ได้แล้ว รู้กิเลสที่เคยเกิดขึ้นแล้วในกาลก่อน เห็นแจ้งรูปที่ตัณหาและทิฏฐิ ไม่ยึดครอง ... เสียง ... โผฏฐัพพะ ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง

โดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วยทิพยโสตธาตุ รู้จิตของบุคคล ผู้มีความพรั่งพร้อมด้วยจิตที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองด้วยเจโตปริยญาณ อากาสานัญจายตนะเป็นปัจจัยแก่วิญญานัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลเห็นแจ้งรูปที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครอง เสียง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เมื่อกุศลและอกุศลดับแล้ววิบากจึงเกิดขึ้น โดยความเป็นตทาลัมพนะ อากาสานัญจายตนกุศล เป็นปัจจัยแก่วิญญานัญจายตนวิบาก ... อากิญจัญญายตนกุศล ... รูปายตนะที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็น ปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... สัททายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัย แก่กายวิญญาณโดยอารัมมณปัจจัย (๒)

อธิปติปัจจัย

{๓๗๒} [๔๔๘] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... กาย ... รูปที่ตัณหาและทิฏฐิยึด ครองกลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะ

ทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะจึงเกิดขึ้น ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้วพิจารณากุศลนั้นทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ยินดี เพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะจึงเกิดขึ้น ทิฏฐิจึงเกิดขึ้นพิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ... ออกจากฌาน ... พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคแล้วพิจารณา มรรคทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นพิจารณาผล ... พิจารณานิพพานทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น นิพพานเป็นปัจจัย แก่โคตรภู โวทาน มรรค ผลโดยอธิปติปัจจัย เห็นแจ้งรูปที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครอง ... เสียง ... โผฏฐัพพะ ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น แล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะ ทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะจึงเกิดขึ้น ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูป โดยอธิปติปัจจัย (๑)

อนันตรปัจจัย

{๓๗๓} [๔๔๙] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึด ครองที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย ปัญจวิญญาณเป็นปัจจัยแก่มโนธาตุที่เป็นวิบากโดย อนันตรปัจจัย มโนธาตุที่เป็นวิบากเป็นปัจจัยแก่มโนวิญญาณธาตุที่เป็น วิบากโดยอนันตรปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอนันตรปัจจัย คือ ภวังค์เป็นปัจจัยแก่อาวัชชนะ มโนวิญญาณธาตุที่เป็นวิบากเป็นปัจจัยแก่มโนวิญญาณธาตุที่เป็นกิริยาโดยอนันตรปัจจัย (๒)

[๔๕๐] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย อนุโลมเป็นปัจจัยแก่โคตรภู ... ผล สมาบัติโดยอนันตรปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอนันตรปัจจัย คือ อาวัชชนะเป็นปัจจัยแก่ ปัญจวิญญาณ ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะโดยอนันตรปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย มี ๕ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร) เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร) เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย (เหมือนกับนิสสยปัจจัย ในปัจจยวาร) มี ๕ วาร

อุปนิสสยปัจจัย

{๓๗๔} [๔๕๑] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสย ปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ สุขทางกาย เป็นปัจจัยแก่สุขทางกาย ทุกข์ทางกายโดยอุปนิสสยปัจจัย ทุกข์ทางกาย ... อุตุที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง ... โภชนะเป็นปัจจัยแก่สุขทางกาย ทุกข์ ทางกายโดยอุปนิสสยปัจจัย สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... อุตุ ... โภชนะ เป็นปัจจัยแก่สุขทางกาย ทุกข์ทางกายโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยสุขทางกายแล้วให้ทาน ... ทำลายสงฆ์ ... ทุกข์ ทางกาย ... อุตุที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง ... โภชนะแล้วให้ทาน ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ... ทำลายสงฆ์ สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... อุตุ ... โภชนะเป็นปัจจัยแก่ศรัทธา ... ความปรารถนา ... มรรค ... ผลสมาบัติ โดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)[๔๕๒] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอุปนิสสยปัจจัย

มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาแล้วให้ทาน ก่อมานะ ถือทิฏฐิ ... ศีล ... ความปรารถนา ... อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะแล้วให้ทาน ... ทำลายสงฆ์ ศรัทธา ... ความปรารถนา ... อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ศรัทธา ... ความปรารถนา ... มรรค ... ผลสมาบัติโดย อุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาแล้วทำตนให้เดือดร้อนให้เร่าร้อน เสวยทุกข์มีการแสวงหาเป็นมูล ...อาศัยศีล ... ความปรารถนา ... อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะ แล้วทำตนให้เดือดร้อน ให้เร่าร้อน เสวยทุกข์มีการแสวงหาเป็นมูล ศรัทธา ... เสนาสนะเป็นปัจจัยแก่สุขทางกาย ทุกข์ทางกายโดยอุปนิสสยปัจจัย กรรมที่เป็นกุศลและอกุศลเป็นปัจจัยแก่วิบากโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

ปุเรชาตปัจจัย

{๓๗๕} [๔๕๓] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... กาย ... รูปที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้นเมื่อกุศลและอกุศลดับแล้ววิบากจึงเกิดขึ้นโดยความเป็นตทาลัมพนะ รูปายตนะ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... คันธายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ

... กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิ ยึดครองโดยปุเรชาตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคล เห็นแจ้งจักษุ ... กาย ... รูปที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้นเห็น รูปที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองด้วยทิพยจักษุ ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยปุเรชาต ปัจจัย (๒)

[๔๕๔] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยปุเรชาตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งรูปที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง ... เสียง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง

... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองด้วยทิพยจักษุ ฟัง เสียงด้วยทิพยโสตธาตุ (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยปุเรชาตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งรูปที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง ... เสียง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัส จึงเกิดขึ้นเมื่อกุศลและอกุศลดับแล้ววิบากจึงเกิดขึ้นโดยความเป็นตทาลัมพนะ รูปายตนะที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... สัททายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณโดยปุเรชาต ปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยปุเรชาตปัจจัยมี

๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ รูปายตนะ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและจักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... สัททายตนะและโสตายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะและกายายตนะเป็นปัจจัย แก่กายวิญญาณโดยปุเรชาตปัจจัย รูปายตนะที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง และหทัยวัตถุ ... โผฏฐัพพายตนะและหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองโดยปุเรชาตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ รูปายตนะ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและหทัยวัตถุ ... โผฏฐัพพายตนะและหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

ปัจฉาชาตปัจจัยและอาเสวนปัจจัย

{๓๗๖} [๔๕๕] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยปัจฉาชาตปัจจัย คือ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิ ยึดครองที่เกิดภายหลังเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองที่เกิด ก่อนโดยปัจฉาชาตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยปัจฉาชาตปัจจัย คือ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึด ครองที่เกิดภายหลังเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองที่เกิด ก่อนโดยปัจฉาชาตปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ) (๓)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ) (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองโดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ) (๒)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ) (๓)

{๓๗๗} [๔๕๖] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาร (ย่อ)

กัมมปัจจัย

{๓๗๘} [๔๕๗] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ เจตนาที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตต สมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองโดยกัมมปัจจัย มีอย่างเดียว คือ นานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่วิบากขันธ์แล ะกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๒)

วิปากปัจจัย

{๓๗๙} [๔๕๘] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิ ยึดครอง (ย่อ ในสภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นมูล มี ๓ วาร)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองซึ่งเป็นวิบากเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปโดยวิปากปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

อาหารปัจจัย

{๓๘๐} [๔๕๙] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอาหารปัจจัย คือ อาหารที่ตัณหาและทิฏฐิ ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอาหารปัจจัยในปฏิสนธิขณะ ... กพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองโดยอาหารปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัยคืออาหารที่ตัณหาและทิฏฐิยึด ครองเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอาหารปัจจัย กพฬิงการาหารที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดย อาหารปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัย คือ อาหาร ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตต สมุฏฐานรูปโดยอาหารปัจจัย กพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็น

ปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง โดยอาหารปัจจัย (๓)

[๔๖๐] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัย คือ อาหารที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐาน รูปโดยอาหารปัจจัย กพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัย แก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารที่ตัณหา และ ทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอาหารปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอาหารปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด

ครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัย คือ กพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิยึด ครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิ ยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัย (๓)

อินทริยาทิปัจจัย

{๓๘๑} [๔๖๑] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอินทริยปัจจัย คือ อินทรีย์ที่ตัณหาและทิฏฐิ ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอินทริยปัจจัย (๑)ในปฏิสนธิขณะอินทรีย์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลายโดยอินทริยปัจจัยจักขุนทรีย์เป็น ปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... กายินทรีย์เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... รูปชีวิตินทรีย์เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยอินทริยปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครอง ... (ในสภาวธรรมที่มีตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นมูล

มี ๓ วาร รูปชีวิตินทรีย์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมข้อแรกเท่านั้น ไม่มีในวารทั้งหลายนอกนี้) (๓)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอินทริยปัจจัย คือ อินทรีย์ทั้งหลายที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐาน รูปโดยอินทริยปัจจัย (๑){๓๘๒} สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองโดยฌานปัจจัย มี ๔ วารเป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัยมี ๔ วาร เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาร

วิปปยุตตปัจจัย

{๓๘๓} [๔๖๒] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยวิปปยุตตปัจจัยมี ๓ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิ ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยวิปปยุตตปัจจัย ขันธ์ทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่หทัยวัตถุโดยวิปปยุตตปัจจัยหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้ง หลายโดยวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ จักขาย ตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยวิปปยุตตปัจจัย

ที่ เป็นปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็น ปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองที่เกิดก่อนโดยวิปปยุตตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยวิปปยุตตปัจจัยมี ๓ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่ จิตตสมุฏฐานรูปโดยวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยวิปปยุตตปัจจัยที่เป็นปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองที่เกิดก่อนโดยวิปปยุตตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยวิปปยุตตปัจจัย มี อย่างเดียว คือ ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิ

ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิ ไม่ยึดครองที่เกิดก่อนโดยวิปปยุตตปัจจัย (๓)

[๔๖๓] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดย วิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองที่เกิดก่อน โดยวิปปยุตตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยวิปปยุตตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปัจฉาชาต วิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กาย นี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองที่เกิดก่อนโดยวิปปยุตตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยวิปปยุตตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองที่เกิดก่อนโดยวิปปยุตตปัจจัย (๓)

อัตถิอาทิปัจจัย

{๓๘๔} [๔๖๔] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัยอินทริยอัตถิปัจจัย (พึงจำแนกบทที่ตั้งเงื่อนไขไว้ให้เต็มเหมือนกับบทที่ย่อไว้แล้ว) (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอัตถิปัจจัย มี ๔ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย (พึงขยายบท ที่ตั้งเงื่อนไขไว้ให้พิสดารเหมือนกับบทที่ย่อไว้แล้ว) (๒)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอัตถิปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย (พึงขยาย บทที่ตั้งเงื่อนไขไว้ให้พิสดารเหมือนกับบทที่ย่อไว้แล้ว) (๓)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอัตถิปัจจัย มี ๔ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย (พึงจำแนก บทที่ตั้งเงื่อนไขไว้ให้เหมือนกับบทที่ย่อไว้แล้ว) (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอัตถิปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งรูปที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง ... เสียง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เมื่อกุศล และอกุศลดับแล้ววิบากจึงเกิดขึ้นโดยความเป็นตทาลัมพนะรูปายตนะที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองที่ เกิดก่อนโดยอัตถิปัจจัย กพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็น ปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอัตถิปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอัตถิปัจจัย มี ๒

อย่าง คือ ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาต อัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองที่เกิดก่อนโดยอัตถิ ปัจจัย กพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอัตถิปัจจัย (๓)

[๔๖๕] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิ ไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอัตถิปัจจัย มี ๔ อย่าง คือ ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ รูปายตนะที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและจักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและกายายตนะเป็นปัจจัยแก่ กายวิญญาณโดยอัตถิปัจจัย รูปายตนะที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและ หทัยวัตถุ ... โผฏฐัพพายตนะและหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองโดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย

ได้แก่ ขันธ์ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและกพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและรูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอัตถิปัจจัยมี ๔ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและมหาภูตรูปทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัยที่เป็น สหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย

ได้แก่ รูปายตนะที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอัตถิปัจจัย ... โผฏฐัพพายตนะและ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอัตถิปัจจัยที่ เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและกพฬิง การาหารที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิ ไม่ยึดครองโดยอัตถิปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอัตถิปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อาหารอัตถิปัจจัย ได้แก่ กพฬิงการาหารที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองโดยอัตถิปัจจัย (๓)เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัยเป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัยเป็นปัจจัย โดยอวิคตปัจจัย

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๓๘๕} [๔๖๖] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๔ "

ในอธิปติปัจจัย " ๒ "

ในอนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสหชาตปัจจัย " ๕ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๒ "

ในนิสสยปัจจัย มี ๕ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๖ "

ในปัจฉาชาตปัจจัย " ๖ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๑ "

ในกัมมปัจจัย " ๕ "

ในวิปากปัจจัย " ๔ "

ในอาหารปัจจัย " ๙ "

ในอินทริยปัจจัย " ๔ "

ในฌานปัจจัย " ๔ "

ในมัคคปัจจัย " ๔ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " ๒ "

ในวิปปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในอัตถิปัจจัย " ๙ "

ในนัตถิปัจจัย " ๔ "

ในวิคตปัจจัย " ๔ "

ในอวิคตปัจจัย " ๙ "

๒. ปัจจนียุทธาร

{๓๘๖} [๔๖๗] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอารัมมณปัจจัยเป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยสหชาตปัจจัยเป็น ปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย (๓)[๔๖๘] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฎฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฎฐิไม่ยึดครองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฎฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฎฐิไม่ยึดครองโดยอาหารปัจจัย (๓)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

[๔๖๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในนอาหารปัจจัย มี ๘ วาร ...

ในสัมปยุตตปัจจัย มี .. ๙ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ "

ในโนอัตถิปัจจัย มี ๔ "

ในโนนัตถิปัจจัย....มี ๙ "

ในโนวิคตปัจจัย มี ๙ "

ในโนอวิคตปัจจัย มี ๔ "

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

[๔๗๐] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในนอัญญมัญญปัจจัย " " ๓ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " " ๔ "

ในนสัมปยุุตตปัจจัย " " ๓ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๔ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๔ "

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๓๘๙} [๔๗๑] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอธิปติปัจจัย " " ๒ "

(พึงทำแม่บทตามลำดับ) ...

ในอวิคตปัจจัย " มี ๙ วาร

จบ อุปาทินนทุกะ

จบ มหันตรทุกะ

๑๑. อุปาทานโคจฉกะ

๖๙. อุปาทานทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๓๙๐} [๑] สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทานเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ กามุปาทานอาศัยทิฏฐุปาทานเกิดขึ้น ... ทิฏฐุปาทาน อาศัยกามุปาทานเกิดขึ้น ... กามุปาทานอาศัยสีลัพพตุปาทานเกิดขึ้น ... สีลัพพตุปาทานอาศัยกามุปาทานเกิดขึ้น ... กามุปาทานอาศัย อัตตวาทุปาทานเกิดขึ้น ... อัตตวาทุปาทานอาศัยกามุปาทานเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทานเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัย สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่ไม่เป็นอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ กามุปาทาน สัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยทิฏฐุปาทานเกิดขึ้น ... (พึงผูกให้เป็น จักรนัยทั้งหมด) (๓)

[๒] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์เกิดขึ้น ... ขันธ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ... จิตตสมุฏฐานรูปกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๑)