สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๓

อชฺฌตฺติกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ พาหิโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. จิตฺตํ สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา. ปฏิสนฺธิกฺขเณ จิตฺตํ สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา. (๑)

พาหิรํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ พาหิโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. พาหิรํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา เทฺว ขนฺธา. เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ พาหิรํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อชฺฌตฺติโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. พาหิเร ขนฺเธ สํสฏฺฐํ จิตฺตํ. ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ พาหิรํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อชฺฌตฺติโก จ พาหิโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. พาหิรํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา เทฺว ขนฺธา จิตฺตญฺจ. เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๓)

อชฺฌตฺติกญฺจ พาหิรญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ พาหิโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. พาหิรํ เอกํ ขนฺธญฺจ จิตฺตญฺจ สํสฏฺฐา เทฺว ขนฺธา. เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (สงฺขิตฺตํ.)

เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ ปญฺจ, อธิปติยา ปญฺจ, (สพฺพตฺถ ปญฺจ.) อวิคเต ปญฺจ. (อนุโลมํ.) อชฺฌตฺติกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ พาหิโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. (เอวํ ปญฺจ กาตพฺพา, ตีณิเยว โมโห.)

นเหตุยา ปญฺจ, นอธิปติยา ปญฺจ, นปุเรชาเต ปญฺจ, นปจฺฉาชาเต ปญฺจ, นอาเสวเน ปญฺจ, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก ปญฺจ, นฌาเน ปญฺจ, นมคฺเค ปญฺจ, (๑) นสมฺปยุตฺเต ปญฺจ, ๑ นวิปฺปยุตฺเต ปญฺจ. (ปจฺจนียํ.) (เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ กาตพฺโพ.) _____ ๖๖. อชฺฌตฺติกทุก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

สภาวธรรมที่เป็นภายนอกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่เป็นภายในเพราะ เหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์เกิดระคนกับจิต ในปฏิสนธิขณะ สัมปยุตตขันธ์ เกิดระคนกับจิต (๑)สภาวธรรมที่เป็นภายนอกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่เป็นภายนอกเพราะ เหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๒ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นภายนอก ... เกิดระคนกับ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

สภาวธรรมที่เป็นภายใน เกิดระคนกับสภาวธรรมที่เป็นภายนอกเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ จิตเกิดระคนกับขันธ์ที่เป็นภายนอก ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

สภาวธรรมที่เป็นภายในและที่เป็นภายนอกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่เป็น ภายนอกเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๒ และจิตเกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นภายนอก ... เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๓)สภาวธรรมที่เป็นภายนอกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่เป็นภายในและที่เป็น ภายนอกเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๒ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นภายนอก และระคนกับจิต ... เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ

(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาระ)

อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (พึงเพิ่มบทอนุโลม)

สภาวธรรมที่เป็นภายนอกเกิดระคนกับสภาวธรรมที่เป็นภายในเพราะนเหตุปัจจัย (พึงเพิ่มเป็น ๕ วาระอย่างนี้ เฉพาะ ๓ วาระ มีโมหะ)

นเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๕ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๕ วาระ

นฌานปัจจัย มี ๕ วาระ

นมัคคปัจจัย มี ๕ วาระ

นสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ (พึงเพิ่มบทปัจจนียะ)

(การนับ ๒ อย่างนอกนี้ และสัมปยุตตวาร พึงทำอย่างนี้)