ปัญหาวาร เล่ม ๔๓

กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม กิเลสสฺส เจว สงฺกิลิฏฺฐสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. กิเลสา เจว สงฺกิลิฏฺฐา จ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ กิเลสานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑) กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม สงฺกิลิฏฺฐสฺส เจว โน จ กิเลสสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. กิเลสา เจว สงฺกิลิฏฺฐา จ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม กิเลสสฺส เจว สงฺกิลิฏฺฐสฺส จ สงฺกิลิฏฺฐสฺส เจว โน จ กิเลสสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. กิเลสา เจว สงฺกิลิฏฺฐา จ เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กิเลสานญฺจ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองโดยเหตุปัจจัย ได้แก่ เหตุที่เป็น กิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตกิเลสโดยเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสโดยเหตุปัจจัย ได้แก่ เหตุที่เป็นกิเลสและที่ กิเลสทําให้เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์โดยเหตุปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกิเลสที่กิเลสทําให้เศร้าหมอง และที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสโดย เหตุปัจจัย ได้แก่ เหตุที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และกิเลสโดยเหตุปัจจัย (๓)

อารมฺมณ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม กิเลสสฺส เจว สงฺกิลิฏฺฐสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณ-ปจฺจเยน ปจฺจโย. กิเลเส อารพฺภ กิเลสา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) กิเลเส อารพฺภ สงฺกิลิฏฺฐา เจว โน จ กิเลสา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) กิเลเส อารพฺภ กิเลสา จ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จ อุปฺปชฺชนฺติ. (๓)

อารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองโดยอารัมมณปัจจัย ได้แก่ เพราะ ปรารภกิเลส กิเลสจึงเกิดขึ้น (พึงเพิ่มบทที่เป็นมูล) เพราะปรารภกิเลส ขันธ์ที่กิเลส ทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสจึงเกิดขึ้น (พึงเพิ่มบทที่เป็นมูล) เพราะปรารภกิเลส กิเลสและสัมปยุตตขันธ์จึงเกิดขึ้น (๓)

สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส ธมฺโม สงฺกิลิฏฺฐสฺส เจว โน จ กิเลสสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย. สงฺกิลิฏฺเฐ เจว โน จ กิเลเส ขนฺเธ อารพฺภ สงฺกิลิฏฺฐา เจว โน จ กิเลสา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) สงฺกิลิฏฺเฐ เจว โน จ กิเลเส ขนฺเธ อารพฺภ กิเลสา อุปฺปชฺชนฺติ. (มูลํ กาตพฺพํ.) สงฺกิลิฏฺเฐ เจว โน จ กิเลเส ขนฺเธ อารพฺภ กิเลสา จ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จ อุปฺปชฺชนฺติ. (๓) (อิตเรปิ ตีณิ กาตพฺพา.)

สภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสโดยอารัมมณปัจจัย ได้แก่ เพราะปรารภขันธ์ที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลส ขันธ์ที่กิเลสทําให้เศร้าหมอง แต่ไม่เป็นกิเลสจึงเกิดขึ้น (พึงเพิ่มบทที่เป็นมูล) เพราะปรารภขันธ์ที่กิเลสทําให้ เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลส กิเลสจึงเกิดขึ้น (พึงเพิ่มบทที่เป็นมูล) เพราะปรารภขันธ์ ที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลส กิเลสและสัมปยุตตขันธ์จึงเกิดขึ้น (๓) (พึงทําวาระนอกนี้ให้เป็น ๓ วาระ)

อธิปติ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม กิเลสสฺส เจว สงฺกิลิฏฺฐสฺส จ ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมณาธิปติ. ตีณิ.

สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส ธมฺโม สงฺกิลิฏฺฐสฺส เจว โน จ กิเลสสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย. อารมฺมณาธิปติ, สหชาตาธิปติ. อารมฺมณาธิปติ: สงฺกิลิฏฺเฐ เจว โน จ กิเลเส ขนฺเธ ครุํ กตฺวา ฯเปฯ ตีณิ. (เทฺว อธิปติ. ตีณิปิ กาตพฺพา. อิตเร เทฺวปิ ตีณิ กาตพฺพา.)

อธิปติปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติและสหชาตาธิปติอารัมมณาธิปติ ได้แก่ ... เพราะทำขันธ์ที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลส ให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ฯลฯ มี ๓ วาระ (อธิปติปัจจัยมี ๒ อย่างพึงเพิ่ม ให้เป็น ๓ วาระ พึงเพิ่มแม้อธิปติปัจจัย ๒ อย่างนอกนี้ ให้เป็น ๓ วาระ)

อนนฺตราทิ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม กิเลสสฺส เจว สงฺกิลิฏฺฐสฺส จ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. (นวปิ กาตพฺพา. อาวชฺชนาปิ วุฏฺฐานมฺปิ นตฺถิ.) สมนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย. สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. อญฺญมญฺญปจฺจเยน ปจฺจโย. นิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. นว ปญฺหา (ปุเรชาตปจฺจโย ปจฺจโย ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโยปิ นตฺถิ.) อาเสวนปจฺจเยน ปจฺจโย.

อนันตรปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองโดยอนันตรปัจจัย (พึงเพิ่ม เป็น ๙ วาระ ไม่มีอาวัชชนจิตและวุฏฐานะ)

เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย

เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย

เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย

เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย

เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

(ไม่มีทั้งปุเรชาตปัจจัยและปัจฉาชาตปัจจัย)

เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย

กมฺมาทิ สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส ธมฺโม สงฺกิลิฏฺฐสฺส เจว โน จ กิเลสสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. สงฺกิลิฏฺฐา เจว โน จ กิเลสา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (๑)

สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส ธมฺโม กิเลสสฺส เจว สงฺกิลิฏฺฐสฺส จ ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. สงฺกิลิฏฺฐา เจว โน จ กิเลสา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ กิเลสานํ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (๒)

สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส ธมฺโม กิเลสสฺส เจว สงฺกิลิฏฺฐสฺส จ สงฺกิลิฏฺฐสฺส เจว โน จ กิเลสสฺส ธมฺมสฺส กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. สงฺกิลิฏฺฐา เจว โน จ กิเลสา เจตนา สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ กิเลสานญฺจ กมฺมปจฺจเยน ปจฺจโย. (๓)

อาหารปจฺจเยน ปจฺจโย. ตีณิ. อินฺทฺริยปจฺจเยน ปจฺจโย. ตีณิ. ฌานปจฺจเยน ปจฺจโย. ตีณิ. มคฺคปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. สมฺปยุตฺตปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. นตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย. วิคตปจฺจเยน ปจฺจโย. อวิคตปจฺจเยน ปจฺจโย. นว. ๑. ปจฺจยานุโลม ๒. สงฺขฺยาวาร

กัมมปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสโดยกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่ กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์โดยกัมมปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองโดยกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่กิเลสทําให้ เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตกิเลสโดยกัมมปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกิเลสที่กิเลสทําให้เศร้าหมองและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสโดย กัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์และกิเลสโดยกัมมปัจจัย (๓)... เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ

... เป็นปัจจัยโดยอินทรียปัจจัย มี ๓ วาระ

... เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย มี ๓ วาระ

... เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ

... เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

... เป็นปัจจัยโดยอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ

... เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ

... เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

... เป็นปัจจัยโดยอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

สุทฺธ เหตุยา ตีณิ, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว, อนนฺตเร นว, สมนนฺตเร นว, สหชาเต นว, อญฺญมญฺเญ นว, นิสฺสเย นว, อุปนิสฺสเย นว, อาเสวเน นว, กมฺเม ตีณิ, อาหาเร ตีณิ, อินฺทฺริเย ตีณิ, ฌาเน ตีณิ, มคฺเค นว, สมฺปยุตฺเต นว, อตฺถิยา นว, นตฺถิยา นว, วิคเต นว, อวิคเต นว.

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ

สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ

สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ

นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ

อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ

อินทรียปัจจัย มี ๓ วาระ

ฌานปัจจัย มี ๓ วาระ

มัคคปัจจัย มี ๙ วาระ

สัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

อัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ

นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ

วิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

๒. ปจฺจนียุทฺธาร กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม กิเลสสฺส เจว สงฺกิลิฏฺฐสฺส จ ธมฺมสฺส อารมฺมณ- ปจฺจเยน ปจฺจโย. สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย. อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. (นวปิ, ตีณิเยว ปทา กาตพฺพา.) ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๒. สงฺขฺยาวาร

๒. ปัจจนียุทธาร

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองโดยอารัมมณปัจจัย สหชาตปัจจัย และอุปนิสสยปัจจัย (มี ๙ วาระ พึงเพิ่มเพียง ๓ บทเท่านั้น)

นเหตุยา นว, นอารมฺมเณ นว, (สพฺพตฺถ นว.) โนอวิคเต นว.

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)

โนอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนีย เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ, นอธิปติยา ตีณิ, นอนนฺตเร ตีณิ, นสมนนฺตเร ตีณิ, นอุปนิสฺสเย ตีณิ ฯเปฯ นมคฺเค ตีณิ ฯเปฯ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ, โนนตฺถิยา ตีณิ, โนวิคเต ตีณิ.

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

นอธิปติปัจจัย ” มี ๓ วาระ

นอนันตรปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

นสมนันตรปัจจัย ” มี ๓ วาระ

นอุปนิสสยปัจจัย ” มี ๓ วาระ ฯลฯ

นมัคคปัจจัย ” มี ๓ วาระ ฯลฯ

นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๓ วาระ

โนนัตถิปัจจัย ” มี ๓ วาระ

โนวิคตปัจจัย ” มี ๓ วาระ

๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลม นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว, (อนุโลมมาติกา กาตพฺพา.) ฯเปฯ อวิคเต นว. กิเลสสงฺกิลิฏฺฐทุกํ นิฏฺฐิตํ. _____ ๘๑. กิเลสกิเลสสมฺปยุตฺตทุก ๑. ปฏิจฺจวาร

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

(พึงเพิ่มบทอนุโลมมาติกา) ฯลฯ

อวิคตปัจจัย ” มี ๙ วาระ

กิเลสสังกิลิฏฐทุกะ จบ