ปฏิจจวาร เล่ม ๔๓

กิเลสญฺเจว สงฺกิลิฏฺฐญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. โลภํ ปฏิจฺจ โมโห, ทิฏฺฐ,ิ ถีนํ, อุทฺธจฺจํ, อหิริกํ, อโนตฺตปฺปํ. (จกฺกํ.) (๑)

กิเลสญฺเจว สงฺกิลิฏฺฐญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กิเลเส ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา. (๒)

กิเลสญฺเจว สงฺกิลิฏฺฐญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. โลภํ ปฏิจฺจ โมโห, ทิฏฺฐ,ิ ถีนํ, อุทฺธจฺจํ, อหิริกํ, อโนตฺตปฺปํ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา. (จกฺกํ.) (๓)

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ และอโนตตัปปะอาศัยโลภะเกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๑)สภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกิเลส และที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์อาศัย กิเลสเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสที่กิเลสทําให้เศร้าหมองและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ ไม่เป็นกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ อโนตตัปปะและสัมปยุตตขันธ์ อาศัยโลภะเกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๓)

สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สงฺกิลิฏฺเฐ เจว โน จ กิเลเส ขนฺเธ ปฏิจฺจ กิเลสา. (๒)

สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา กิเลสา จ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่ กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัย ขันธ์ ๑ ที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทำให้เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่กิเลส ทำให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ กิเลสอาศัยขันธ์ที่ กิเลสทำให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสที่กิเลสทําให้เศร้าหมองและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ ไม่เป็นกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และกิเลสอาศัยขันธ์ ๑ ที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็น กิเลสเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

กิเลสญฺเจว สงฺกิลิฏฺฐญฺจ สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. โลภญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ โมโห, ทิฏฺฐ,ิ ถีนํ, อุทฺธจฺจํ, อหิริกํ, อโนตฺตปฺปํ. (จกฺกํ.) (๑)

กิเลสญฺเจว สงฺกิลิฏฺฐญฺจ สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสํ เอกํ ขนฺธญฺจ กิเลเส จ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ จ ฯเปฯ (๒)

กิเลสญฺเจว สงฺกิลิฏฺฐญฺจ สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ สงฺกิลิฏฺโฐ เจว โน จ กิเลโส จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสํ เอกํ ขนฺธญฺจ โลภญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา โมโห, ทิฏฺฐ,ิ ถีนํ, อุทฺธจฺจํ, อหิริกํ, อโนตฺตปฺปํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ จ ฯเปฯ (จกฺกํ.) (๓) ๑. ปจฺจยานุโลม ๒. สงฺขฺยาวาร

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นกิเลสที่กิเลสทําให้เศร้าหมองและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ และอโนตตัปปะ อาศัยโลภะและสัมปยุตตขันธ์เกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๑)

สภาวธรรมที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่เป็น กิเลสที่กิเลสทําให้เศร้าหมองและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่ เป็นกิเลสและอาศัยกิเลสเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสที่กิเลสทําให้เศร้าหมองและที่ถูกกิเลสทําให้เศร้าหมอง แต่ไม่เป็นกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกิเลสที่กิเลสทําให้เศร้าหมองและที่กิเลสทําให้ เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ และอโนตตัปปะ อาศัยขันธ์ ๑ ที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็น กิเลส และอาศัยโลภะเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๓)

เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว, (สพฺพตฺถ นว.) กมฺเม นว, อาหาเร นว ฯเปฯ อวิคเต นว. ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๑. วิภงฺควาร

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)

กัมมปัจจัย มี ๙ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

นเหตุ กิเลสญฺเจว สงฺกิลิฏฺฐญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉํ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห. อุทฺธจฺจํ ปฏิจฺจ อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

กิเลสญฺเจว สงฺกิลิฏฺฐญฺจ สงฺกิลิฏฺฐญฺเจว โน จ กิเลสญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิลิฏฺโฐ จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ วิจิกิจฺฉญฺจ อุทฺธจฺจญฺจ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑) ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๒. สงฺขฺยาวาร

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะที่ สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอาศัยวิจิกิจฉาเกิดขึ้น โมหะที่สหรคด้วยอุทธัจจะอาศัยอุทธัจจะ เกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่กิเลส ทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะที่สหรคตด้วย วิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคต ด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่กิเลสทําให้เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เป็น กิเลสที่กิเลสทําให้เศร้าหมอง และที่กิเลสทําให้เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และอาศัยวิจิกิจฉาและ อุทธัจจะเกิดขึ้น (๑)

นเหตุยา ตีณิ, นอธิปติยา นว, นปุเรชาเต นว, นปจฺฉาชาเต นว, นอาเสวเน นว, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก นว, นวิปฺปยุตฺเต นว.

(เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา.) _____ ๘๐. กิเลสสงฺกิลิฏฺฐทุก ๑. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

(โดยนัยนี้ การนับ ๒ อย่างนอกนี้ สหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวารและสัมปยุตตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)