พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๘
กัมมเหตุกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๓๐๓–๑๓๐๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๑/๑๑ ในวรรคที่ ๘มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๘ กัมมเหตุกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๖๔๑–๖๔๔
(๘๓) ๑๑. กัมมเหตุกถา
ว่าด้วยเรื่องความเสื่อมจากมรรคผลเพราะเหตุแห่งกรรม
{๑๓๐๓} [๕๔๖] สกวาทีถามว่า พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระสกทาคามี ... พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๓๐๔} ส. พระโสดาบันไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลเพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระอรหันต์ไม่เสื่อมจากอรหัตตผลเพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พระสกทาคามี ... พระอนาคามีไม่เสื่อมจากอนาคามิผลเพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายปุพพเสลิยะและนิกายสมิติยะ ซึ่งมีความเห็นว่าพระอรหันต์สามารถเสื่อมจากอรหัตตผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมที่ตนเคยกล่าวตู่พระอรหันต์ในภพก่อน ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า พระอริยบุคคลตั้งแต่ชั้นโสดาบันขึ้นไปย่อมไม่เสื่อมจากมรรคผลที่ตนได้บรรลุแล้วเพราะกรรมใด ๆ ทั้งสิ้น (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๔๑)
ส. พระอรหันต์ไม่เสื่อมจากอรหัตตผลเพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๓๐๕} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. เพราะเหตุแห่งกรรมคือการฆ่าสัตว์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. เพราะเหตุแห่งกรรมคือการลักทรัพย์ ... เพราะเหตุแห่งกรรมคือการประพฤติผิดในกาม ... เพราะเหตุแห่งกรรมคือการพูดเท็จ ... เพราะเหตุแห่งกรรมคือการพูดส่อเสียด ... เพราะเหตุแห่งกรรมคือการพูดคำหยาบ ... เพราะเหตุแห่งกรรมคือการพูดเพ้อเจ้อ ... เพราะเหตุแห่งกรรมคือการฆ่ามารดา ... เพราะเหตุแห่งกรรมคือการฆ่าบิดา ... เพราะเหตุแห่งกรรมคือการฆ่าพระอรหันต์ ... เพราะเหตุแห่งกรรมคือการทำร้ายพระพุทธเจ้าจนพระโลหิตห้อ ... เพราะเหตุแห่งกรรมคือการทำลายสงฆ์ให้แตกกันหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. เพราะเหตุแห่งกรรมไหน ?
ป. เพราะการกล่าวตู่พระอรหันต์ทั้งหลาย
ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมคือการกล่าวตู่พระอรหันต์ทั้งหลายหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผู้ที่กล่าวตู่พระอรหันต์ทั้งหมดย่อมทำให้แจ้งอรหัตตผลได้ทุกคนหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
จบ กัมมเหตุกถา
จบ อัฏฐมวรรค
รวมกถาที่มีในวรรคนี้ คือ
๑.ฉคติกถา ๒. อันตราภวกถา
๓.กามคุณกถา ๔. กามกถา
๕.รูปธาตุกถา ๖. อรูปธาตุกถา
๗.รูปธาตุยาอายตนกถา ๘. อรูเปรูปกถา
๙.รูปังกัมมันติกถา ๑๐. ชีวิตินทริยกถา
๑๑.กัมมเหตุกถา
๙. นวมวรรค
(๘๔) ๑. อานิสังสกถา
ว่าด้วยผู้เห็นอานิสงส์ก็ละสังโยชน์ใด้
{๑๓๐๖}[๕๔๗] สกวาทีถามว่า ผู้เห็นอานิสงส์(ในนิพพาน)ละสังโยชน์ได้หรือ ?
ส. บุคคลมนสิการอยู่ซึ่งสังขารทั้งหลายโดยความเป็นของไม่เที่ยงละสังโยชน์ได้ มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าบุคคลมนสิการอยู่ซึ่งสังขารทั้งหลายโดยความเป็นของไม่เที่ยงละสังโยชน์ได้ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ผู้เห็นอานิสงส์ละสังโยชน์ได้ ...
ส. บุคคลมนสิการอยู่ซึ่งสังขารทั้งหลายโดยความเป็นทุกข์ ... โดยความเป็นโรค ... โดยความเป็นดังหัวฝี ... โดยความเป็นลูกศร ... โดยความเป็นของลำเค็ญ ... โดยความเป็นอาพาธ ... โดยความเป็นดังคนอื่น ... โดยความเป็นของหลอกลวง ... โดยความเป็นเสนียด ... โดยความเป็นเครื่องเบียดเบียน ... โดยความเป็นภัย ... โดยความเป็นอุปสรรค ... โดยความเป็นของหวั่นไหว ... โดยความเป็นของผุพัง ... โดยความเป็นของไม่ยั่งยืน ... โดยความไม่เป็นที่ต้านทาน ... โดยความไม่เป็นที่หลีกเร้น
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะ ซึ่งมีความเห็นเกี่ยวกับการละสังโยชน์ต่างจากสกวาทีว่า บุคคลผู้เห็นอานิสงส์ในนิพพานอย่างเดียวก็สามารถละสังโยชน์ได้ โดยสกวาทีเห็นว่า การที่บุคคลจะละสังโยชน์ได้นั้นจะต้องพิจารณาเห็นสังขารทั้งหลายโดยความเป็นโทษพร้อมกับการพิจารณาเห็นอานิสงส์ในนิพพาน (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๔๑-๒๔๒)
จบ กัมมเหตุกถา