arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๒๓

อิสสริยกามการิกากถา เล่ม ๓๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๘๘๕–๑๘๙๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๖ ในวรรคที่ ๒๓มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

๒๓. เตวีสติมวคฺค

(๒๒๐-๔) ๓-๗. อิสฺสริยกามการิกาทิกถา

ว่าด้วยการทำตามอำนาจความประสงค์

พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๒๓ อิสสริยกามการิกากถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๓๗ หน้า ๕๑๙–๕๒๐ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๗ หน้า ๙๓๘–๙๔๒

บาลี (มหาจุฬาฯ)

*โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ? อามนฺตา. โพธิสตฺโต อิสฺสริย-กามการิกาเหตุ นิรยํ คจฺฉติ ฯเปฯ สญฺชีวํ คจฺฉติ ฯเปฯ กาลสุตฺตํ คจฺฉติ ฯเป(ฯ ตาปนํ คจฺฉติ ฯเปฯ ปตาปนํ (๑) คจฺฉติ ฯเปฯ สงฺฆาตกํ คจฺฉติ ฯเปฯ โรรุวํ คจฺฉติ ฯเปฯ อวีจึ คจฺฉตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตีติ? อามนฺตา. “โพธิสตฺโต อิสฺสริยกาม- การิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตี”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. หญฺจิ “โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตี”ติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ วินิปาตํ คจฺฉตี”ติ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. มหาตาปนํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระโพธิสัตว์ไปสู่นรก ฯลฯ สัญชีวนรก ฯลฯ กาลสุตตนรก ฯลฯ ตาปนนรก ฯลฯ ปตาปนนรก ฯลฯ สังฆาฏนรก ฯลฯ โรรุวนรก ฯลฯ อเวจีนรก เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์” มีอยู่จริงมิใช่หรือ

ปร. ไม่มี

สก. หากพระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์” ไม่มีอยู่จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระโพธิสัตว์ไปสู่วินิบาต เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์”

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอันธกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๙๑๐/๓๒๔)
  2. ๒เพราะมีความเห็นว่า พระโพธิสัตว์อาจเกิดในวินิบาตได้ ด้วยอำนาจแห่งความปรารถนาจะไปเกิด (อภิ.ปญฺจ.อ. ๙๑๐/๓๒๔)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

*โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ? อามนฺตา. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. ติรจฺฉานโยนึ อุปปชฺเชยฺยาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ? อามนฺตา. โพธิสตฺโต อิทฺธิมาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ โพธิสตฺโต อิทฺธิมาติ? อามนฺตา. โพธิสตฺเตน ฉนฺทิทฺธิปาโท ภาวิโต ฯเปฯ วีริยิทฺธิปาโท ฯเปฯ จิตฺติทฺธิปาโท ฯเปฯ วิมํสิทฺธิปาโท ภาวิโตติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตีติ? อามนฺตา. “โพธิสตฺโต อิสฺสริย-กามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตี”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. หญฺจิ “โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตี”ติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “โพธิสตฺโต อิสฺสริย-กามการิกาเหตุ คพฺภเสยฺยํ โอกฺกมตี”ติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์ใช่ไหมปร. ใช่

สก. พระโพธิสัตว์เข้าถึงนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน เพราะ เหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์ใช่ไหมปร. ใช่

สก. พระโพธิสัตว์เป็นผู้มีฤทธิ์ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. พระโพธิสัตว์เป็นผู้มีฤทธิ์ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระโพธิสัตว์ได้เจริญฉันทิทธิบาท ฯลฯ วิริยิทธิบาท ฯลฯ จิตติทธิบาท ฯลฯ วิมังสิทธิบาทแล้วใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจความ ประสงค์ใช่ไหมปร. ใช่

สก. พระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำ ตามอำนาจความประสงค์” มีอยู่จริงมิใช่หรือปร. ไม่มี

สก. หากพระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุ ทำตามอำนาจความประสงค์” ไม่มีอยู่จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระโพธิสัตว์ หยั่งลงสู่ปฏิสนธิในครรภ์ เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์”

บาลี (มหาจุฬาฯ)

*โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ? อามนฺตา. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ “สสฺสโต โลโก”ติ ปจฺจาคจฺฉิ. “อสสฺสโต โลโก”ติ ฯเปฯ “อนฺตวา โลโก”ติ ฯเปฯ “อนนฺตวา โลโก”ติ, “ตํ ชีวํ ตํ สรีรนฺ”ติ, “อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺ”ติ, “โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ. “น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ, “โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ ฯเปฯ “เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ ปจฺจาคจฺฉีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสีติ? อามนฺตา. “โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสี”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. หญฺจิ “โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสี”ติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ ทุกฺกรการิกํ อกาสี”ติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. พระโพธิสัตว์ทำทุกกรกิริยา เพราะเหตุทำตามอำนาจความ ประสงค์ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระโพธิสัตว์กลับมาสู่ความเห็นว่าโลกเที่ยง ฯลฯ โลกไม่เที่ยง ฯลฯ โลกมีที่สุด ฯลฯ โลกไม่มีที่สุด ฯลฯ ชีวะกับสรีระเป็นอย่างเดียวกัน ฯลฯ ชีวะ กับสรีระเป็นคนละอย่างกัน ฯลฯ หลังจากตายแล้วตถาคต เกิดอีก ฯลฯ หลัง จากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีก ฯลฯ หลังจากตายตถาคตแล้วเกิดอีกและไม่เกิดอีก ฯลฯ หลังจากตายแล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่ เพราะเหตุ ทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. พระโพธิสัตว์ทำทุกกรกิริยา เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์ทำทุกกรกิริยา เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์” มีอยู่จริงมิใช่หรือ

ปร. ไม่มี

สก. หากพระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์ทำทุกกรกิริยา เพราะเหตุทำตาม อำนาจความประสงค์” ไม่มีอยู่จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระโพธิสัตว์ทำทุกกรกิริยา เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์”

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ดูเชิงอรรถที่ ๔ ข้อ ๗๐๘ หน้า ๗๕๘ ในเล่มนี้
บาลี (มหาจุฬาฯ)

*โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อปรนฺตปํ อกาสิ, อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ? อามนฺตา. โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ “สสฺสโต โลโก”ติ ปจฺจาคจฺฉิ ฯเปฯ “เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ ปจฺจาคจฺฉีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. พระโพธิสัตว์ทำความเพียรอื่นอุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุทำตาม อำนาจความประสงค์ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระโพธิสัตว์กลับมาสู่ความเห็นว่า “โลกเที่ยง ฯลฯ หลังจากตาย แล้วตถาคตจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ จะว่าไม่เกิดอีกก็มิใช่ เพราะเหตุทำตามอำนาจความ ประสงค์” ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

*โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสีติ? อามนฺตา. “โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสี”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. หญฺจิ “โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสี”ติ นตฺเถว สุตฺตนฺโต, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “โพธิสตฺโต อิสฺสริยกามการิกาเหตุ อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสี”ติ. อิสฺสริยกามการิกากถา นิฏฺฐิตา

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุทำตามอำนาจความ ประสงค์ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุทำตามอำนาจ ความประสงค์” มีอยู่จริงมิใช่หรือ

ปร. ไม่มี

สก. หากพระสูตรที่ว่า “พระโพธิสัตว์อุทิศศาสดาอื่น เพราะเหตุทำตาม อำนาจความประสงค์” ไม่มีอยู่จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระโพธิสัตว์อุทิศ ศาสดาอื่น เพราะเหตุทำตามอำนาจความประสงค์”

อิสสริยกามการิกากถา จบ

จบ อิสสริยกามการิกากถา