ธรรมกถา เล่ม ๓๗

*สพฺเพ ธมฺมา นิยตาติ? อามนฺตา. มิจฺฉตฺตนิยตาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สมฺมตฺต-นิยตาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นตฺถิ อนิยโต ราสีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ อตฺถิ อนิยโต ราสีติ? อามนฺตา. หญฺจิ อตฺถิ อนิยโต ราสิ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “สพฺเพ ธมฺมา นิยตา”ติ.

*สพฺเพ ธมฺมา นิยตาติ? อามนฺตา. นนุ ตโย ราสี วุตฺตา ภควตา:- มิจฺฉตฺตนิยโต ราสิ, สมฺมตฺตนิยโต ราสิ, อนิยโต ราสีติ? อามนฺตา. หญฺจิ ตโย ราสี วุตฺตา ภควตา:- มิจฺฉตฺตนิยโต ราสิ, สมฺมตฺตนิยโต ราสิ, อนิยโต ราสิ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “สพฺเพ ธมฺมา นิยตา”ติ.

*รูปํ รูปฏฺเฐน นิยตนฺติ? อามนฺตา. มิจฺฉตฺตนิยตนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สมฺมตฺตนิย- ตนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เวทนา ฯเปฯ สญฺญา ฯเปฯ สงฺขารา ฯเปฯ วิญฺญาณํ วิญฺญาณฏฺเฐน นิยตนฺติ? อามนฺตา. มิจฺฉตฺตนิยตนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สมฺมตฺตนิยตนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สก. สภาวธรรมทั้งปวงเป็นสภาวะที่แน่นอนใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. เป็นสภาวะที่ผิดและแน่นอนใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เป็นสภาวะที่ถูกและแน่นอนใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. กอง(แห่งสภาวธรรม)ที่ไม่แน่นอนไม่มีใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. กอง(แห่งสภาวธรรม)ที่ไม่แน่นอนมีอยู่มิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. หากกอง(แห่งสภาวธรรม)ที่ไม่แน่นอนมีอยู่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “สภาวธรรมทั้งปวงเป็นสภาวะที่แน่นอน”สก. สภาวธรรมทั้งปวงเป็นสภาวะที่แน่นอนใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. กอง(แห่งสภาวธรรม)พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ ๓ อย่าง คือ (๑) กองที่ผิด และแน่นอน (๒) กองที่ถูกและแน่นอน (๓) กองที่ไม่แน่นอน มิใช่หรือปร. ใช่

สก. หากกอง(แห่งสภาวธรรม)พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ ๓ อย่าง คือ (๑) กองที่ผิดและแน่นอน (๒) กองที่ถูกและแน่นอน (๓) กองที่ไม่แน่นอน ท่านก็ไม่ ควรยอมรับว่า “สภาวธรรมทั้งปวงเป็นสภาวะที่แน่นอน”สก. รูปเป็นสภาวะที่แน่นอน เพราะมีสภาวะเป็นรูปใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. เป็นสภาวะที่ผิดและแน่นอนใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เป็นสภาวะที่ถูกและแน่นอนใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เวทนา ฯลฯ สัญญา ฯลฯ สังขาร ฯลฯ วิญญาณ เป็นสภาวะที่แน่นอน เพราะมีสภาวะเป็นวิญญาณใช่ไหมปร. ใช่

สก. เป็นสภาวะที่ผิดและแน่นอนใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เป็นสภาวะที่ถูกและแน่นอนใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

*น วตฺตพฺพํ “รูปํ รูปฏฺเฐน นิยตํ ฯเปฯ เวทนา ฯเปฯ สญฺญา ฯเปฯ สงฺขารา ฯเปฯ วิญฺญาณํ วิญฺญาณฏฺเฐน นิยตนฺ”ติ? อามนฺตา. รูปํ (๑) เวทนา โหติ ฯเปฯ สญฺญา โหติ ฯเปฯ สงฺขารา โหนฺติ ฯเปฯ วิญฺญาณํ โหติ ฯเปฯ เวทนา ฯเปฯ สญฺญา ฯเปฯ สงฺขารา ฯเปฯ วิญฺญาณํ รูปํ โหติ ฯเปฯ เวทนา โหติ ฯเปฯ สญฺญา โหติ ฯเปฯ สงฺขารา โหนฺตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ. เตน หิ รูปํ รูปฏฺเฐน นิยตํ, เวทนา ฯเปฯ สญฺญา ฯเปฯ สงฺขารา ฯเปฯ วิญฺญาณํ วิญฺญาณฏฺเฐน นิยตนฺติ. ธมฺมกถา นิฏฺฐิตา.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “รูปเป็นสภาวะที่แน่นอน เพราะมีสภาวะเป็นรูป ฯลฯ เวทนา ฯลฯ สัญญา ฯลฯ สังขาร ฯลฯ วิญญาณเป็นสภาวะที่แน่นอน เพราะมีสภาวะเป็นวิญญาณ” ใช่ไหมสก. ใช่

ปร. รูปเป็นเวทนา ฯลฯ เป็นสัญญา ฯลฯ เป็นสังขาร ฯลฯ เป็นวิญญาณ ฯลฯ เวทนา ฯลฯ สัญญา ฯลฯ สังขาร ฯลฯ วิญญาณเป็นรูป ฯลฯ เป็นเวทนา ฯลฯ เป็นสัญญา ฯลฯ เป็นสังขารใช่ไหมสก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ปร. ดังนั้น รูปจึงเป็นสภาวะที่แน่นอนโดยอรรถว่าแปรผันไป เวทนา ฯลฯ สัญญา ฯลฯ สังขาร ฯลฯ วิญญาณ เป็นสภาวะที่แน่นอน เพราะมีสภาวะเป็น วิญญาณ

ธัมมกถา จบ