พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๙
ตถตากถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๘๕–๑๗๘๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๘ ในวรรคที่ ๑๙มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
_______
๑๙. เอกูนวีสติมวคฺค
๑๙๐) ๕. ตถตากถา
๕. ตถตากถา (๑๙๐)
ว่าด้วยความเป็นจริง
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๙ ตถตากถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๓๗ หน้า ๔๘๔–๔๘๕ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๗๘–๘๘๐
*สพฺพธมฺมานํ ตถตา อสงฺขตาติ? อามนฺตา. นิพฺพานํ ฯเปฯ อมตนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สพฺพธมฺมานํ ตถตา อสงฺขตา, นิพฺพานํ อสงฺขตนฺติ? อามนฺตา. เทฺว อสงฺขตานีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เทฺว อสงฺขตานีติ? อามนฺตา. เทฺว ตาณานิ ฯเปฯ อนฺตริกา วาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
สก. ความเป็นจริงแห่งสภาวธรรมทั้งปวงเป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัย ปรุงแต่ง(เป็นอสังขตะ)ใช่ไหมปร. ใช่
สก. ความเป็นจริงแห่งสภาวธรรมทั้งปวงเป็นนิพพาน ฯลฯ เป็นอมตะใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ความเป็นจริงแห่งสภาวธรรมทั้งปวงเป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง นิพพานก็เป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งใช่ไหมปร. ใช่
สก. สภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งมี ๒ อย่างใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. สภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งมี ๒ อย่างใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. ที่ต้านทานมี ๒ อย่าง ฯลฯ ช่องว่างแห่งนิพพานมี ๒ อย่างใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
- ๑ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอุตตราปถกะบางพวก (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๔๑/๓๐๖)
- ๒เพราะมีความเห็นว่า สภาวธรรมที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งทั้งปวง มีความเป็นจริงอยู่อย่างหนึ่งเรียกว่าสภาวะ สภาวะนั้นเป็นอสังขตะ (ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง) ซึ่งต่างกับความเห็นของสกวาทีที่เห็นว่า ธรรมที่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งกับสภาวะแห่งธรรมที่ถูกปัจจัยปรุงแต่งจัดเป็นสังขตะเช่นเดียวกัน (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๔๑/๓๐๖)
*รูปสฺส รูปตา, นนุ รูปตา อสงฺขตาติ? อามนฺตา. นิพฺพานํ ฯเปฯ อมตนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ รูปสฺส รูปตา, นนุ รูปตา อสงฺขตา นิพฺพานํ อสงฺขตนฺติ? อามนฺตา. เทฺว อสงฺขตานีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เทฺว อสงฺขตานีติ? อามนฺตา. เทฺว ตาณานิ ฯเปฯ อนฺตริกา วาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
*เวทนาย เวทนตา, นนุ เวทนตา ฯเปฯ สญฺญาย สญฺญตา, นนุ สญฺญตา ฯเปฯ สงฺขารานํ สงฺขารตา, นนุ สงฺขารตา ฯเปฯ วิญฺญาณสฺส วิญฺญาณตา, นนุ วิญฺญาณตา อสงฺขตาติ? อามนฺตา. นิพฺพานํ ฯเปฯ อมตนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ เปฯ
*รูปสฺส รูปตา, นนุ รูปตา ฯเปฯ อสงฺขตา ฯเปฯ วิญฺญาณสฺส วิญฺญาณตา, นนุ วิญฺญาณตา อสงฺขตา, นิพฺพานํ อสงฺขตนฺติ? อามนฺตา. ฉ อสงฺขตานีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ฉ อสงฺขตานีติ? อามนฺตา. ฉ ตาณานิ ฯเปฯ อนฺตริกา วาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
สก. ความเป็นรูปแห่งรูป ความเป็นรูปเป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัย ปรุงแต่งมิใช่หรือ
ปร. ใช่
สก. ความเป็นรูปแห่งรูปนั้นเป็นนิพพาน ฯลฯ เป็นอมตะใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ความเป็นรูปแห่งรูป ความเป็นรูปเป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง นิพพานก็เป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งมิใช่หรือปร. ใช่
สก. สภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งมี ๒ อย่างใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. สภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งมี ๒ อย่างใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. ที่ต้านทานมี ๒ อย่าง ฯลฯ ช่องว่างแห่งนิพพานมี ๒ อย่างใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ความเป็นเวทนาแห่งเวทนา ความเป็นเวทนา ฯลฯ ความเป็นสัญญา แห่งสัญญา ความเป็นสัญญา ฯลฯ ความเป็นสังขารแห่งสังขาร ความเป็นสังขาร ฯลฯ ความเป็นวิญญาณแห่งวิญญาณ ความเป็นวิญญาณเป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูก ปัจจัยปรุงแต่งมิใช่หรือปร. ใช่
สก. ความเป็นวิญญาณแห่งนิพพาน ฯลฯ เป็นอมตะใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ความเป็นรูปแห่งรูป ความเป็นรูปเป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง ฯลฯ ความเป็นวิญญาณแห่งวิญญาณ ความเป็นวิญญาณเป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูก ปัจจัยปรุงแต่ง นิพพานก็เป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งมิใช่หรือปร. ใช่
สก. สภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งมี ๖ อย่างใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. สภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่งมี ๖ อย่างใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. ที่ต้านทานมี ๖ อย่าง ฯลฯ ช่องว่างแห่งนิพพานมี ๖ อย่างใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
*น วตฺตพฺพํ “สพฺพธมฺมานํ ตถตา อสงฺขตา”ติ? อามนฺตา. สพฺพธมฺมานํ ตถตา รูปํ. เวทนา. สญฺญา. สงฺขารา. วิญฺญาณนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ. เตน หิ สพฺพธมฺมานํ ตถตา อสงฺขตาติ. ตถตากถา นิฏฺฐิตา.
ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “ความเป็นจริงแห่งสภาวธรรมทั้งปวงเป็น สภาวธรรมที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง” ใช่ไหมสก. ใช่
ปร. ความเป็นจริงแห่งสภาวธรรมทั้งปวงเป็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณใช่ไหมสก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น
ปร. ดังนั้น ความเป็นจริงแห่งสภาวธรรมทั้งปวงจึงเป็นสภาวธรรมที่ไม่ถูก ปัจจัยปรุงแต่ง
ตถตากถา จบ
จบ ตถตากถา